Кіріспе

1976 жылы Филип К. Дик жазып бастаған, ал Роджер Зелазни аяқтаған пост-апокалиптикалық ғылыми-фантастикалық роман. Deus irae латын тілінде "Құдайдың ашуы" деген мағынаны білдіреді, бұл Dies Irae, яғни "Ашу күні" немесе "Соңғы сот күні" дегенге сәйкес келеді. Роман Диктің "Ұлы С" және "Көшпенділер планетасы" деген қысқа әңгімелері негізінде жазылған.

Шығу тегі

Дик романды бастады, бірақ оны аяқтау үшін христиан діні туралы жеткілікті білмейтінін түсінді. Ол ғылыми фантастика редакторы және жазушысы Тед Уайттан осы қолжазбаға бірлесіп жұмыс істеуді сұрады, бірақ Уайт қолжазбаны қарап шыққаннан кейін жұмысты ешқашан бастамады. Зелазни 1968 жылдың басында Уайттың үйінен қолжазбаны тауып, оқып шықты, сосын жобамен жұмыс істеу үшін Дикпен байланысты. Бірнеше жыл бойы жұмыс үзіліс-үзіліспен жүргізілді, себебі әр автор өз кезегінде кітапты ұмытып кетті. Бір күні Зелазнидің мысығы түпнұсқа қолжазбаға несеп тастап қойды. Алайда, роман 1975 жылдың көктемінде, баспагер Даблдей қолжазбаны немесе Дикке төленген авансты қайтаруды талап еткен соң, тез аяқталды. Редактор Зелазнидің қолжазба беттерінің бірнеше көшірмесін жібергенін анықтады және Даблдейдің саясатына сәйкес түпнұсқаларын талап етті; Зелазнидің қынжылуына орай, ол мысық несірімен боялған беттерді жіберуге мәжбүр болды. Кейін Зелазни редактордың олардан не ойлағанын білгісі келгенін айтты.

Сюжет

1982 жылдан кейін әлем қырыптық ядролық соғысты бастан өткерді. Радиациялық жарық пен сәулелену адам және жануар популяцияларында кең таралған мутацияларға әкеп соқты. Гностицизмге ұқсас жаңа мессиандық дін пайда болды. Бұл діннің мүшелері, Ашудың қызметшілері немесе SOWs деп аталады, соғыстың соңғы қаруын жасаған және жарған Карлтон Луфтеуфельге (неміс тіліндегі "Luft" – "ауа" және "Teufel" – "Ібіліс" сөздерінен) табынушылық етеді, ол Америка Құрама Штаттарының Энергиялық зерттеулер және даму агенттігінің бұрынғы төрағасы, ERDA/USA. Шарлоттсвилл қаласында, Юта штатында, Ашудың қызметшілері мен қалған христиан қауымдары арасында қызу пікірталас жүріп жатыр. Ашудың қызметшілерінің сенімі христиан дінін ұстанғандармен салыстырғанда, құдайлық туралы "ашумен жетекшілікке алған" дәстүрлі көзқарасқа негізделген, және осы кітаптың атауы осыдан – deus irae, латын тілінде "Ашу Құдайы" деп аталады. Тибор Макмастерс – қолсыз, аяқсыз киборг фокомелус суретшісі, оған Луфтеуфельдің суретін салу тапсырылды, бірақ Луфтеуфельдің қайда тұратынын немесе оның қалай көрінетінін ешкім білмейді. Ашудың қызметшілерінің жетекшілері Макмастерстен Луфтеуфельді тауып, оның құдайлық бейнесін қабырғаға салуын сұрайды, ал Макмастерс осы мақсатта "саяхат" (паломничество) сапарына шығады. Жолда ядролық соғыстың салдарынан ұлттық байланыс жүйелерінің жоқтығын білеміз. Макмастерс және басқа іздеушілер сезімталдық дамытқан мутант кесірткелерге, құстар мен жәндіктерге, сондай-ақ соғыстан аман қалған "Үлкен С" деген бүлінген жасанды интеллектке кездеседі; ол адамдарды із элементтері үшін жеп аман қалады. Алқасынан сынықтарды алып тастауға тырысқанда, Луфтеуфель қан жоғалтудан есінен танып, оның ақыл-эстетикалық қабілеті шектеулі "қызы" Элис көйлекпен қанды сүртіп тастауға тырысады. Бұл матада қанды із қалдырады. Элис көйлекті сақтап қалады, өйткені ол оның бет-әлпетінің жалғыз қалған бейнесі, Ашу Құдайының жалғыз нағыз реликвиясы, христиандық аңыздағы Верониканың жамылғысы мен Туриннің Киелі шапанына еске түсіреді. "Джек Шулд" (неміс тілінде "кінә" деген мағынаны білдіреді) деген атпен Луфтеуфель Макмастерске тиесілі итті өлтіреді, ал Макмастерс Луфтеуфельдің кім екенін білмей оны өлтіреді. Ол қайтыс болғаннан кейін Элис Луфтеуфельдің "рухымен" кездеседі. Ол сөйлемейді, бірақ Элисқа "оның санасындағы тұманды сейілту" арқылы көмектеседі, оның кемістігін жояды. Ол оның рухының енді тыныштықта екенін көреді. Элис Луфтеуфельдің өліміне байланысты теофанияны көрген жалғыз адам емес. Тағы бір аман қалған адам Едем бағына тең "Палма бағын" көреді. Бұл Луфтеуфель гностикалық демиург болуы мүмкін екенін көрсетеді, ол өзін барлық күшті деп санайтын, бірақ оның қабілеттері құдайлықтың "жоғары деңгейлерімен" салыстырғанда шектеулі. Алайда, Макмастерс Луфтеуфельдің өлімі туралы немесе оның өліміне байланысты болған көріністер туралы ештеңе білмейді. Ол өзінің (христиандық) серігі Питтің алдауымен қарт, өлгелі жатқан алкогольге тәуелді саяхатшыны тапсырыс берген шіркеу қабырғалық суреті үшін Луфтеуфельдің бейнесі ретінде пайдалануға мәжбүр етеді, ол Ашудың қызметшілерінің мекемелерінде маңызды орынға ие. Қабырға суретінің сақталуы діни сенімнің көбінесе мифологиялық қосымшаларға негізделгенін көрсетеді, бұл сол діннің тарихындағы шешуші оқиғалардың дұрыс түсіндірілуі емес.