Кіріспе

Француздық бенедиктин тарихшысы және литургист Эдмонд Мартен (22 желтоқсан 1654 – 20 маусым 1739) – француз бенедиктин тарихшысы және литургист болған.

Өмір

Мартен Дижонға жақын Сен-Жан-де-Лосне қаласында дүниеге келген. 1672 жылы ол Реймстегі Сент-Реми бенедиктин монастырына, Сент-Маур қауымының үйіне кірді. Бірақ, білімге деген ынтасының арқасында, ол Сен-Жерменге д’Ашери мен Мабильоннан тәлім алуға, сондай-ақ Чиркөж Әкелерінің жаңа басылымына дайындық жұмысына көмектесу үшін жіберілді. Одан кейін ол өмірін тарих және литургия салаларын зерттеуге арнады, орденінің әртүрлі монастырьларында тұрып, әсіресе Руанда, онда Сент-Марта преоры оған қолдау көрсетті. Оқушы кезінде-ақ ол Сент-Бенедикт ережесін түсіндіруге көмектесетін әртүрлі көздерден көптеген мәліметтерді жинады. Ол өз еңбегінің жемісін 1690 жылы Commentarius in regulam S. P. Benedicti litteralis, moralis, historicus ex variis antiquorum scriptorum commentationibus, actis sanctorum, monasticis ritibus aliisque monumentis cum editis tum manuscriptis (Париж, 1690; 1695) деген атпен жариялады. Сол жылы ол осы еңбекке қосымша ретінде: De antiquis monachorum ritibus libri 5 collecti ex variis ordinariis, consuetudinariis ritualibusque manuscriptis (Лион, 1690; Венеция, 1765) кітабын шығарды. Одан кейін тағы да бірнеше литургиялық еңбектер жарық көрді. 1708 жылы Мартен мен оның бенедиктин әріптесі Урсин Дюран Франция мен Бельгия архивтерінен Сент-Марта преоры ұсынған "Галлия Кристиананың" жаңа басылымы үшін материалдар іздеуге жіберілді. Олар шамамен сегіз жүз монастырь мен жүз собордан жинаған көптеген құжаттар жоғарыда аталған еңбекке немесе бес томдық Thesaurus novus anecdotorum (Париж, 1717) жинағына енгізілді. Екі ғалым құжаттық зерттеу мақсатымен Нидерланды мен Германияға жасаған саяхатының нәтижелерін Veterum scriptorum et monumentorum ecclesiasticorum et dogmaticorum amplissima collectio тоғыз томдық жинағында жариялады (Париж, 1724–33 жж.). Соңында, "Аннальс Ординис С. Бенедикти" (Париж, 1739) кітабының алтыншы томы Мартеннің жеке еңбегі болып табылады. Мартен Парижге жақын Сен-Жермен-де-Прес қаласында қайтыс болды.

Шығармалары

S. P. Бенедикт ережесіне жасалған түсіндірме, litteralis, moralis, historicus, әртүрлі көне авторлардың түсіндірмелерінен, қасиеттілердің өмірбаяндарынан, монастырлық рәсімдерден және басқа да ескерткіштерден, жарияланған және қолжазба түрінде жинақталған, 1590; 1695 ж. De antiquis monachorum ritibus атты V кітап, әртүрлі тәртіптерден, монастырлық ережелерден және қолжазбалардағы рәсімдерден жинақталған, Лион, 1690 ж. (литургия тарихы туралы). Құрметті Клод Мартиннің өмірі, Бенедикт дін қызметкері, Тур, 1697; Руан, 1698 ж. De antiquis ecclesiæ ritibus атты IV кітап, Руан, 1700-1702 жж. Құдайға арналған қызметтердегі көне шіркеу тәртібі туралы трактат, Лион, 1706 ж. Thesaurus novus anecdotorum, V том, Париж, 1717 ж. (Урсин Дюранмен бірге). De antiquis ecclesiæ ritibus екінші басылымы (4 том, Антверпен, 1736-1738; Венеция, 1763-1764; 1783; Бассано, 1788), онда ол бұрынғы жазбаларын жинап, кеңейтті. Veterum scriptorum et monumentorum moralium, historicorum, dogmaticorum ad res ecclesiasticas monasticas et politicas illustrandas collectio, Руан, 1700 ж. (Урсин Дюранмен бірге), Мартеннің ұстазы Люк д'Ашеридің Spicilegium еңбегінің жалғасы болып табылады. Imperialis Stabulensis монастырінің құқықтарын теңсіз пікірталасқа қарсы қорғау, Кёльн, 1730 ж. Histoire de l'abbaye de Marmoutier, алғаш рет 1874 және 1875 жылдары Ulysse Chevalier басылымымен "Турайн археологиялық қоғамының естеліктерінің" XXIV және XXV томдары ретінде жарияланды. Annales Ordinis S. Benedicti, Париж, 1739 ж.