Америкалық юморист және жазушы: Эрма Бомбек өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық юморист және жазушы

Эрма Луиза Бомбек (21 ақпан 1927 жыл - 22 сәуір 1996 жыл) – 1965 жылдан 1996 жылға дейін таратылған, қала маңындағы үй өмірін әзілмен суреттейтін газет бағанасы арқылы үлкен танымалдылыққа ие болған американдық юморист. Ол сонымен қатар 15 кітап жариялады, олардың көпшілігі бестселлер атанды. 1965 жылдан 1996 жылдың 17 сәуіріне дейін – өлімінен бес күн бұрын – Бомбек 4000-нан астам газет бағанасын жазды, оларда кең және кейде көркем әзіл-қалжыңдармен Орта Батыстағы қала маңындағы үй шаруасындағы әйелдің күнделікті өмірін суреттеді. 1970 жылдары оның бағаналарын АҚШ және Канаданың 900 газетінің 30 миллион оқырманы жарты апта сайын оқыды. Оның еңбегі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Америкадағы орта таптың өмірінің әзілді тарихы болып табылады, сондай-ақ "бейби-бумерлер" буынын өсірген ата-аналар буынының өмірін қамтиды.

Ерте өмір

Эрма Фисте Огайо штатының Беллбрук қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келді және Дейтонда өсті. Оның ата-анасы Эрма (құрметті әкесінің тегі – Хайнс) және Кассиус Эдвин Фисте болды, ол қалалық кран операторы қызметін атқарды. Кішкентай Эрма үлкен әкесінен туған әпкесі Тельмамен бірге тұрды. Ол 1932 жылы, жасына қарағанда бір жыл ертерек бастауыш мектепке барып, жақсы оқушы болып, көп оқуға құштар еді. Ол сол кездегі танымал юмористтердің туындыларын әсіресе ұнататын. 1936 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол анасымен бірге әжесінің үйіне көшті. 1938 жылы анасы Альберт Харриске (көшiру фургонының иесі) қайтадан тұрмысқа шықты. Эрма стэп биін үйреніп, ән салып, сегіз жыл бойы жергілікті радиостансада балаларға арналған ревюде жұмыс істеді.

қалыптасу жылдары

1940 жылы Эрма Эмерсон орта мектебіне қабылданды және оның газеті «The Owl» үшін әзіл-қалжыңдық баған жаза бастады. 1942 жылы ол Паркер (қазіргі Паттерсон) кәсіптік орта мектебіне түсті, онда ол мазмұны жөнінен терең, бірақ әзіл-қалжыңмен араласқан бағандар жазды. Сол жылы ол «Dayton Herald» газетінде көшірмеші қыз ретінде жұмыс істей бастады, толық жұмыс уақытын достасымен бөлісті. 1944 жылы ол алғашқы журналистік жұмысы ретінде Дейтонға келген Ширли Темплмен сұхбаттасты, және бұл сұхбат газетте жеке материал ретінде жарияланды. 1944 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Эрма колледжге оқуға стипендия табуға тырысты; бір жыл бойы ол «Dayton Herald» және басқа бірнеше компанияда машинистка және стенографист болып жұмыс істеді, сондай-ақ «Dayton Herald» газеті үшін шағын журналистік тапсырмаларды (некрологтар және т.б.) орындады. Тапқан ақшасымен Эрма 1946 жылы Огайо штатының Афина қаласындағы Огайо университетіне оқуға түсті. Алайда, ол әдеби тапсырмаларының көп бөлігін орындай алмады және университет газеті оның мақалаларын жариялаудан бас тартты. Бір семестр оқыған соң, қаржысы таусылғандықтан ол университетті тастап кетті. Кейін Эрма Дейтон университетіне, католик колледжіне түсті. Ол отбасылық үйінде тұрып, «Rike's» атты универмагта жұмыс істеді, онда ол компанияның жаңалықтарына әзіл-қалжыңдық материалдар жазды. Бұған қоса, ол жарнама агенттігінде термиттермен күресу есебін жүргізуші және жергілікті YMCA-да қоғамдық байланыс жөніндегі маман болып екі жартылай штаттан жұмыс істеді. Ол университетте оқып жүрген кезде ағылшын тілі пәнінің профессоры, бауыр Том Прайс, Эрмаға оның жазушы ретіндегі үлкен мүмкіндіктері туралы айтты, және ол университет студенттерінің басылымы «The Exponent» үшін жаза бастады. Ол 1949 жылы ағылшын тілі мамандығы бойынша бітірді, және университетпен өмір бойы байланыста болды – қаржылай көмектесіп, жеке қатысып, 1987 жылы мекеменің сенімді мүшесі атанды. 1949 жылы ол Біріккен бауырластар шіркеуінен католик дініне ауысты, және Дейтон университетінің бұрынғы студенті, Екінші дүниежүзілік соғыста Корея майданында соғысқан Билл Бомбекке тұрмысқа шықты. Ол кейін педагог және мектеп директоры болды. Бомбек өмірінің соңына дейін шіркеуде белсенді болып қала берді.

Erma entered Emerson Junior High School in 1940, and began writing a humorous column for its newspaper, The Owl. In 1942, she entered Parker (now Patterson) Vocational High School, where she wrote a serious column, mixing in bits of humor. That same year she began work at the Dayton Herald as a copygirl, sharing her full time assignment with a girlfriend. In 1944, for her first journalistic work, she interviewed Shirley Temple, who visited Dayton, and the interview became a newspaper feature. Having completed high school in 1944, Erma sought to earn a college scholarship fund; for a year she worked as a typist and stenographer, for the Dayton Herald and several other companies, and also did minor journalistic assignments (obituaries, etc.) for the Dayton Herald. Using the money she earned, Erma enrolled in Ohio University at Athens, Ohio, in 1946. However, she failed most of her literary assignments and was rejected for the university newspaper. She left after one semester when her funds ran out. Erma later enrolled in the University of Dayton, a Catholic college. She lived in her family home and worked at Rike's, a department store, where she wrote humorous material for the company newsletter. In addition, she worked two part time jobs – as a termite control accountant at an advertising agency and as a public relations person at the local YMCA. While she was in college, her English professor, Bro. Tom Price, commented to Erma about her great prospects as a writer, and she began to write for the university student publication, The Exponent. She graduated in 1949 with a degree in English, and became a lifelong active contact for the university — helping financially and participating personally — and became a lifetime trustee of the institution in 1987. In 1949, she converted to Catholicism, from the United Brethren church, and married Bill Bombeck, a former fellow student of the University of Dayton, who was a veteran of the World War II Korean front. His subsequent profession was that of educator and school supervisor. Bombeck remained active in the church for the rest of her life.

Үй шаруасындағы әйел (19541964)

Дәрігерлер Бомбектерге бала табудың қиын екенін айтқандықтан, олар 1953 жылы Бетси есімді қызды асырап алды. Бомбек толық уақытты үй шаруасымен айналысып, журналисттік мансабынан бас тартты. 1954 жылы Бомбек «Дейтон сауда жаңалықтарында» бірқатар әзіл-қалжың мақалаларын жариялады. Алдыңғы ауыр диагнозға қарамастан, Бомбек 1956 жылы тұңғыш ұлы Эндрюді, ал 1958 жылы екінші ұлы Мэтьюді дүниеге әкелді. 1959 жылы Бомбектер отбасы Огайо штатының Центервилл қаласына көшіп, жаңа салынып жатқан үйлерге орналасты, және олардың көршілері Пхил Донахью болды. Бомбектердің үйі 2015 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Бомбек ABC телеарнасы үшін өзінің «Мэгги» атты шоуын жазды және өндірді, бірақ ол сәтсіз болды. Ол төрт ай (сегіз бөлім) ғана көрсетілді және жағымсыз пікірлер алды. Бомбек шаршап, Лос-Анджелестен демалыс күндері ғана Финикске оралып тұрды. Бомбекке тағы бір комедиялық сериал жасау ұсынылды, бірақ ол бас тартты.

Тең құқықтылық туралы түзету (1978)

1978 жылы Бомбек әйелдер жөніндегі президенттік консультативтік комитетінің жұмысына қатысты, әсіресе Тең құқықтар түзетуін іске асыруға, ERA America ұйымының қолдауымен. Осыған байланысты консервативті тұлғалар оны қатты сынады, ал кейбір АҚШ дүкендері оның кітаптарын сатудан алып тастады. 1972 жылы АҚШ Конгресі штаттарға Тең құқықтар түзетуін ұсынды. Конгресс ратификациялау үшін жеті жылдық мерзім белгіледі. АҚШ Конституциясының V бабына сәйкес, штаттардың кемінде үштен екі бөлігінің ратификациялауы қажет еді, бірақ жеті жылдық мерзім аяқталғанда тек 35 штат ратификациялады, талап етілгеннен үш штат кем. Ұсынылған түзетуді ратификациялаған 35 штаттың бесеуі мерзім аяқталуына дейін ратификацияларын қайтарып алды. Бомбек осы жағдайға өте қынжылды.

Үлкен танымалдылығы (1980-шы жылдар)

1985 жылға қарай Бомбектің апта сайын жарияланатын үш бағанасы АҚШ және Канаданың 900 газетінде жарық көрді, сондай-ақ көп сатылатын кітаптар сериясына енгізілді. Ол сонымен қатар аптасына екі рет "Good Morning America" телебағдарламасына қатысты. Бомбек басқа белгілі тұлғалармен бірге Америкалық юмор колоннашылар академиясының мүшесі болды. 1980-ші жылдары Бомбектің жылдық табысы жылына 500 000 доллардан 1 миллион долларға дейін жетті. 1986 жылғы 1 қаңтарда өткен 97-ші "Гүлдер шеруі" турнирінің бас маршалы оған берілді. Шерудің тақырыбы "Күлкі тойы" болды.

Өлім

Бомбекке 20 жасында поликистоздық бүйрек ауруы (емдеуге келмейтін және жазылмайтын генетикалық жағдай) диагнозы қойылды. Ол сүт безінің қатерлі ісігінен аман қалды және мастэктомиядан өтті, бірақ бүйрек ауруының бар екенін жасырды, күнделікті диализден өтті. 1993 жылы ол өзінің ауруы туралы жұртшылыққа айтты. Көп жыл бойы трансплантация күту тізімінде тұрғаннан кейін, бір бүйрегі алынып тасталды, ал қалған бүйрегі тоқтады. 1996 жылдың 3 сәуірінде оған бүйрек трансплантациясы жасалды. Ол 1996 жылдың 22 сәуірінде 69 жасында операциядан туындаған асқынулардан қайтыс болды.

Мұра

Эрма Бомбек жазушылар шеберханасы 2000 жылы Дейтон университетінде Бомбек отбасының оның қолжазбаларын университетге сыйға тартуын еске алу мақсатында бір реттік шара ретінде басталды. Шараның үлкен сұранысқа ие болғандықтан, ол сол кезден бері екі жылда бір рет өткізіліп келеді. Екі күндік, үш түндік шеберхана баяндамашылардың негізгі сөздерін және юмор жазу, адамдарды қызықтыратын жазу, басылып шығу процесі, авторларға арналған маркетинг, блог құру және тағы басқа да тақырыптар бойынша талқылау сессияларын қамтиды. Бұрынғы баяндамашылардың арасында Арт Бухвальд, Нэнси Картрайт, Дейв Барри, Гаррисон Киллор, Майк Питерс, Бил Кин және Фил Донахью болды. Дейтон университетінің кампусында өткізілетін әр шеберханаға елдің түкпір-түкпірінен 350-ден астам жазушы қатысады. 2004 жылы Дейтон университетінің түлегі Ральф Хамберг және оның әйелі Синди, оның туысы Том Прайс есімінен шеберхананы қолдау үшін 100 000 доллар көлемінде қаржылай көмек көрсетті. Том Прайс – Бомбекке: «Сен жаза аласың!» деген кеңес берген Дейтон университетінің ағылшын тілі пәнінің профессоры болған. Бұл қаржы шеберхананың жазушылар үшін қолжетімділігін сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар, Дейтон университетінің түлектер қауымдастығы университет студенттерінің тегін қатысуына мүмкіндік беретін стипендиялардың қаржысын жабады. Шеберхананың нәтижесінде "Күлкі жазушылар" (Humorwriters.org) блогы ашылды, ThinkTV түсірген және American Public Television арқылы бүкіл елге таратылған деректі фильм, Вашингтон-Центервилл қалалық кітапханасы ұйымдастырған халықаралық жазу байқауы, Дейтон университетінің кампусындағы Огайо тарихи ескерткіші, ай сайынғы электрондық жаңалықтар бюлетені, Facebook парақшасы, Twitter желісі және белсенді онлайн талқылау тобы пайда болды. 2006 жылы шеберхана әлемдегі ең ұзын Mad Lib ойынын жасады. 2010 жылы CBS Sunday Morning With Charles Osgood бағдарламасы Бомбекке арналған Аналар күніне арналған арнайы бағдарламасын шеберхана фонында түсірді. 2013 жылы AAA Journeys журналы Дейтонның әдеби мұрасын зерттеп, Бомбектің мұрасын сақтау үшін Дейтон университетінің күш-жігерін көрсетті. 2014 жылы Parade журналында шеберхана және Бомбектің мәңгілік танымалдығы туралы бірнеше мақала жарияланды. Оның әкесі Альберт Харрис туралы "Әкелік махаббат" (lang=zh) атты туындысының қытай тіліне аудармасы Қытайдың Путонхуа тілінің біліктілік емтиханының ауызша оқу бөліміндегі алпыс мәтіннің бірі ретінде қосылды.

The Erma Bombeck Writers' Workshop started in 2000 at the University of Dayton as a one time event to commemorate the Bombeck family's gift of her papers to the university. The event proved so popular that it has been held every other year since then. The two day, three night workshop includes keynote speakers and breakout sessions on the topics of humor writing, human interest writing, the publishing process, marketing for authors, and blogging, among other areas. Past keynote speakers have included Art Buchwald, Nancy Cartwright, Dave Barry, Garrison Keillor, Mike Peters, Bil Keane and Phil Donahue. More than 350 writers from around the country attend each workshop, which is held on the University of Dayton campus. In 2004, University of Dayton alumnus Ralph Hamberg and his wife, Cindy, gave a $100,000 gift to start an endowment fund for the workshop, in memory of her cousin, Tom Price, a University of Dayton English professor who told Bombeck, "You can write!" The endowment helps keep the workshop affordable for writers. In addition, the University of Dayton's Alumni Association underwrites the cost of scholarships that allow University of Dayton students to attend for free. The workshop has spawned a blog, Humorwriters. org; a documentary produced by ThinkTV and distributed nationally through American Public Television; an international writing competition hosted by the Washington Centerville Public Library; an Ohio historical marker on the University of Dayton's campus; a monthly e newsletter; a Facebook page; a Twitter feed; and an active online discussion group. In 2006, the workshop created the world's longest Mad Lib. In 2010, CBS Sunday Morning With Charles Osgood aired a Mother's Day tribute to Bombeck, using the workshop as a backdrop. In 2013, AAA Journeys magazine traced Dayton's literary heritage and pointed to the University of Dayton's efforts to keep Bombeck's legacy alive through a workshop in her name. In 2014, Parade magazine featured a series of pieces about the workshop and Bombeck's enduring appeal. A Chinese language translation of one of her works about her stepfather Albert Harris, "Father's Love" (lang=zh), is included as one of the sixty oral reading passages in China's Putonghua Proficiency Test.