Кіріспе
Струтиозаврлар (лат. struthio = страус + грек. sauros = кесіртке) - Еуропадағы Австрия, Румыния, Франция және Венгриядан табылған, соңғы креда кезеңіне (Сантония-Мастрихт) жататын нодозавридтер туысы. Бұл динозавр шағын болған, ұзындығы және салмағы шамалы.
Struthiosaurus (Latin struthio = ostrich + Greek sauros = lizard) is a genus of nodosaurid dinosaurs, from the Late Cretaceous period (Santonian Maastrichtian) of Austria, Romania, France and Hungary in Europe. It was a small dinosaur, measuring in length and weighing .
Ашу тарихы
1859 жылы геолог Эдуард Сюсс Австриядағы Винер-Нойштадт маңындағы Мутманнсдорфтағы Гуте Хоффнгунг көмір кенішінде тас үйіндіде динозавр тісін тапты. Кен басшысы Пауловичтің көмегімен қазба материалдарының көзіне жетеуге тырысты. Іздеулер алғашқыда сәтсіз аяқталды, бірақ соңында көлбеу шахта шахтасымен қиылысатын жұқа марль қабаты табылды, онда түрлі сүйектер көптеп кездесті. Бұл сүйектер кейіннен Сюсс пен Фердинанд Столицка тарапынан қазылып алынды. Марль – тұщы су шөгіндісі, қазір Грунбах формациясының бір бөлігі саналады. Бунцель бұл таксонды тек уақытша атағандығын және атаудың этимологиясын бермегенін мәлімдеді. Туыстың атауы нео-латын тілінен алынған struthio, ал ол көне грек тіліндегі στρούθειος (stroutheios) сөзінен, яғни «жартас торғайынан» шыққан. Бунцель ми сауытының құс сияқты морфологиясы себепті осы атауды таңдады. Сондай-ақ, S. languedocensis Гарсия және Переда Субербиола, 2003 ж., 1998 жылы Францияда табылған жартылай қаңқаға негізделген (UM2 OLV D50 A–G CV). Бұл нодозаврлар тайпасының – Struthiosaurini атауын алған, оның өкілдері тек Еуропада ғана кездеседі. Көптеген жарамсыз таксондар Struthiosaurus austriacus-тың кіші синонимдері болып танылды, олардың көпшілігі 1881 жылы Гарри Говьер Сили австриялық материалды қайта қарағанда құрылды. Оларға: Danubiosaurus anceps Bunzel, 1871; Crataeomus pawlowitschii Seeley, 1881; Crataeomus lepidophorus Seeley, 1881; Pleuropeltis suessii Seeley, 1881; Rhadinosaurus alcimus Seeley, 1881; Hoplosaurus ischyrus Seeley, 1881 және Leipsanosaurus noricus Nopcsa, 1918 жатады. Тағы бір еуропалық анкилозаврид – Rhodanosaurus ludguensis Nopcsa, 1929 ж., Оңтүстік Франциядағы Кампан-мастрихт кезеңінің жыныстарынан табылды, қазір nomen dubium деп есептеледі және Nodosauridae incertae sedis ретінде жіктеледі. Struthiosaurus-тың үш жарамды түрі бір-бірінен S. austriacus S. transylvanicus-тан кішірек және мойын омыртқалары аз созылған. Сонымен қатар, S. transylvanicus-та төртбұрышты парокципитальді процесс біріккен болса, S. austriacus-та бірікпеген. S. languedocensis-тің бас сүйегі белгісіз, бірақ бұл таксон S. transylvanicus-тан арқа омыртқаларының жазық пішінімен ерекшеленеді. Ал S. austriacus-тан икиум пішінімен ажыратылады. (Vickaryous, Maryanska, and Weishampel 2004)
Жіктеу
Бунзел мидың қаптамасына қатты таңғалды. Ол оның сүтқоректі емес, бауырымен жорғалаушыға тиесілі екенін білді, себебі омыртқаның артқы бөлігінде бір ғана, емес екі басты омыртқа тірегі болды. Бас артқы жағы басқаша рептилиялық емес, төмен, тығыз, біріккен және бас сүйегінің төбесіне қарай біртіндеп дөңгелек болатын. Кесірткелердің басы өте әртүрлі, көбірек "ашық" болатын. Крокодилдер көбірек ұқсады, бірақ олардың бас сүйегінің артқы жағы ойыс болатын. Бунзел бұл динозавр болуы мүмкін деп ойлады, бірақ 1871 жылы динозаврлардың омыртқасы туралы аз ғана мәлімет болды және оған олардың бас сүйектері осы тұрғыдан келіп, кесірткелерге көбірек ұқсайтын сияқты көрінді. Мұндай дөңгелек пішін мен бас сүйектерінің бірігуіне тек құстар ғана ие болды. Бунзел сол кездегі динозаврлар жөніндегі сарапшылардың бірі, Лондондағы профессор Томас Хакслиге сурет және сипаттама жіберді. Хаксли мидың қаптамасы құстың миына ұқсайтынын мойындап, "Бұл бас сүйегі фрагменті мен көргендердің ішіндегі ең құс сияқтысы" деді. Хакслидің құстармен белгілі бір белдік және артқы аяқ ерекшеліктерін бөлісетін жорғалаушылар тобын Орнитоскелида деп атағанын білген Бунзел өзінің сипаттамасын "уақыт өте келе, Орнитоцефала ('Құс бастары') орнын құру мүмкін болады" деген болжаммен аяқтады. Кейіннен ол атауын Acanthopholidae деп түзеді. 1978 жылы Уолтер Кумбс бұл нодозаврид екенін айтты. Струтиозаврдың кладистік талдауы таксонның Нодозавридтерге жататынын көрсетті және ол Анкилозаврлар кладындағы ең төменгі деңгейдегі анкилозаврлардың бірі болуы мүмкін деп болжады. 2005 жылы Осидің Hungarosaurus таксонын сипаттаған талдауы бойынша, басқа нодозавридтерге қарағанда жас болса да, Struthiosaurus базалық таксондардың бірі болды, дегенмен көптеген ерекшеліктері оған кодталмады. Төмендегі кладограмма Ривера Сильва және әріптестерінің 2018 жылғы филогенетикалық талдауының нәтижелерін көрсетеді, бұл Madzia және басқалар белгілеген Struthiosaurini кладындағы Struthiosaurus түрлерін анықтайды, ал Struthiosaurini сыртындағы қатынастар қарапайымдық үшін алынып тасталды.
Палеобиология
2022 жылы жарияланған Struthiosaurus миының зерттеулері оның есту қабілеті өте нашар болғанын және жыртқыштардан қорғану үшін негізінен қару-жарағына сенгенін көрсетеді. Оның флокулусы өте кішкентай болса, лагенасы өте қысқа болды, бұл оның мінезінен өте жай және жалғыздығын көрсетеді.