Кіріспе

Флинт қамалы (Castell y Fflint) – Флинт, Флинтширде орналасқан, король Эдуард I-нің Уэльсті бағындыру науқаны кезінде салынған алғашқы қамалдамалардың бірі. Бұл орын Солтүстік-Шығыс Уэльстегі стратегиялық маңызға ие болғандықтан таңдалды. Қамал Честерден бір күндік сапар қашықтықта орналасқан, Ди өзені арқылы жабдықтау әкелуге мүмкіндік болды, сондай-ақ Англияға қарай төмен суда кешіп өтуге болатын брод та бар еді. Қамал мен оның қоршауларын 18 000 жұмысшы мен шеберлер жергілікті Миллстон Грит тасы мен құмтас қолданып салған. Савойлық бас шебер Джеймс Сент-Джорджқа 1278 жылдың сәуір айында «ad ordiandum opera castorum ibidem» (барлық уэльстік қамалдар құрылысының жобаларын жүргізу үшін) тапсырма берілді. 1280 жылдың қарашасында ол Эдуард I үшін Флинттегі құрылысты тікелей қадағалауға кірісті, себебі бастапқыдағы өте баяу қарқын үдетілді. Ол 17 ай бойы қамалда болды. Бұл жеке құрылым Франциядағы Дурдан қаласындағыдай бұрыштық мұнара және негізгі қоршау (донжон) қызметін атқарды. Флинттің қоршауы Франциядағы Айгус-Мортес қаласындағы қоршаумен салыстырылды. Эдуард I 1270 жылы Сегізінші крест жорығына қатысу үшін сол қамалдан өткен болуы мүмкін. Басқа мүмкіндік – Жан Мезоның Джеймс Сент-Джорджға тигізген әсері, Мезо Сент-Джордж Савойға келгенге дейін Оңтүстік Францияда жұмыс істеген. Флинттегі қамал «классикалық Савойялық Carré» деп сипатталған, себебі ол Ивердон қамалына өте ұқсас. Оның жер көлемі үштен бір бөлігіне үлкен, бірақ классикалық пішін мен стильді, сондай-ақ негізгі қоршау (донжон) ретінде бұрыштық мұнараны пайдалануды бөліседі. Көптеген тарихшылар бұл Эдуардтың бас сәулетшісі және қамал салушы Джеймс Сент-Джорджтың еңбегі деп санайды. Құрылыс 1277 жылы басталған және Джеймс Сент-Джордж Флинтте 1280 жылға дейін жұмыс істемегенімен, ол 1278 жылдан бері Англияда болды және «ad ordinandum opera castorum ibidem» деп сипатталды, яғни Флинттегі жұмыстардың жобасын жасаумен жүктелген. Қоршау әсерлі құрылыс. Оның тас қабырғалары негізінде және жоғарыда қалың. Кіру үшін бірінші қабаттағы орталық кіреберіс бөлмесіне көпір арқылы өтуге болады. Алғашқыда кем дегенде бір қосымша қабат болған. Бұл қабаттар қалың қабырғаларға салынған кішкентай бөлмелерден тұратын. 1301 жылы Уэльс принці Эдуардтың сапары үшін мұнараның үстіне ағаш галерея салынды. Бірінші қабатта қамалдың ішкі айналымын айналатын күмбезді дәліз бар. Флинттің дизайны Солтүстік Уэльсте Эдуард I салған басқа қамалдарда қайталанбады. Флинттің орналасуы Британ аралдарында бірегей болып қала береді.

Тарих

Флинт кейіннен Эдуард I-нің «Темір сақинасы» деп аталатын қамалдамалардың алғашқысы болды. Бұл Солтүстік Уэльсті қоршап алып, уэльстіктерді басып тастауға арналған бекіністер тізбегі еді. Оның құрылысы 1277 жылы Эдуард I Бірінші Уэльс соғысын бастағаннан кейін дерлік бірден басталды. Бес жыл өткен соң, Лливелин ап Груффидтің інісі Даффид ап Груффид басқарған уэльстік әскерлер ағылшын тәжіне қарсы көтеріліс жасау үшін қамалды қоршады. 1294 жылы Мадог ап Лливелиннің көтерілісі кезінде Флинтке тағы шабуыл жасалды; бұл жолы қамалдың констеблі уэльстіктердің оны басып алуына жол бермеу үшін бекіністі өртеп жіберуге мәжбүр болды. Кейін қамал жөнделіп, жартылай қайта салынды. Уэльс соғыстары аяқталғаннан кейін, ағылшын қоныс аударғандар мен саудагерлерге қамалдың алдында салынған жаңа қалада жер участақтары берілді. Осы егістік ауданы қорғаныс ормен және үстіне орнатылған ағаш қоршаумен қорғалған. Оның жоспары көшелердің орналасуында әлі де көрініп тұр. 1399 жылы Англияның Ричард II-і Генри Болингброкпен Флинтте ұсталды, содан кейін Лондонға қайтарылды. Ағылшыл азамат соғысы кезінде Флинт қамалын роялистер бақылады. 1647 жылы үш айлық қоршаудан кейін парламентшілер оны басып алды. Соғыста оны қайта пайдаланбау үшін Кромвельдің бұйрығымен қамал қиратылды. Бүгінде оның қираған қалдықтары ғана сақталған. 19 ғасырда қамалдың сыртқы бөлігі Флинтшир округінің түрмесі ретінде пайдаланылды. Жақын жерде карьер жұмыс істеді.

Кейінгі еңбектері

1838 жылы Дж. М. В. Тернер қамалдың суреттемесін акварельмен салған. 1943 жылы теңіз күші үшін "Флинт" деген атпен шайқалатын кеме құрылды, ол Флинт қамалының құрметіне аталды.

Констебль

1284 жылдан 1935 жылға дейін Флинт қамалының констеблі Флинт қаласының мэрі қызметін атқарды. Констебльдің резиденциясы, қиратылғанға дейін, донжон мұнарасында орналасқан.