Кіріспе

АҚШ-та тіркелген агенттің рөлі

Процесс агенті – сот құжаттарын табыс етуге уәкілдік берілген өкіл. АҚШ-та бұл рөл әдетте АҚШ штаттарының заңнамасымен талап етіледі және тіркелген агент, тұрақты агент немесе заңмен бекітілген агент деп аталады. Процесс агенттерін АҚШ-та жүк тасымалдаушы жүргізушілері, брокерлер немесе жүк экспедиторлары да ұқсас мақсаттар үшін пайдаланады. Бүкіл ел бойынша автотасымалдаушыларды қамтитын процесс агенттері жиі «жалпыға ортақ компаниялар» деп аталады. Ұлыбританияда процесс агенті – Азаматтық процессуалдық ережелермен рұқсат етілген шарттық қатынас болып табылады.

Англия мен Уэльс

Англияның азаматтық іс жүргізу ережелеріне сәйкес, іс қозғау үшін құжаттарды дұрыс табыс ету қажет. Егер тараптың Ұлыбританияда мекенжайы болмаса, осы құжаттарды табыс ету рәсімі ұзақ және күрделі болуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда табыс ету фактісін дәлелдеу қиынға соғуы мүмкін. Сондықтан процессуалды агент тағайындалып, агенттің мекенжайы бойынша табыс ету азаматтық іс жүргізу ережелерінің 6.1.1-тармағы мақсатында дұрыс табыс ету болып есептеледі деп келісіледі. 6.1.1-тармақ талаптарын орындау үшін келісімшартқа тағайындаудың егжей-тегжейін көрсететін тиісті шарттық тармақ енгізілуі керек. Сонымен қатар, төрелік іс жүргізу мақсатында да осыған ұқсас тәртіппен процессуалды агент тағайындауға болады. Процесс агентінің қызметі Ұлыбританияда жеткізушілермен, банктермен немесе тендерлермен жұмыс істейтін көптеген кәсіпкерлер үшін маңызды қызмет болып табылады. Процесс агенттері шетелде табыс ету мүмкін болмаған жағдайларда шетелдегі клиенттерінің атынан хабарламаларды, сот процестерін немесе құжаттарды қабылдайды. Процесс агенті компания үшін кең ауқымды қызметтерді атқара алады, оның ішінде сот ісі бойынша процессуалды агент ретінде әрекет ету, төрелік іс жүргізуге байланысты құжаттарды қабылдау және тәуелсіз тарап қажет болған жағдайларда келісімшарттар бойынша хабарламаларды қабылдау. Процесс агенттігінің типикалық мысалы – шетелдегі ұйым қалалық мекемеден несие алған жағдай. Көбінесе несие беруші банк несие алушы қарызды төлемеген жағдайда ресми хабарламаларды алу үшін Ұлыбританияда тіркелген процессуалды агентті тағайындауды талап етеді.