Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Антемис котула, сондай-ақ иіссіз ромашка немесе майист, бір жылдық гүлді өсімдік, айқын және күшті иісі бар. Иісі көбінесе жағымсыз деп есептеледі, сондықтан ол "иіссіз" деген жалпы атауға ие болған. Колониялық кезеңге дейін оның таралуы Ескі континент пен Африкамен шектелген; Еуропаның көп бөлігінде тараған болса да, Финляндияда, Ирландияда немесе Шотландияның ең солтүстік бөлігінде кездеспеген, осы елдердің климаты осы өсімдікке қолайлы болғанымен және Ресей, Эстония, Литва және Англия сияқты түбіртек елдерге жақын орналасқан. Ол Америка құрлықтарына сәтті көшіп келді, онда оны жайылымдарда, жол жиегінде және егістіктерде өсетін кезде табуға болады. Грек тілінде κοτύλη kotylē сөзі "кішкентай кесе" дегенді білдіреді, бұл гүлдердің пішінін сипаттайды; осы атауды Карл Линней 1753 жылы Species Plantarum еңбегінде берген. Антемис котула көптеген басқа да атаулармен белгілі, оның ішінде матер, иттің немесе шошқаның жусаны, иттің жусаны, иттің ромашкасы, шошқа қорасының ромашкасы, чигер шөбі, майист, Джоннивид, марут, Марута котула, Котула Марута фоэтида, Манзанилла лока, жабайы ромашка, Камомиль пуанте. Иіссіз ромашка, майтс, майтен, матор майист ромашкасы, иттің ромашкасы, пуанте ромашкасы, иіссіз иттің ромашкасы, качорро ромашкасы, мацела фетида және манзанилла гедионда.

Сипаттама

"Жылымшықты әміре" (Anthemis cotula) өсімдігінің аты нағыз әміреге (Anthemis nobilis) ұқсас болғандықтан қойылған; екеуінің де тармақталған, тік өсетін сабақтары бар, олардың үстінде бір-бір үлкен гүл шоғыры орналасқан. Бірақ "жылымшықты әміре" нағыз әміре гүлдерінің астындағы қабықша тәрізді жапырақшаларының болмауымен және өзіне тән күшті иісімен ерекшеленеді. "Итқуыс" деген атауынан көрініп тұрғандай, Anthemis cotula жапырақтары, қияқтың (Foeniculum vulgare) жапырақтарына ұқсас. Anthemis cotula – бір жылдық, безді өсімдік, ащы дәмі және өткір иісі бар. Оның биіктігі әртүрлі болуы мүмкін. Жапырақтары теріде тітіркеніс тудыруы мүмкін.

АҚШ-қа таралды

Джонни Эпплсид 19-ғасырдың басында саяхаттары кезінде малярияға қарсы құрал деп ойлап, жаман иісті бадран (бұл жерде "ит бадраны" деп аталады) екті. Алайда, ит бадранның агрессивті түрде таралатыны бұрыннан мәлім болғандықтан, Эпплсидтің осы әрекеті пікір қақтығысына әкелді. 1871 жылы "Харпердің жаңа айлық журналы" Эпплсидті ит бадранның көптеп өсуіне кінәлады: Нәтижесінде, осы арамшөптің бір-бірінен кейін гүлдеген мол өнімдері бүкіл елге таралып, оны емдеуге тырысқан аурудан кем қиындық тудырмады; және бүгінгі күнге дейін Джонни Эпплсид әкелген ит бадраны Огайо фермерлерінің ең маңызды проблемаларының бірі болып табылады.