Кіріспе

Американдық журналист және баспагер Хейзел Фримен Смит (туған аты Бреннон; 4 ақпан 1914 – 15 мамыр 1994) – американдық журналист және баспагер, Миссисипи штатының ауылдық аймақтарында, көбінесе Холмс округінде шығатын төрт апталық газеттің иесі және редакторы. Оның газеттерінің ішінде штаттың екінші ескі газеті – «Лексингтон жарнамашысы» бар. Ол репортаждар мен редакциялық мақалалар жазуда өзгелерден ерекшеленіп, округ және штат бойынша афроамерикандықтардың құқықтарын қорғады. 1964 жылы ол редакциялық мақалалар үшін Пулитцер сыйлығын алған тұңғыш әйел болды, бұл сыйлық Миссисипидегі Азаматтық құқық қозғалысы және Миссисипидегі Бостандық Демократиялық партиясының жылдары туралы жазған мақалалары үшін берілді. Ол баспагер және редактор ретінде көптеген басқа да наградаларға ие болды. Өмірі бойы баптист дінін ұстанған Смит өзін «шағын жердегі қарапайым редактор» деп сипаттады. «Осы елді құруға көптеген шағын редакторлардың үлесі бар. Олардың жұмысы біздің бостандығымызды қорғауға немесе одан айырылуымызға әкелуі мүмкін».

Өмірбаян

Хейзел Фриман Бреннон 1914 жылы Алабама штатының Алабама-Сити қаласында дүниеге келген. Ол жергілікті мектептерде оқып, ата-анасының баптист дінінде тәрбиеленді. 1930 жылы 16 жасында Гадсдендегі орта мектепті бітірді. Ол журналистикаға ерте қызығушылық танытып, колледжға түсуге дейін жергілікті газетте жұмыс істеді. Алабама университетінде оқып, 1935 жылы журналистика мамандығы бойынша «B» бағасымен бітірді. Бітіргеннен кейін Миссисипи штатының Дюрант қаласына барып, Холмс округіндегі құлдыраған «Durant News» газетін сатып алды. Бұл округте қара нәсілділер көп тұратын, ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығымен айналысқан, батысында Язу өзенімен шектесетін және Миссисипи дельтасының бір бөлігі болатын. 1943 жылға қарай ол «Durant» газетін жаңартты. Содан кейін жақын орналасқан Лексингтон округінің орталығы Лексингтон қаласындағы «The Lexington Advertiser» апталық газетін сатып алды. Бұл штаттың екінші ескі газеті еді. 1961 жылдан бастап Смит жарнамаға экономикалық бойкот ұйымдастырылды, себебі Ақ азаматтар кеңесі оның афроамерикалық белсенділерге жұмыс басып шығаратынын білген соң қарсылығын күшейтті. Смит Миссисипи штатының Гринвилл қаласындағы Ходдинг Картер сияқты басқа газет басылымдарының өкілдерінен қолдау алды. 1961 жылы ол оған көмектесу үшін ақша жинау комитетін құрды. 1961 жылдың желтоқсанында Смит штаттың афроамерикалық қауымдастығына жаңалықтарын жеткізу үшін белсенділер құрған «Mississippi Free Press» газетін басып шығара бастады. Ақ нәсілді газеттердің көпшілігі олардың күш-жігерін жағымсыз жарияласа, кейде жарияламайтын да еді. Кейін Смит афроамерикалық клиенттер үшін басқа да баспа жұмыстарын орындады: ай сайынғы «Baptist Observer» және қара нәсілді баптисттер конвенциясының кітаптарын. Бұл жұмыстар газетін қаржылық тұрғыдан қолдауға көмектесті. Ол сондай-ақ баспаханада жұмыс істеуге қара нәсілді адамдарды жұмысқа алды және олармен жеке және саяси күрестерімен жақсы танысты. Бастапқыда Холмс округі азаматтық құқықтар қозғалысы тұрғысынан тыныш болды, бірақ 1963 және 1964 жылдары жағдай өзгерді. 1964 жылы Смит «Миссисипидегі Азаттық жазы» деп аталған шараға округке афроамерикалықтарды білім беруге және тіркеуге, дауыс беруге дайындау үшін келген 33 SNCC еріктісін қарсы алды. Смит былай деп жазды: «Миссисипидегі ең көп тараған жаңылыс пікірлердің бірі – егер бізді жалғыз қалдырса, біз барлық мәселелерді шешіп, бәрі жақсы болады деген ой. Бірақ шындығында бізге шамамен жүз жыл бойы тыныш күйінде рұхсат берілді – және біз өзіміздің мәселелерімізге лайықты түрде бетпе-бет келмедік». 1970 жылдары Смит қаржылық қиындықтарға байланысты екі газетін сатуға мәжбүр болды. Ол экономикалық бойкоттан кейін қаржылық жағдайын жақсарта алмады. 1982 жылы күйеуі үйде құлап қайтыс болды. 1985 жылы ол банкротқа ұшырады және қалған екі газетін, соның ішінде «Lexington Advertiser» газетін жабуға мәжбүр болды. Бұл штаттың екінші ескі газеті еді, ал оның ғимараты Лексингтонда әлі де тұр, бірақ тозып, «сыртқы факторларға» ұшырап тұр. Оның басшылығын жоғалту және индустриядағы өзгерістер салдарынан бұл газеттердің ешқайсысы аман қалмады. 1986 жылы Смит Алабама штатының Гадсден қаласындағы туған үйіне апасы мен отбасымен бірге көшіп барды, ол ерте сатыдағы Альцгеймер ауруының белгілерін көрсетті. Кейін ол Теннесси штатындағы немерелеріне жақын жерге көшіп барды. 1994 жылы Теннесси штатының Кливленд қаласындағы зейнеткерлер үйінде қайтыс болды. Оның денесі Алабамаға қайтарылып, Гадсдендегі отбасы мүшелерінің қасына жерленді.

Мұра мен құрмет

Смит Пулитцер сыйлығынан өзге де көптеген марапаттар алды: Ұлттық баспасөз әйелдері федерациясының сыйлықтары (1946, 1955), редакциялық жазу бойынша Геррик сыйлығы (1956), Миссисипи баспасөз қауымдастығының сыйлығы (1957). Ол 1963 жылы Халықаралық апталық газет редакторлары қоғамының «Алтын қалам» сыйлығын жеңіп алды, ал 1964 жылы Ұлттық әйелдер кеңесі оны сол жылғы «Адамгершілік құмарлық әйел» деп атады. 1981–1982 жылдары Халықаралық апталық газет редакторлары қоғамының президенті қызметін атқарды.

Өлім

Хэйзел Фриман Смит 1994 жылдың 15 мамырында 80 жасында Кливленд, Теннесси штатында қайтыс болды.

Қағаздар

Смиттің 1945-1976 жылдарғы құжаттары зерттеушілерге қолжетімді және Миссисипи штаты университеті кітапханасының Арнайы жинақтар бөлімінде сақтаулы.

Фильмдер

Смит кішкентай қала газеттерінің редакторы туралы "Тәуелсіз дауыс" (1973) деректі фильмінің кейіпкерлерінің бірі болды. Оның өмірі ABC телеарнасының "Адилетке құштарлық: Хейзел Брэннон Смит тарихы" (1994) фильмінде бейнеленді, басты рөлде Джейн Сеймур ойнады. Фильм Смит қайтыс болғанға дейін бірнеше апта бұрын көрсетілді.