Кіріспе

Дауыстылардың орналасуы

Дауыстылар шкаласы – бұл дауыстылардың қабылданатын "биіктігі" бойынша реттелген орналасуы. Американдық ағылшын тілінде поэзия үшін қолданылатын шкалада дауыстылар екінші форманттың жиілігі бойынша тізімделеді (дауысты дыбысты анықтайтын екі гулдың жоғарысы). Ең жоғарысынан бастап:

{| class="IPA wikitable"
! дауысты
! мысал
|
|iː
|key
|
|eɪ
|cane
|
|aɪ
|kite
|
|ɪ
|kit
|
|ɛ
|ken
|
|æ
|cat
|
|ɝː
|cur
|
|ʌ
|cut
|
|ɑː
|cot, car
|
|aʊ
|cow
|
|ɔɪ
|coy
|
|ɔː
|caught, core
|
|ʊ
|could
|
| oʊ
| coat
|
| uː
| cool, cute
|}

Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл тізім алғы дауыстылардан артқы дауыстыларға қарай жүреді. Бұл фонология үшін жеткілікті дәлдікке ие емес. Біріншіден, екінші символы немесе осыған ұқсас дыбыстар дифтонгтар болып табылады, олардың ішінде форманттар өзгереді. Сонымен қатар, көптеген американдық акценттер және басқа елдердің дерлік барлығына басқа тізімдер қажет болады. Дегенмен, бұл шкала поэзияда қолданылған. Мысалы, әдетте жоғары қарай өтетін жолдарды анықтауға болады:
О, махаббат, алмамен тойғанда (Роберт Грейвс)
/oʊ ˈlʊv bi ˈfɛd wɪθ ˈæ. pl̩z ˈwaɪl ju ˈmeɪ/

немесе төмен қарай:
Есік алдындағы лала гүлдегенде (Уолт Уитман)
/wɛn ˈlaɪ. læks ˌlæst ɪn ðə ˈdɔɹ. jɑɹd ˌblumd/

Пендека (грекше "он бес") – жоғарыда аталған дауыстылардың әрқайсысын бір рет қамтитын өлең. Келесі мысал шкала бойымен жоғары қарай бағытталған және тек есте сақтау үшін арналған. Көңіл күйі: жақсы емес, дауысы төмен, жоғары емес, мүмкін
"Сәлем, сәби!"

Бұл терминді

Бұл жерде сипатталған жоғары және төмен жиіліктегі дауыстылар лингвистикадағы жоғары және төмен дауыстылар емес. Лингвистикадағы жоғары дауыстылар тілдің жоғары орналасуымен (мысалы, "cool" және "key" сөздеріндегідей), ал төмен дауыстылар тілдің төмен орналасуымен (мысалы, "car" сөзіндегідей) байланысты. Сондай-ақ, бұл шкала дыбыстық иерархия емес.