Кіріспе

1977 жылы ағылшын жазушысы Брюс Чатвиннің «Патагония» саяхат кітабы – Оңтүстік Американың оңтүстік бөлігі Патагония аймағы туралы 1977 жылы жарық көрген Брюс Чатвиннің ағылшын тіліндегі саяхат кітабы.

Дайындықтар

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чатвин мен анасы әкесінің ата-анасының үйінде тұрды, олардың қызықты коллекциялар жинаған кабинеті болды. Оның ішінде "бронтозаврдың бір бөлігі" (іс жүзінде милодон, алып жалқау) бар еді, оны Чатвиннің әжесіне оның туысы Чарльз Амхерст Милвард жіберген. Чили Патагониясындағы үңгірде Милвард алып жалқаудың қалдықтарын тапты, кейін оны Британ мұражайына сатты. Ол өзінің туысына жануардың терісінің бір бөлігін жіберді. Тери кейін жоғалып кетті, бірақ ол ондаған жылдардан кейін Чатвинге Патагонияға баруға түрткі болды. 1972 жылы Чатвин Sunday Times Magazine журналында өнер және сәулет жөніндегі кеңесші болып жұмысқа қабылданды. 1972 жылы ол 93 жастағы сәулетші және дизайнер Эйлин Грейді оның париждік салонында сұхбатқа алды, онда ол Оңтүстік Америкадағы Патагония айманының суретін байқады. Брюс оған: "Мен әрқашан сол жерге баруды қаладым", - деді. "Мен де солай ойлаймын", - деп жауап берді ол. "Мен үшін барып кел".

Патагонияда

Екі жылдан кейін, 1974 жылдың қараша айында Чатвин Перудің Лима қаласына ұшып, бір айдан соң Патагонияға жетті. Кейін ол редакторына "Патагонияға кеттім" деген жеделхат жібергенімді айтты. Бірақ шындығында ол хат жіберді: "Мен өзім үшін бір оқиға жазып жатырмын, мен әрқашан жазуды қалаған нәрсе". Ол сол аймақта алты ай бойы саяхаттап, басқа жерден келіп осы жерге қоныстанған адамдардың әңгімелерін жинады. Өзінің "бронтозаврдың бір бөлігін" (әжесі мен атасының шкафынан жылдар бұрын тастап кеткен) табуға жасаған тырысы арқылы саяхатының оқиғасын құрастырды. Чатвин "Патагонияда" кітабын "нақты және символдық саяхаттың баяны" деп сипаттады. Ол "Таңғажайып саяхат" санатына жатады немесе оның пародиязы болады деп есептеледі: баяндаушы алыс елге ерекше жануарды іздеуге барады, жолда оны ерекше жағдайларға түсіреді, ал адамдар немесе басқа кітаптар оған қызықты оқиғаларды айтады, олар біртіндеп хабарды құрайды.

Мазмұны

Кітап құрылымы жағынан эксперименттік. Ол барлығы 97 бөлімге бөлінген, олардың кейбіреуі бір абзацтан ғана тұрады. Бұл құрылыс, сызықтық емес, жиі ойша қабысулар арқылы жасалғандықтан, туындының негізгі тақырыптарының бірін – адам өміріндегі саяхаттау мен көшпелілік туралы толғаныстарды бейнелейді. Бұл фактіні Чатвин кітапта кездесетін адамдардың көптеген әңгімелерінің көшпелі өмірге қатысты әңгімелерден құралуы күшейтеді. Чатвиннің жолы Буэнос-Айрестен Аргентина арқылы оңтүстікке қарай Ушуаяға дейін, содан кейін Пунта-Аренасқа, Пуэрто-Наталес және Чилидегі Милодон үңгіріне дейін созылады. Кітапта талқыланатын көптеген тақырыптардың ішінде Патагонияның ландшафты мен жануарлар дүниесі, еуропалықтардың зерттеу және қоныстану тарихы, Буч Кэссидидің Патагониядағы өмірі, анархистер мен ереуілшілер, сондай-ақ жергілікті халықтың тағдыры бар.

Қабылдау

Бұл еңбек Чатвиннің саяхат жазушысы ретінде беделін қалыптастырды. Оның биографы Николас Мюррей «Патагонияда» кітабын «соғыстан кейінгі ағылшын саяхат әдебиетінің ең көрнекті және ерекше туындыларының бірі» деп атады және ол саяхат жазу жанрын қайта жандандырды деді. «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «саяхат, тарих және оқиғалар туралы шағын шедевр» деп сипаттады. Кейбір сыншылар оны сэр Джон Мандевиллдің «Саяхаттары», Александр Кинглейктің «Эотен» және Роберт Байронның «Оксианаға жол» сияқты саяхат әдебиетінің классикалық туындыларымен салыстырды. Дегенмен, аймақ тұрғындары Чатвиннің кітабында баяндалған оқиғаларға қарсы шықты. Бұл оның мансабындағы алғашқы, бірақ соңғы рет емес, Чатвин шындық деп ұсынған әңгімелер мен кейіпкерлердің кейінірек ойдан шығарылған екені анықталды. Оның биографы Николас Шекспирдің сөзімен айтқанда, «Сыншылар Чатвиннің бірнеше бронтозаврларының шындығында милодон болғанына күдік келтірді». «Патагонияда» кітабының кейбір басылымдарында Чатвиннің түсірген 15 қара-ақ фотосуреті бар. Сусанна Клэпптің айтуынша, «Ребекка Уэст Чатвинге осы суреттердің өте жақсы болғандықтан кітаптың барлық мәтінін артық етіп жібергенін айтып, оны күлдірді».

Сыйлықтар

"Патагония" үшін Чатвин Хоторден сыйлығы мен Америка өнер және әдебиет академиясының Э. М. Форстер сыйлығымен марапатталды.