Кіріспе

Ыбырай Әдхем паша (1819–1893) – Осман мемлекет қайраткері және 1877 жылдың 5 ақпанынан 1878 жылдың 11 қаңтарына дейін Әбділ Хамид II билігінің басында Бас визир қызметін атқарған тұлға. Ол сонымен қатар әскери инженер және 1883 жылдан 1885 жылға дейін Ішкі істер министрі болды. 1822 жылы, жас бала кезінде, ол христиандық грек православ ауылындағы грек халқына жасалған қырғын кезінде Осман әскерлеріне тұтқынға түсіп, жетім қалды. Константинопольге әкелініп, (кейін) Бас визир болған Хюсрев паша тәрбиеге алды. Өзінің балалары мен отбасы болмаған Хюсрев паша жетім қалған немесе құл ретінде сатып алынған онға жуық баланы тәрбиеледі, олардың көптегені маңызды лауазымдарға көтерілді. Қазір Ибрагим Эдхем деп аталған бала өте тапқырлығымен көзге түсті. Осман империясындағы мектептерде оқығаннан кейін, оны көптеген әріптестерімен бірге, асырап алған әкесі – сол кездегі Бас визир және Мәхмұд II сұлтанның тікелей бақылауымен мемлекеттік стипендиямен Парижге оқуға жіберді. Ол онда өнер бакалавры дәрежесін алып, École des Mines мектебінің үздік студенттерінің бірі болды. Ол Луи Пастермен сыныптас және дос болды. Осылайша ол қазіргі мағынадағы Түркияның алғашқы кен инженері атанды және осы салада мансабын бастады.

Отбасы және мұра

Ибрагим Эдем-паша – белгілі археолог және суретші, сондай-ақ Стамбул археология мұражайы мен Мимар Синан көркемсурет университетінің негізін қалаушы Осман Хамди-бейдің әкесі болды. Оның тағы бір ұлы, Халил Эдем Эльдем, Осман Хамди-бейдің қайтысынан кейін археология мұражайына жетекшілік етті және жаңадан құрылған Түрік Республикасы кезеңінде он жыл бойы депутат қызметін атқарды. Тағы бір ұлы, Исмаил Галиб-бей, Түркияда нумизматиканы ғылыми сала ретінде дамытушы деп есептеледі. Әулеттің келесі буындары да көрнекті тұлғаларды дүниеге әкелді. Архитектор Седат Хаккы Эльдем, оның туысы, Түрік Республикасының алғашқы жылдары қабылдаған (түрік контекстінде «республикалық стиль» деп аталатын) қазіргі заманғы сәулеттік стильдерді іздеуде маңызды рөл атқарды және 1920-ші және 1930-шы жылдарға қатысты көптеген маңызды ғимараттар осы стильде салынған. Оның бір шөбересі Бурак Эльдем – жазушы, ал тағы бірі, Эдем Эльдем – белгілі тарихшы. Оның басқа да ұрпақтарының арасында Эрол Эльдем, Тиана Эльдем, Левент Эльдем және сәулетші Эркан Эльдем бар.