Кіріспе

Шотландиядағы бұрынғы темір жол желісі

Уайтинч темір жолы – 1874 жылы Шотландияда аймақта дамыған өнеркәсіптік мекемелерді Стобкросс темір жолымен байланыстырып, негізгі желіге қол жеткізу мақсатымен салынған темір жол желісі. Ол тауарлар мен минералдық тасымалдау үшін ашылды және тікелей зауыттарға және шеберханаларға баратын Уайтинч трамвайымен ұзартылды. 1891 жылы Уайтинч темір жолын Солтүстік Британ темір жолы басқарды және 1897 жылы желіде жолаушылар тасымалын бастады; соңғы станциясы Уайтинч (Виктория паркі) деп аталды. 1945 жылдан кейін жолаушылар мен жүк тасымалының көлемі азайды және 1951 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Уайтинч жүк ауласы кейіннен Солтүстік Клайд жолаушылар қызметін электрлендіруге арналған құрылыс базасы ретінде пайдаланылды, бірақ 1967 жылы желілер толығымен жабылды және олардан ештеңе қалмады.

Уайтинч темір жолынан бұрын

Глазгодағы алғашқы теміржолдар қаланың шығыс жағында орналасқан және минералдарды тасымалдаумен айналысқан. 1832 жылы Гарнкирк және Глазго теміржолы Таунхедтегі терминалды ашып, Монклендс көмір кенінен көмірді қалаға жеткізді. Полок және Гован теміржолы 1840 жылы ертерек вагондық жолдың жаңартылған нұсқасы болды, ол Брумилаудағы Клайдтың оңтүстік жағалауындағы кеме қатынасына қол жеткізу үшін жақсартылды (бұл атау сол кезде өзеннің екі жағындағы аймаққа қолданылған). 1842 жылы Эдинбург және Глазго теміржолы Эдинбургке қалааралық желісін ашты. Клайдтың солтүстік жағалауы біраз уақыт бойы дамытылмады, теміржолға қол жеткізу қиын болды. Онжылдықтың соңында салынған басты жолдар шығысқа және оңтүстікке қарай салынды, және орталық аймақ арқылы немесе астынан салу ұсынылғанмен, қарсылық соншалықты күшті болды, ол іске асырылмады. Глазго, Думбартон және Хеленсбург теміржолы (GD&HR) 1858 жылы ашылды, бірақ ол қаланың айналасымен кеңінен солтүстікке қарай, Мэрихилл арқылы (сол кездегі шалғайдағы кішкентай қала) өтіп, Боулингке жеткенше Клайдқа жақындамады.

Корольдік кемежай

Кейінгі жылдары ауыр өнеркәсіп кеңейді және қаланың батысына, жер көбірек және Клайд өзеніне қол жеткізу оңайрақ болған аймаққа көшуге ықпал жасалды. Сонымен қатар, Брумилауда кемелерді тоқтату қиынға соқты, себебі тасымалданатын жүк көлемі мен кемелердің өлшемдері артты, ал Клайд комиссарлары қаланың батысындағы солтүстік жағалауда жаңа док салуға бекітті. 1872 жылы Стобкросс ауданында құрылыс жұмыстары басталды, ал жаңа док, "Каралева догы" деп аталды, 18 қыркүйекте 1877 жылы салтанатты түрде ашылды.

Стобкросс темір жолы

Осы уақытқа дейін GD&HR Солтүстік Британ темір жолына қарасты болды. Жаңа док құру компания үшін өте маңызды мәселе болды, сондықтан ол Stobcross-қа дейінгі желіні салуға Парламенттік рұқсат алды. Стобкросс темір жолы деп аталған бұл желі GD&HR-ден Мэрихиллде (Стобкросс тоғысы) басталып, 1874 жылдың 20 қазанында ашылды.

Аққұйрық

1870 жылы Клайд өзенінің солтүстік жағалауындағы Стобкросс қаласының батысына қарай шамамен бір шақырым жерде Уайтинчте өнеркәсіптік даму басталды. Бұл аймақтарға теміржол қатынасы болмады, ал Stobcross желісін дамыту идеясы жаңа желі құруға түрткі болды. Уайтинч темір жолы ұсынылып, 1872 жылдың 1 шілдесінде оны құруға рұқсат берілді. Ол жаңа Уайтинч тоғысында қосылып, батысқа, содан кейін оңтүстікке қарай Думбартон жолының солтүстік жағындағы тауарлық аулаға ("Уайтинч тауарлық және минералдық станциясы") дейін созылуы тиіс болды. Уайтинч тоғысы қазіргі Хайндленд және Джорданхилл станцияларының арасында, шамамен ортасында, Вудкрофт даңғылының қарсы бетінде орналасқан. Желінің бағыты жер бедеріне байланысты болды. Құрылысты жергілікті өнеркәсіпшілер мен жер иелері қаржыландырды, олардың барлығы желінің пайдасына қызығушылық танытты. Ол 1874 жылдың 29 қазанында ашылды. Уайтинч трамвайы Уайтинч темір жолымен бір күні рұқсат алды және темір жолымен бірдей күні жұмыс істей бастады. Ол Уайтинч тауарлық қоймасынан басталып, Думбартон жолынан өтіп, кейін Оңтүстік көшесіне айналған шығысқа қарай бұрылды (бірақ сол кезде бұл тек егістік болған), өнеркәсіптік мекемелерге қызмет көрсету үшін. Трамвай атпен жүргізілді, вагондар теміржол ауласына және одан да тасымалданды. Трамвайды Джеймс пен Уильям Вуд иеленді, олар көмір, құм және темір өнімдерімен сауда жасады, трамвайды өздерінің бизнесінің бір бөлігі ретінде пайдаланды. Тасымал көлемі 1875 жылы локомотив сатып алуға мүмкіндік берді.

Глазго, Йокер және Клайдбанк темір жолы

1882 жылы Глазго, Йокер және Клайдбанк темір жолы ашылды. Ол Стобкросс темір жолынан Йокер торабында, Уайтинч торабынан шамалы батысқа қарай бөлініп, одан бастап Уайтинч темір жолының бірінші бөлігінің солтүстігінен батысқа қарай жүрді. (Йокер торабы кейіннен Джорданхиллдегі үшбұрыштың шығыс төбесіне айналды.)

Жолаушылар тасымалы

Солтүстік Британ темір жолы Уайтинч темір жолын пайдаланды және оны, сондай-ақ трамвайды өз жүйесіне қосуды жоспарлады. Бұл бастамаға жергілікті тұрғындар қарсылық танытты, бірақ 1891 жылы NBR Уайтинч темір жолын сатып алуға келісті, алайда трамвайды емес. Кейіннен NBR Уайтинч темір жолын жолаушылар тармағына айналдырды және Уайтинч жүк станциясының жанына жолаушылар стансасын салды. Ол 1897 жылдың 1 қаңтарында ашылды, ал осы қысқа тармақта аралық станциялар болған жоқ.

Ланаркшир және Думбартоншир темір жолы

1896 жылы Ланаркшир және Думбартоншир темір жолы (L&DR) (компания атауы Думбартоншир сөзінің басқаша жазылуын қолданды) өз желісін ашты; оны бәсекелес Каледония темір жолы қаржылап демеушілік етті және Клайд өзенінің солтүстік жағалауымен өтіп, Вуд Бразерс трамвайына қарағанда өнеркәсіптік мекемелерге әлдеқайда жақсы қызмет көрсетті. Трамвайдың қаржылық жағдайы нашарлап, 1914 жылдың мамыр айында Вуд ағайындылары таратылды. А және Г Андерсон желінің жергілікті басқаруын өз мойнына алды, бірақ Солтүстік Британ темір жолы араласып, темір жол операцияларын тиімді түрде бақылауға алды, ал Андерсон саудалық қызметпен айналысты. 1916 жылы NBR трамвайдың жұмысын толығымен өз қолына алды.

Жолаушылар үшін жабық

Жолаушылар қызметі 1917 жылдың 1 қаңтарынан 1919 жылдың 2 маусымына дейін тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлеуметтік жағдай өзгерді, сонымен қатар жүк және жолаушылар тасымалы үшін автомобиль көлігі едәуір жақсарды және 1951 жылдың 2 сәуірінде Уайтинчке жолаушылар қызметі тоқтатылды. 1965 жылдың наурыз айында жабылуға дейін жүк тасымалы жалғасты. Солтүстік Клайд жолаушылар пойыздары желісі 1960 жылы электрлендірілді, ал оған байланысты құрылыс жұмыстары бірнеше жыл бұрын басталды. Осы мақсатта Уайтинч жүк станциясында электрлендіру депосы ашылды. Депо 1967 жылға дейін техникалық қызмет көрсету депосы ретінде жұмыс істеді.

Бүгінгі кезек

Уайтинч темір жолының және Уайтинч трамвай жолының толығымен жабылуына байланысты, Уайтинч тауарлық ауласы жаңадан жобаланды және ашық алапқа айналдырылды; Думбартон жолына қараған жағында қазір тұрғын үйлер салынған.

Басқа темір жолдармен байланыс

Стокросс темір жолы Уайтинч тоғысында. Глазго, Йокер және Клайдбанк темір жолы Йокер тоғысында.