Кіріспе

Неміс нацистік саясаткері, гаулейтер, СС обергруппфюрер Фридрих Хильдебрандт (19 қыркүйек 1898 – 5 қараша 1948) – нацистік партияның саясаткері, гаулейтер және СС обергруппфюрер. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған соғыс қылмыстары үшін кінәлі деп танылып, атылды.

Ерте өмір

Хилдебрандт Мекленбург-Швериндегі Кикеиндемарк қаласында (қазіргі Пархимның бір бөлігі) дүниеге келді және шаруа шаруашылығы жұмысшысының ұлы болды. 1913 жылға дейін ол халық мектебінде оқыды, содан кейін ауыл шаруашылығы жұмысшысы және теміржол қызметкері болып жұмыс істеді. 1916 жылдың 19 сәуірінде ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Крейгсфрайвиллигер» (соғыс еріктісі) ретінде Императорлық неміс армиясына қатарына қосылды және батыс майданда 24-ші резервтік жаяу әскер полкіне тағайындалды. 1917 жылы Фландрияда күшті газға ұшырады және соғыс аяқталғанға дейін тағы екі рет жараланды, осыған байланысты күміс медальмен «Жара белгісімен» және бірінші және екінші дәрежелі «Темір крестпен» марапатталды. 1919 жылдың қаңтар айында Мекленбургке оралып, «Фрейкорпс фон Брандис» құрамына кірді, 1919 жылдың шілдесінде Ригада Қызыл Армиямен тұтқындалғанға дейін Жоғарғы Силезия және Балтық елдерінде әрекет етті. Кейін Германияға қайтарылып, 1920 жылдың қаңтар айында «вицефельдвебель» шенімен неміс армиясынан босатылды. 1920 жылдың наурыз айында Хилдебрандт Галледегі қауіпсіздік полициясына қосылды және Капп төңкерісін басуға қатысты. Көтерілістің салдарынан ол Остерфельд пен Вайсенфельсте тұтқынға алынған Спартакшілерге қатысты шамадан тыс қатыгездік жасады деген айыппен сотталды. Айыптан босатылғанымен, 1920 жылдың маусым айында полиция қызметінен босатылды. Содан кейін ол шаруа шаруашылығында және бау-бақша шаруашылығында жұмыс істеді. Бастапқыда консервативті «Германия ұлттық халық партиясына» қосылған ол, кейіннен одан да оңшыл және антисемиттік «Германия Völkisch бостандық партиясына» өтті және 1924 жылы Мекленбург-Шверин еркін штатының Ландтагына оның өкілі болып сайланды.

Нацистік партиядағы мансабы

Хилдебрандт 1925 жылдың ақпанында нацистік партияға қосылды (мүшелік нөмірі 3653), партия қайта құрылған кезде, ал ерте мүше болғандықтан, кейіннен оған Алтын партия белгісі табысталды. 1925 жылдың 27 наурызында ол Мекленбург-Любек аймағының гаулейтері болып тағайындалды. 1925 жылдың қыркүйегінде ол Грегор Штрассер ұйымдастырған және басқарған, партия бағдарламасын өзгертуге тырысқан, қысқа ғұмырлы солтүстік және солтүстік-батыс Германия гаулейтерлерінің ұлттық-социалистік жұмысшы қауымдастығының мүшесі болды. Ол 1926 жылы Бамберг конференциясынан кейін таратылды. 1927 жылы Хилдебрандт нацистік «Niederdeutscher Beobachter» газетінің негізін қалаушысы және редакторы болды, кейіннен «Lübecker Beobachter» және «Strelitzer Beobachter» сияқты екі басылымның редакторы қызметін де атқарды. 1929 жылы ол тағы да Ландтагқа сайланды, бұл жолы нацистік депутаты ретінде. 1930 жылдың шілдесінде Адольф Гитлердің өнеркәсіппен одақтастығын сынағандықтан, Рудольф Гесс Хилдебрандтты Гаулейтер лауазымынан уақытша шеттетуге мәжбүр болды, бірақ 1931 жылдың 31 қаңтарында Гитлерге адалдық серт бергеннен кейін ол қайта тағайындалды. 1930 жылдың қыркүйегінде ол Рейхстагқа 35 сайлау округінен (Мекленбург) депутат болып сайланды және нацистік режим құлағанға дейін қызмет етті. Нацистер билікті басып алғаннан кейін, ол 1933 жылдың 24 наурызында Мекленбург-Шверин және Мекленбург-Штрелиц еркін штаттарының рейхкомиссары болып тағайындалды. Кейіннен ол 1933 жылдың 26 мамырында Мекленбург-Шверин, Мекленбург-Штрелиц және Любек еркін қаласының рейхштатхальтері (Рейх губернаторы) лауазымына көтерілді. Осылайша ол өзінің құзырағындағы ең жоғары партиялық және үкіметтік лауазымдарды біріктірді. 1934 жылдың 1 қаңтарында екі еркін штат біріктіріліп, біртұтас Мекленбург құрылды. 1933-1934 жылдары Хилдебрандт сонымен қатар «Nordische Gesellschaft» (Нордикалық қоғам) басшысы болды, ол неміс-нордикалық мәдени және саяси ынтымақтастықты нығайтуға ұмтылды. 1935 жылы ол Ханс Франктың неміс құқығы академиясының мүшесі болды. 1937 жылдың 1 сәуірінде «Үлкен Гамбург заңы» Любек қаласын Шлезвиг-Гольштейн аймағына қосты және Хилдебрандттың аймағы Гау Мекленбург деп қайта аталды. 1933 жылдың 5 желтоқсанында Хилдебрандт СС-ге мүше болды (мүшелік нөмірі 128,802), СС Oberführer шенімен. Ол штаб-пәтері Шверинде орналасқан СС Standarte 22 отрядының құрметті командирі болды және кейіннен 1934 жылдың 27 қаңтарында СС Gruppenführer шеніне көтерілді. Ол 1936 жылдың 23 қаңтарында Рейхсфюрер СС штабына тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1942 жылдың 30 қаңтарында СС Obergruppenführer шеніне көтерілді. 1942 жылдың 16 қарашасында Хилдебрандт өзінің аймағының қорғаныс комиссары болып тағайындалды және 1944 жылдың 25 қыркүйегінде ол өзінің аймағындағы халықтық милицияның (Volkssturm) командирі болды. Хилдебрандт «Акция Т4» бағдарламасы аясындағы қастандыққа қатысты. 1941 жылы сәуірде ол Любтеендегі диаконисса үйін иемденді. Сол жерде тұратын ақыл-жақтан кем балалар Швериндегі Левенберг балалар бөліміне жеткізілді, содан кейін олар өлтірілді. 1941 жылдың 5 сәуірінде өткен кездесуде Хилдебрандт: «Мен Лобеталды тазарттым. Мен ақымақтарды тиісті жерге апарып жібердім» деді. 1941-1942 жылдардың қысында бірнеше мың совет әскері тұтқыны Мекленбургте Хилдебрандт билігі астында аштықтан қайтыс болды. Канцлерлік кеңсеге жолдаған хатында ол құл еңбекшілерінің жетіспеушілігіне алаңдаушылық білдірді және «жеткілікті ресейліктер кейін жеткізілсе» бұл мәселенің шешілетінін айтты. 1942 жылдың 17 наурызында Рейхті қорғау комитетімен өткен кездесуде Хилдебрандт: «Фюрер үшін және Адольф Гитлердің ісі үшін, мен заңды сақтаймын, тіпті ол өлі денелерге дейін жетсе де» деді. 1943 жылдың соңына қарай Мекленбургте 152 148 шетелдік жұмысшы болды, олардың көпшілігі өз еркіне қарсы және құлдық еңбекке тартылды.

Соғыстан кейінгі қудалау

Соғыс аяқталғаннан кейін Хилдебрандт британдық оккупациялық билік тарапынан тұтқындалып, интернатталды. 1946 жылы ол 1944 жылы құлаған одақтас авиаторларын жазалап өлтіруге бұйрық бергеніне қатысы бар болғандықтан АҚШ-тың күзетіне берілді. 1946 және 1948 жылдар аралығында кеңестік әскери оккупациялық билік Сахсенбергтегі эвтаназиялық кісі өлтірулерге қатысы бар болғандықтан Хилдебрандтты қайта-қайта ұстап беруді талап етті. Алайда, бұл өтініштердің бәрі британдықтар мен американдықтар тарапынан қабылданбады. Дегенмен, 1947 жылы Хилдебрандт пен тағы алты адам Дахау сот процесінде бірнеше құлаған американдық авиаторларын өлтіруге қатысқандары үшін кінәлі деп танылды. Сотталғандардың алтауы, Хилдебрандтты қоса алғанда, асылып өлім жазасына кесілді. Екіншісі, Фриц Шредер, оның қатысы аз болғандықтан және судьялар оның еріксіз қатысушы екеніне келіскендіктен 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Шредер 1954 жылдың ақпан айында түрмеден босатылды. Хилдебрандт үшін кешірім сұрап берілген шаралар сәтсіз аяқталды. Ол және оның сотталған әріптестері 1948 жылдың 5 қарашасында Ландсберг түрмесінде өлім жазасына кесілді. Соңғы сөзінде Хилдебрандт өлім жазасына кесілуіне коммунистерді кінәлады. "Капитан, жиырма алты жыл бойы мен Мекленбург шаруасы ретінде, терең наныммен большевиктерге қарсы күрестім. Олар мені өлімге кесті, бірақ американдық теңізшілер мені олардан құтқарып алды. Мен сіздердің соттарыңыздың емес, маған қарсы айғақтар келтірген коммунистік элементтердің құрбанымын. Менің үйім орыс аймағында болғандықтан, өзімді қорғау үшін қажетті барлық материалды жинау мүмкін болмады. Құдай, отбасымды және бес жас баламды қорғасын".