Кіріспе

1955 жылы Бимал Рой режиссерлік еткен хинди фильмі.

«Девдас» – Бимал Рой режиссерлік еткен 1955 жылғы үнді хинди тіліндегі тарихи драма. Фильмде Дилип Кумар басты рөлде ойнаса, Сухитра Сен Парвати "Паро" рөлімен Боливудтағы дебютін жасады, ал Виджаянтимала Чандрамухи атты тәуиф рөлінде алғашқы драматикалық рөлін ойнады. Мотилал, Назир Хусейн, Мурад, Притима Деви, Ифтехар, Шиврадж, сондай-ақ Pran және Джонни Уокер эпизодтық рөлдерде ойнады. 2005 жылы Indiatimes Movies бұл фильмін «Болливудтың міндетті түрде көруге тиіс 25 фильмі» тізіміне енгізді. «Девдас» Кори К. Крикмурдың Айова университетінің «Болливудтың 10 үздік фильмі» тізімінде де #2 орынға ие болды. Фильмнің операторлық жұмысы мен жарығы, әсіресе Камал Бос еңбегі, Дилип Кумар ойнаған кейіпкердің эмоционалдық күйзелісін одан әрі күшейтті. Forbes журналы Кумардың осы фильмдегі актерлік шеберлігін «Үнді киносының 25 ең ұлы актерлік өнері» тізіміне қосты. «Девдас» алғашқы көрсетілімінде кассада орташа табысқа жеткенімен, себебі фильмнің мазмұны ауыр болды және сол кезде Дилип Кумардың «Азад» (1955), «Уран Хатола» (1955) және «Инсаният» (1955) сияқты бірнеше фильмі бірдей шықты, кейін 1980 жылға дейін қайта көрсетілгенде үлкен сәттілікке қол жеткізді. Фильмнің артуымен Кумардың ойнаған рөлі оның ең танымал рөлдерінің біріне айналды. «Девдас» романының ең танымал және ең жақсы бейімделуі болып саналады.

Сюжет

Феодалдық дәуірдегі Бенгалияның ауылдық жерлерін негізге ала отырып, Девдас - ХХ ғасырдың басында Үндістандағы кіші жастағы бенгальдық отбасынан шыққан жас жігіт. Парвати, басқаша атағы Паро - орта таптағы бенгал брахман отбасының жас қызы, бірақ тап, байлық және мәртебе жағынан сәл төменгі мәртебеге ие. Екі отбасы бір ауылда тұратын. Девдас пен Паро бала кезден дос болған. Девдас бірнеше жылға Калькутта қаласындағы (қазіргі Калькутта) мектеп-интернатта тұрып, оқып-үйренуге кетеді. Мектепті бітірген соң, Девдас (Дилип Кумар) өз ауылына оралғанда, Паро (Сучитра Сен) балалық шақтағы махаббатының өмір бойы бірге өмір сүру жолына гүлденуін күтеді. Әрине, қазіргі әлеуметтік әдет-ғұрыпқа сай, Пароның ата-анасы Девдастың ата-анасына барып, Пароның көптен күткен күйеуін Девдасқа ұсыныс жасауы керек. Пароның әжесі (Сарита Деви) Девдастың анасына (Пратима Деви) ұсыныс жасағанда, соңғысы оны қабылдамайды. Өзінің әлеуметтік мәртебесін көрсету үшін Пароның әкесі Нилкант (Шиврадж) Пароға одан да бай күйеу табады. Паро өзінің жоспарланған неке туралы білгенде, ол Devdas-пен түнде кездесу үшін өзінің абыройын тәуекелге тігеді, Devdas оның қолын тез қабылдауға үміттенеді. Девдас ата-анасының рұқсатын сұрап, Пароға үйленуге рұқсат сұрайды, бірақ Девдастың отбасы оған қарсы болды. Девдас әлсіз күйде Калькуттаға қашады, содан кейін Пароға хат жазып, олардың тек дос екенін және араларында махаббат жоқ екенін айтады. Бірақ көп ұзамай қателескенін түсінген ол ауылға оралып, Пароға олардың махаббатын сақтау үшін кез келген нәрсені жасауға дайын екенін айтады. Қазір Пароның некеге тұру жоспары алға басуда, ол Девдасқа қайтудан бас тартып, оның қорқыныштығы мен екіжүзділігі үшін айыптайды. Парватидің үйлену тойы бай заминдар мен жесір (Мони Чаттерджи) мен оның жас екінші әйеліне қарағанда үлкен балаларымен аяқталады. Калькуттада Девдастың ішіп-жеп жүрген досы Чунни Бабу (Мотилал) оны Чандрамухи (Вайджаянтимала) есімді тәуайфпен таныстырады. Девдас Чандрамухидің үйінде ішіп-жеп қояды, бірақ тавайф оған ғашық болып, оған қамқорлық жасайды. Оның денсаулығы шамадан тыс ішімдік ішу мен өмірден үміт үзудің бірігуінен нашарлайды. Ол өзінің ішінде Паро мен Чандрамухиді жиі салыстырады, бірақ кімді шынымен жақсы көретінін білмейді. Өлімге жақын екенін сезінген Девдас, өлер алдында Пароны көруге ант бергенін орындауға оралады. Ол қараңғы, суық түнде үйінің алдында қайтыс болады. Девдастың өлімін естіген Паро "пурдаға" мән берместен есікке қарай жүгіреді, бірақ оның отбасы мүшелері оған есіктен шығуға тыйым салады. Фильмде Бенгалияда 1900 жылдардың басында қалыптасқан әлеуметтік әдет-ғұрыптар бейнеленген.

Өндіріс

Дилип Кумар Бимал Ройдың алғашқы таңдауы болды. Рой Мина Кумариді Паро рөліне, ал Наргисті Чандрамухи рөліне алуды қалады, бірақ Мина Кумари рөлді қабылдай алмады, себебі оның күйеуі Камал Амрохи Рой келіспеген бірнеше талаптар қойды. Наргис Паро рөлін ойнағысы келгендіктен Чандрамухи рөлінен бас тартты. Паро рөлі бұрыннан Сухитра Сенге берілген еді. Бина Раи мен Сурайяға Чандрамухи рөлі ұсынылды, олар Наргистің себебімен сияқты, рөлден бас тартты. Соңында Виджаянтималаға жүгінді, ол Чандрамухи рөлін ойнауға келісті. Виджаянтималаның актерлік құрамына қатысты сценарий авторы Набенду Гош: "Мен Виджаянтималаны [Чандрамухи рөлінде] жақсы қабылдамадым, бірақ бізде басқа жол болмады – ешкім Чандрамухи рөлін ойнағысы келмеді, ал біз дистрибьюторларымызға міндетті едік. Біз қиын жағдайда болдық, Бималдың тобы үлкен еді. Ол [фильмді] жасау кезінде ешқашан сатылаған жоқ. Бұл шығындарға әкелді. Бізге ақша қажет болды."

Марапаттар

Наградалар санаты Номинация Нәтижесі Ескерту3-ші Ұлттық кино сыйлығыҮшінші үздік көркем фильм үшін Құрмет грамотасыБимал РойБимал Рой Продакшн атынан4-ші Filmfare сыйлығыҮздік актерДилип Кумарcolspan="3" Үздік қосалқы актерМотилалҮздік қосалқы актрисаВиджаянтималаОл сыйлықты қабылдаудан бас тартты, өйткені оның рөлі Сучитра Сеннің рөлімен тең деп ойлады.Карловы Вари халықаралық кинофестиваліКристалл Глобус үшін Үндістанның ресми ұсынымыБимал Рой