Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нильс Густав Экхолм (9 қазан 1848 – 5 сәуір 1923) – швед метеорологы, 1882–1883 жылдары Шпицбергенге швед геофизикалық экспедициясын жетекшілік еткен.
Nils Gustaf Ekholm (9 October 1848 – 5 April 1923) was a Swedish meteorologist who led a Swedish geophysical expedition to Spitsbergen in 1882–1883.
Өмірбаян
Экхолм Даларнадағы Смеджебакен қаласында фармацевт ұлы ретінде дүниеге келді. 1868 жылы mogenhetsexamen емтиханын аяқтағаннан кейін, 1869 жылдың қыркүйегінде Уппсала университетіне түсіп, 1876 жылы философия кандидаты, 1887 жылы лицензиат және 1888 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ол Роберт Рубенсон және Хьюго Хильдебранд Хильдебрандссонның шәкірті болды. 1876 жылдан 1881 жылға дейін және 1884–1890 жылдары, Шпицберген экспедициясынан оралғаннан кейін Уппсала университетінің метеорология бөлімінде жұмыс істеді. 1888–1892 жылдары университетте метеорологиядан доцент болды. 1890 жылдан бастап Стокгольмдегі Швед метеорологиялық институтында (қазіргі Швед метеорологиялық және гидрологиялық институты, SMHI-дың алдыңғы мекемелерінің бірі, қазір Норрчепингте орналасқан) ассистент болып жұмыс істеді. 1913 жылы институттың профессоры және директоры болып тағайындалды, ал 1918 жылы 70 жасқа толғанда зейнетке шықты. Экхолм бастапқыда Андренің Арктикаға арналған балон экспедициясының (1897–1898) метеорологиялық зерттеулеріне ғана жауапты болды. Экхолм экспедицияның басшысы болды, ал оның алдыңғы командирі Ф. Мальмберг ауруға байланысты қатыса алмады. Инженер және аэронавт С.А. Андренің 1896 жылы Шпицбергеннен балонын ұшыру жоспары қолайсыз желдерге байланысты кейінге шегерілді. Экхолм кейіннен балонның тығыздығы экспедицияның сәтті болуы үшін қажетті сутектің аз ғана шығуына жеткілікті бола ма деген күмәнділігін білдірді. Андре оның ескертулерін елемегендіктен, Экхолм экспедициядан бас тартты. Экхолмды Кнут Френкель алмастырды. 1897 жылы балон ұшырылғаннан кейін экспедицияның барлық мүшелері қаза тапты. Экхолм шведтік дауыл туралы ескерту жүйесінің негізін қалаушы ретінде танылады, ол метеорологиялық институттағы қызмет кезеңінде бастау алды. Жүйе 1905 жылы Швецияның батыс жағалауындағы 27 дауыл туралы ескерту станциясымен басталды және келесі жылдары кеңейтіліп, 1913 жылдан бастап бүкіл швед жағалауын қамтыды. Экхолм 1892 жылы Британдық Корольдік метеорологиялық қоғамының мүшесі, ал 1905 жылы Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1899 жылы антропогендік климаттық бақылаудың ерте және белсенді жақтасы Экхолм қазіргі қарқынмен көмірді жағу атмосферадағы CO2 концентрациясын екі есеге арттыруы мүмкін екенін көрсетті. Экхолмның айтуынша, оның өмір бойы досы және әріптесі Сванте Аррениус ойларының ықпалымен, бұл "әрине, Жердің орташа температурасының айқын өсуіне әкеледі". CO2 өндірісі мен тұтынуын бақылау арқылы адамдар "жердің болашақ климатын реттеуге және осылайша жаңа мұз дәуірінің келуін болдырмауға" қабілетті болады деп ойлады (Флеминг 1998). 1901 жылы Корольдік метеорологиялық қоғамның тоқсандық журналында жарияланған ағылшын тіліндегі нұсқасы Экхолмның идеяларын кеңінен таратуға, соның ішінде көмірқышқыл газының әсерін сипаттау үшін "парник эффектісі" терминін қолдануға ықпал етті.
Ekholm was born in Smedjebacken in Dalarna, son of a pharmacist. Having completed his mogenhetsexamen in 1868, he enrolled at the University of Uppsala in September 1869, and graduated with a Candidate of Philosophy degree in 1876, completing a Licentiate degree in 1887 and a Ph. D. in 1888. He was a student of Robert Rubenson and Hugo Hildebrand Hildebrandsson. He worked at the Meteorological department at Uppsala University from 1876 until 1881, and again, after returning from his Spitsbergen expedition, 1884–1890, and was docent of meteorology at the university 1888–1892. From 1890 he worked as an assistant at the Swedish Meteorological Institute in Stockholm (one of the predecessor institutions of the current Swedish Meteorological and Hydrological Institute, SMHI, now located in Norrköping). He became professor and head of the institute in 1913, retiring at the age of 70 in 1918. Ekholm was originally responsible only for the meteorological research of Andrée's Arctic balloon expedition (1897 1898). Ekholm was made head of the expedition as a whole after his predecessor, Commander F. Malmberg, had become unable to participate because of illness. The projected 1896 launch of engineer and balloonist S. A. Andrée's balloon from Spitsbergen was called off because of contrary winds. Ekholm later started to question that the tightness of the balloon was going to be sufficient to keep hydrogen leakage to the minimum necessary for the success of the expedition. When Andrée disregarded his warnings, Ekholm abandoned the expedition. Ekholm was replaced by Knut Frænkel. Following the 1897 balloon launch, the entire expedition perished. Ekholm is regarded as the founder of the Swedish storm warning system, which he initiated during his time at the Meteorological Institute. The system began in 1905 with 27 storm warning stations on the Swedish west coast, and expanded over the following years until it finally covered the entire Swedish coastline from 1913. Ekholm was elected a Fellow of the British Royal Meteorological Society in 1892, and a Member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1905. In 1899, Ekholm, an early and eager spokesman for anthropogenic climatic control, pointed out that at present rates, the burning of coal eventually could double the concentration of atmospheric CO2. According to Ekholm, being influenced by the thoughts of his lifelong friend and colleague Svante Arrhenius, this would "undoubtedly cause a very obvious rise of the mean temperature of the Earth." By controlling the production and consumption of CO2, he thought humans would be able to "regulate the future climate of the Earth and consequently prevent the arrival of a new ice age (Fleming 1998). An English version published in 1901 in the Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society resulted in wide dissemination of Ekholm's ideas, including the use of the term "greenhouse" to describe the effect of carbon dioxide).