Кіріспе

1990 жылы түсірілген Нильс Гауптың фильмі.

"Кеме апаты" (Haakon Haakonsen) – 1990 жылы Нильс Гауптың режиссерлігімен, Стиан Сместад пен Габриэль Бёрннің басты рөлдерде ойнаған отбасылық оқиғалы-әрекет фильм. Фильм норвегиялық автор Олуф Фальк Йтердің "Хакон Хаконсен: Норвегиялық Робинзон" (Haakon Haakonsen: En Norsk Robinson) кітабының көркемдеулі бейнелеуі. Фильм Скандинавиялық компаниялардың консорциумымен жасалған және АҚШ-та Walt Disney Pictures компаниясының ағылшын тіліндегі нұсқасымен көрсетілген.

Сюжет

1850 жылдары жас норвегиялық бала Хакон Хаконсен (Стиан Сместад) әкесі жарақат алғаннан кейін кемеде кабиналық болып жұмыс істеп, отбасын асыраудың жалғыз тірегіне айналады. Хаконның әкесімен бірге кемеде болған және Хаконсендермен дос болған Йенс (Тронд Петер Стамсо Мунч) Хаконға «теңіз әкесі» болуға келіседі, оған теңізшілік өнерді үйретеді және саяхат барысында үлкен ағасының қамқорлығын көрсетеді. Басында Хакон теңіз өміріне бейімделуге қиналады, бірақ ақырында кемедегі әріптестерінің құрметіне ие болады. Лондонға қоныстанғаннан кейін британдық теңіз офицері, лейтенант Хауэлл, қарақшылардан қорғау мақсатымен экипажға қосылады. Бірақ экипажтың білмейтіні, ол шын мәнінде Джон Меррик есімді қатыгез қарақшы, ол нағыз Хауэллді өлтіріп, оның кімлігін ұрлаған. Хакон «Хауэллдің» кемеге жасырын түрде қару әкелгенін біледі, ал Хауэлл Хаконды капитанға қару туралы ештеңе айтпауға көндіруге тырысады. Құрметті капитанның күдікті өлімінен кейін (Хауэллдің бірінші сержанты уланған), Хауэлл команданы өз қолына алады. Сиднейге жеткенде, жағаға шығуға рұқсат күрт тоқтатылады және кемеге күдікті жаңа теңізшілер келеді. Австралиядан шыққаннан кейін Хакон Мэри (Луиза Милвуд Хей) есімді кемеге тығылып кірген қызды кездестіреді, ол оның сүйіктісіне айналады. Кемедегі жұмыс Хакон, Йенс және алғашқы теңізшілер үшін қорқынышты бола бастайды, әсіресе жаңа капитан Мэриді тауып, онымен жақындық танысқан адамды бетін көрсетуге мәжбүрлейді. Хакон жауапкершілікті мойындайды, ал капитан оны тоғыз құйрықты қамшымен ұруға үкім шығарады. Йенс Хаконды қамшымен ұру өлім жазасына тең екенін айтып қарсылық білдіреді, сонда Хауэлл Йенске Хаконды қамшылауды өзінің орнына тапсырады. Алайда, сот отырысы қатерлі дауылмен тоқтатылады, ол негізгі мачтаны зақымдап, кемені суға батырады. Хакон Мэриді түрмеден құтқаруға асығады, бірақ шатасудың салдарынан экипаждан бөлініп, шөл даласындағы тропикалық аралда оянады. Аралды аралап көргеннен кейін Хакон ағылшын қарақшысы Мерикке (Габриэль Бёрн) арналған қазынаны және іздеу жарғыларын табады, ол Хауэллге ұқсас көрінеді (фильмнің басында нағыз Хауэллді Мерик өлтіріп, оның кімлігін ұрлаған). Хакон күдікті теңізшілердің (яғни Мерик капитандық еткеннен кейін келген жаңа, қатыгез теңізшілердің тобы) шын мәнінде қарақшылар екенін біледі, олар теңіз күштерінен қашу кезінде қазынаны сақтап, оны алып кету үшін аралға оралуды күтіп отыр. Ол жауынгерлік дағдыларын жетілдіріп, қанжар мен мылтықпен жаттығу жасайды. Горилла шабуыл жасағанда, ол мүйізді үрлеп, оны бағындырады, содан кейін горилла оның досы болып, үй жануары сияқты мінез-құлық танытады. Хакон қарақшылардың қазынаны іздеп оралатынын білгендіктен, түрлі тұзақтар құрады. Аралға бейімделгенімен, Хакон Йенсті және Норвегиядағы отбасын сағынады. Бір күні Хакон алыстағы аралдан түтін көріп, өзі жасаған салмен сол жаққа жетуге тырысады. Сәтті жеткеннен кейін ол түнгі би кеші өткізіп жатқан жергілікті тұрғындардың ауылын көреді. Хакон Мэриді бірнеше жергілікті тұрғындармен жанжалдың ортасында кездестіреді. Жағдайды дұрыс түсінбеген Хакон өзін ашып, оқ атып жергілікті тұрғындарды қорқытады, содан кейін Йенске соқтығысады, ол жергілікті тұрғындар бейбітшіл екенін және олардың және Мэридің өмірін құтқарғанын түсіндіреді. Қайта қосылған үштік келесі күні Хакон аралына қуанышпен аттанады. Көп ұзамай үш дос кеме апаттан құтылған Берг пен Штайнмен (Кнут Валле мен Харальд Бренна) кездеседі, олар қарақшылардың тұтқынында болады. Хаконның тұзақтары жұмыс істемейді, сондықтан ол достарын құтқару жоспарын жедел түрде жасайды. Түнде Мэри кемеге тығылып кіріп, қалған экипажды босатады, олар қарақшы күзетшілерін жеңіп, кемені қайтарып алады. Осы уақытта құрлықта Хакон мен Йенс қарақшыларды алаңдатып, Берг пен Штайнды босатып, кемеге қайта оралады, қарақшыларды аралда тастап кетеді. Хакон, Йенс, Мэри және бостандыққа шыққан экипаж туған жерлеріне, Норвегияға оралады. Әрқайсысы қазынаның бір бөлігін алады, ал Хакон өзінің үлесін кедей отбасын қарыздан құтқару үшін пайдалануға шешім қабылдайды. Норвегияға оралған Хакон отбасымен қайта қосылып, оларды Мэримен таныстырады. Оның ата-анасы Мэриді оның туыстарымен байланысқа шыққанша өздерімен бірге тұруға келіседі.

Өндіріс

Жас оқырмандарға арналған 1873 жылғы түпнұсқа норвегиялық роман Даниэль Дефоның 1719 жылғы «Робинзон Крузо» романынан шабыттанды. Фильм 1989 жылдың шілдесінен қазан айына дейін Фиджи, Норвегия, Испания және Ұлыбританияда түсірілді. Фильмнің түпнұсқалық нұсқасында норвегиялық кейіпкерлер бір-бірімен норвегия тілінде, ал ағылшын кейіпкерлермен ағылшын тілінде сөйлейді, ал ағылшын кейіпкерлері тек ағылшын тілінде ғана сөйлейді. Халықаралық нұсқада норвегия тіліндегі барлық сөздер ағылшын тіліне дубляждалды, көбінесе норвегиялық актерлердің өздері орындады.

Қабылдау

Фильм барлық жастағы көрермендерге арналған, сапалы жасалған оқиғалық фильм ретінде жағымды пікірлер алды. АҚШ және Канадада 15,1 миллион доллар, ал Норвегияда 1,3 миллион доллар табыс тапты.