Кіріспе

Гонсало Эндара Кроу (1936-1996, Букай, Эквадор) – латын американдық жазушы және суретші. Ол өнерге ерте жасынан қызығушылық танытып, Китодағы Орталық университете сурет салуды оқыды. Эндара Кроудың шығармашылығының ерекше стилі оның өмірі бойы сақталып келді. Эквадор географиясы және жергілікті шеберлердің туындыларында қолданған жарқын түстер – Эндара Кроудың мансабының барлық кезеңінде оның жұмысына әсер еткен екі маңызды фактор. Гонсало Эндара Кроу ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Латын Америкасының ең ірі суретшілерінің бірі саналады. Оның туындылары әмбебап сипатқа ие және Анд мәдениеті мен халқының эстетикалық көзқарасын ұсынады. Оның ең танымал суреті – "El Tren Volador" ("Ұшқыш пойыз"). Эндара Кроу бала кезінде атасы теміржолда жұмыс істегендіктен пойыздарға қатты таң қалған, бұл оның шедевр тууына шабыт берді. Онда ол түрлі-түсті таулы пейзажға айнала көтерілетін ұшқыш пойызды бейнелейді. Оның суреттеріндегі тағы бір жиі кездесетін сюрреалистік мотив – 1988 жылғы 29 шілдедегі "Атасы жоқ" туындысында бейнеленгендей, жаңбырлы қоңыраулар немесе шарлар. Эндара сонымен қатар мүсінші болды және Эквадордағы Санголькиде екі маңызды ескерткішті жасады. Бұл ескерткіштер – "Эль-Шокло" және "Эль-Колибри". Оның кейбір туындыларында сурет және мүсін өнерінің элементтері біріктірілген, мысалы, 1985 жылғы "El Cerro de la Iglesia" ("Шіркеу төбесі") – ағаш порталдың ішінде орналасқан акрилдік жұмыс. Көптеген өнер тарихшылары мен сыншылар оның туындыларын "сиқырлы реализм" деп атайды, бұл термин ХХ ғасырдың латын американдық әдебиеті туралы сөз кезінде жиі қолданылады. Сиқырлы реализмдегідей, Эндара Кроудың суреттері мифті қамтитын шындықтың шеңберін кеңейтуге тырысады. Оның туындыларында сиқыр және табиғаттағы басқа да керемет құбылыстар орын алады, олар еуропалық мәдениеттен мүлдем шеттетілген. Суреттегі сиқырлы реализмді шындық пен қиялдың үйлесімділігі арқылы анықтауға болады. Бұл екі ұғымның арасындағы шекара фантастикалық элементтер мен мифологияның реалистік емес сюжеттермен бірігуі арқылы жойылады. Габриэль Гарсия Маркестің сиқырлы реалистік мәтіндеріндей, Гонсало Эндара Кроудың суреттері фантастикалық элементтерді өте қарапайым стильде бейнелейді, ықпалсыздықты нақты шындыққа айналдыратын нәзік механизм арқылы: жарықтың қолданылуы.