Кіріспе

Француз католик кардиналы (1412 жылы қайтыс болды)

Гай де Мальсек (Gui de Maillesec; сондай-ақ Малесек немесе Малесет деп жазылған; лат. Guido de Malesicco; итал. Guidone) (8 наурыз 1412 жылы Парижде қайтыс болды) – француз епископы және кардинал. Ол Туль епархиясындағы Мальсек (Maillesec) отбасының феодалында дүниеге келді. Оның екі әпкесі, Беруда мен Агнес, екеуі де Каркассон епархиясындағы Прулиано (Pruilly) монастырында кесіп алған, ал екі қызы Хелиота мен Флоренс Авиньондағы С. Прасседе монастырында кесіп алған. Ол Папа Григорий XI (Пьер Роджер де Бофор) немересі немесе, мүмкін, одан да алыс туысы болған. Сондай-ақ, ол Папа Иннокентий VI (Этьен Обер) немересі болды. Гай Тульден оңтүстік-шығысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан С. Приватус шіркеуінде крещениеден өтті. Ол 1394 жылы Авиньон бағыныштылығының Бенедикт XIII сайлануына қатысты, оның мәртебесі екінші ең жоғары кардинал болған. Ол Бенедикттің бас тартуы мен қызметтен шеттетілуіне одан да маңызды рөл атқарды. Гай де Мальсек кейде «Пуатье кардиналы» (Pictavensis) немесе «Палестрина кардиналы» (Penestrinus) деп аталды.

Ерте мансап

Ол канондық құқық докторы (Тулуза) және Нарбонн шіркеуіндегі Корбария архидиаконы, сондай-ақ Папа Урбан V-нің капелланы болды.

1370 жылдың 27 мамырында Грей XI Гю де Мальсекті Лодев епископы етіп тағайындады. Кейіннен ол Поатье епископы қызметіне көтерілді, бұл 1371 жылдың 9 сәуірінде Папа Григорий XI-мен бекітілді.

Кардинал

1375 жылы 20 желтоқсанда өткен консисторияда Григорий XI оны кардиналдар алқасына көтерді және Римдегі Иерусалимдегі Санта-Кроче шіркеуінің кардинал діни қызметкері болып тағайындады. Ол 1376 жылы Римге оралған Григорий XI-ге еріп жүрді және 1378 жылы 27 наурызда Ватиканда Папаның қайтысына куә болды. Кардинал Гай 1376 жылы 24 мамырда Йорк шіркеуінде Стиллингтонның каноны және пребендісі болып тағайындалды; содан кейін ол сол жылы Йорк шіркеуіндегі Батыс аймағының архидиаконы болды; оны Урбан VI Римге адалдығынан айырды, бұл шамамен 1379 немесе 1380 жылы болды. 1376 жылы 15 маусымда Папа Григорий кардинал Гайды Краков соборының каноны етіп тағайындады. 1377 жылы 8 қаңтарда оған Вена епархиясындағы Верасенус приорлығы берілді, ол Ла-Шез-Дьё монастырының қарауында болды. Ол Льеж шіркеуіндегі Кондроз архидиаконы болды (1377 жылдан бастап). Бұл, әрине, тұрақты емес, табыс әкелетін лауазымдар еді; әдетте, тұрусыздық үшін папалық рұхсат үш жылда бір рет берілуі керек еді.

Скизма

Ол 1378 жылдың сәуірінде болған дау-дамайлы сайлауға қатысты, одан Урбан VI (архиепископ Бартоломмео Пригнано) шықты, бірақ оны күш пен қорқыныш жағдайында (metus et impressio) сайлаған барлық кардиналдар жоққа шығарды. Пригнаноның өзі санкциялаған оқиғалар туралы "Casus Urbani VI" баяндамасына сәйкес, Лимузин кардиналдары Рим папасы Григорий XI-нің өлімінен кейін бірден кездесіп, олардың кандидаты Гю де Мальсек болатынын шешті. Алайда Лимузиннің папа туыстарына қарсылық көтерілгенде, олар Пьер де Верньеге қолдау білдірді. Кардинал де Луна сәуірдегі конклав басталғанға дейін Пьер де Вердж сайлаушылардың көпшілігін өз жағында ұстағанын айтты. Бірақ олардың бастауындағы Рим жұртының шулылығы бүкіл жағдайды өзгертті. 1378 жылы 20 қыркүйекте Фондиде қауіпсіз түрде өткен жаңа конклавта сол кардиналдар (бір адамнан басқа, қайтыс болған және Римге келген кардинал Жан де ла Гранжмен бірге) Женева кардиналасы Робертті сайлады, ол Папа Климент VII деген атау алды. 1378 жылы 18 желтоқсанда Климент Кардинал Гайды Апостольдық нунций ретінде Фландрияға, Брабантқа, Шотландияға, Англияға және Лиеж, Утрехт, Камбрей және Турнай епархияларына барып, оның паптығына адалдық ұстауын қамтамасыз ету үшін тағайындады; Кардинал Гай 31 желтоқсанда кетіп қалды және Пасха кезінде Парижде болғаны белгілі. 1380 жылы 10 ақпанда кардинал Англия, Шотландия және басқа жерлерге қатысты қосымша өкілеттіктер алды; ал 1381 жылы 6 наурызда олар Реймс епархиясына дейін кеңейтілді. Алайда ол Рихард II патшалығына қауіпсіз жолдама алған жоқ, сондықтан Британ аралдарына бармады. Франциямен соғысып жатқан Англия француз папасын қолдамауға шешім қабылдады, ал Англиямен одақтас Фландрия да соған ерді. Шотландия ағылшындарды жек көріп, француздың дәстүрлі одақтасы болғандықтан, Авиньонға адал болды. 1384 жылы Папа Климент VII оны Палестрина епископы етіп тағайындады, ол бұл лауазымда 1412 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Сол кезеңдегі шіліктің (1378-1416) салдарынан кардинал Гайдың Авиньонға тағайындалуын Римге адал Франческо Морикотти Пригнани, Пиза архиепископы, 1380-1394 жылдары Урбан VI-ның (Бартоломмео Пригнано) кардиналы наразылыққа түсірді. 1394 жылдың 18 қаңтарында кардинал Гю де Малесек пен кардинал Гийом д'Агрефеуилл Папа Климент VII-нің бұйрығымен Тулуза университетіндегі Сент-Екатерина колледжінің (Пампилоненсе) реформасын жүргізуге өкілеттік алды. Екі кардинал 23 шілдеде түзетілген жарғыны жариялады. 1394 жылдың 28 қыркүйегінде кардинал Педро де Луна Папа Бенедикт XIII болып сайланғаннан кейін, жаңа папаны дінге кіргізу Палестрина епископы ретінде кардинал Гай де Мальсектің құрметті міндеті болды. Бұл оқиға 3 қазан күні, сенбіде болды. 11 қазан, жексенбіде, ол Остия епископы кардинал Жан де Неуфшательдің қолынан епископқа бекітілді, содан кейін кардинал-диакон Хьюг де Сент-Марциал оны папа етіп тағайындады. Жаңа Папа әр кардиналға 4000 алтын флориннен тұратын тәж кигізу/сайлау сыйлығын берді. 1407 жылы Гю де Мальсек өсиет жазғанда бұл ақша әлі төленбеген еді. Бенедикт сондай-ақ кардинал де Мальсекке бірнеше игіліктер берді: Тулуза шіркеуіндегі Лантарио архидиакондығы, Ауш епархиясындағы Монтальто приораты және Нарбон епархиясындағы Лесинханно (Лесиньян) провископатиясы.

Қайтару, татуласу, қайтару

1398 жылы Галлия шіркеуінің мәжілісінде кардинал Гай Бенедикт XIII-ге адалдығын жоққа шығарды, оның мойынсұнбауы Шизманы аяқтау және шіркеуді қайта біріктіру жоспарларына бөгет болды. Кардинал Гай 1399 жылдың қаңтарында кардинал Пьер де Тюри және кардинал Амедео ди Салуццомен бірге Шіркеу Кеңесінің шешімдерін түсіндіру және король Карл VI-ның адалдығын жоққа шығаруға келісімін алу үшін Парижге жіберілді. Кардиналдар маусым айының соңына дейін Парижде болды, онда оба індетінің пайда болуы Корольдік сарайдың барлығын жолға шығарды. Келесі кездесулер, Кеңестер және келіссөздер бірнеше жылға созылды, содан кейін 1403 жылдың 28 мамырында Францияның татуласуы және Бенедикт XIII-ге адалдығын қайтару туралы жарияланды. Кардинал де Мальсек маңызды рөл атқарды, ол кардинал де Салуццомен бірге 15 мамырда француз дін қызметкерлерінің жиналысын көндірді және 25 мамырда король мен Орлеан герцогінің қатысуымен татуласуды қолдады. Кардинал Гай де Мальсек 1405 жылдың тамызынан қайтыс болғанға дейін Авиньон адалдығында Кардиналдар коллегиясының деканы болды. Алайда Бенедикт XIII-ке Шизманы аяқтау үшін үнемі қысым көрсетіліп тұрды. Ол бұл мақсатқа жету үшін бар күшін салатынын бірнеше рет уәделеді, бірақ оны жүзеге асыруға кедергілерге тап болды. 1408 жылдың мамырында ол Рим папасы Григорий XII (Анжело Корраро)пен келіссөздер жүргізу үшін Италияға елшілік жіберді. Елшілікті төрт кардинал басқарды: Гай де Мальсек (Палестрина епискобы), Пьер де Тюри, Пьер Блау (1409 жылдың 12 желтоқсанында қайтыс болды) және Антуан де Шалан. Кардиналдарға берілген жазбаша нұсқауларға сәйкес, олар Григорий XII-нің кардиналдарымен байланысқа шығып, Шіркеутің Бас Кеңесінің болашағы туралы пікірлерін білуі керек болды. Ливорнода елшілік Григорий XII-нің сол кезде Луккада жер аударылып жүрген сарайынан қашқан бірнеше кардиналдарымен кездесті. Кардиналдар 11 және 12 мамырда Папаның қатыгез жүйесі Паоло Коррароның қолынан қамаудан және одан да жаман нәрседен қорқып қашып кетті. Паоло Лиеж кардиналы Жан Жильді ұстауға әрекеттенген еді (1408 жылдың 1 шілдесінде қайтыс болды). Григориандық кардиналдар Франческо Угуччон (Бордо кардиналы), Джордано Орсини, Николо Бранкаччо және Анжело де Соммарива болды. 1408 жылдың 29 маусымында екі бағыныштылықтың кардиналдары келісімге келген құжатты жариялады, олар бүкіл Шіркеутің Бас Кеңесін шақыруға уәде берді, және егер екі папалық талапкерлер өзара тоқтату (қайтару) арқылы Шіркеуге бейбітшілік бермесе, Бас Кеңес шаралар қабылдайды. Олар ешқайсысына адалдық танытпауға келісті. Олар 1408 жылдың 1 мамырынан кейін екі талапкердің бірі немесе барлығының мәртебесін төмендетуге назар аудармайтындықтарына келісті. Олар сондай-ақ, егер талапкерлердің бірі қайтыс болса, оның кардиналдары тірі қалған талапкер туралы Шіркеумен кеңеспей немесе талапкер отставкаға кеткенше сайлауға бармайды деп келісті. Манифестке Кардинал Гай де Мальсек бастаған он үш кардинал қол қойды, кейін тағы алты кардинал қосылды. Кардинал Жан Жиль өліп бара жатқандықтан қол қоймады. 1409 жылдың 25 наурызында Пиза соборының салтанатты ашылуы соборда өтті. Кардинал Гай де Мальсек, Палестрина епискобы, қатысушылардың ең жоғары дәрежелі кардиналы болды. 10 мамырда кардиналдар екі папаны қызметтен шеттету туралы алдын ала дауыс берді, бұл Бранкаччи және Мальсек кардиналдарынан басқа толық қолдау тапты, олар одан әрі қарау үшін уақыт сұрады. 1409 жылдың 5 маусымында өткен он бесінші мәжілісте папалық талапкерлер Бенедикт XIII (Педро де Луна) және Григорий XII (Анжело Корраро) жаһандық схизматиктер, еретиктер және жалған ант берушілер деп жарияланды және анафемаға ұшырады.

1409 жылғы конклав

Жер тазаланғаннан кейін, кардиналдар папа сайлау рәсіміне кірісті. Конклав 15 маусымда Пизадағы Епископ сарайында ашылды, бұл өлі папа үшін дәстүрлі тоғыз күндік аза тұту рәсіміне ұқсас болды (Novendiales). Ашылу күні жиырма үш кардинал Конклавқа қатысты, ал келесі күні кардинал Антонио Кальви оларға қосылды. Кардинал Гай де Мальсек төрағалық етті. Авиньон бағыныштылығынан он кардинал және тағы он төрт кардинал болды. Конклав басталғанға екі күн бұрын кардиналдар екі бағыныштылықтың әрқайсысынан кем дегенде үштен екі дауыспен ғана сайлаудың дұрыс болары туралы келісімге келді, осылайша екі бағыныштылықтың да нәтижелерді мойындауын қамтамасыз етті. Бір үлкен мәселе болды. Француздық топтың дауыстары жеткілікті болғандықтан, олар француз папасын оңай сайлай алатын еді. Бәрі мұны білді. Сондай-ақ, француз папасын Григорий XII-нің және Бенедикт XIII-нің жақтастары қабылдамайтынын, ал соның салдарынан жарылыс жалғаса беретінін де бәрі білді. Сондықтан француздар өздерінің тобына ұнайтын және басқалары да қолдайтын кандидатты табуы керек еді. Бұл кандидат француз болмауы керек еді. Бірақ француздар Италиядағы өз жауларының бірімен, әсіресе Неапольдің Ладиславымен байланысы бар папаны ешқашан қабылдамас еді. Соңында, 1409 жылдың 26 маусымында кардиналдар бірауыздан Венецияда тәрбиеленген, Криттен шыққан францискандық Пьетро Филаргиді, О. Min., сайлады, ол Александр V есімін алды. Папа Александр сайланғаннан кейін он айдан астам уақыт өмір сүрді, 1410 жылдың 3-4 мамыр түнінде Римге қайтып бара жатқанда Болоньяда қайтыс болды.

Кейінгі жылдар

Ол өзінің соңғы өсиеттемесін 1407 жылдың 12 қыркүйегінде Авиньонда жазды, оған 1411 жылдың 8 наурызында ескі стиль бойынша (яғни 1412 жылы) "ауру төсегінде жатып, қарттығымен әлсіреп, денесі нашарлағанмен, санасы сау, анық сөйлеп, рухы тыныш, дінінде берік, үмітінен күмәнсіз, өкінішпен және көңіл толым" деп қосты. Оның қалған мүрагері – Шевалье Рейнод де Россиняктың екінші ұлы Гвилем де Мальсек. Ол 1410 жылы Александр V-нің ізбасары Иоанн XXIII тарапынан Францияға жіберілді. 1408 жылдың 27 шілдесінде Нарбоннаның қарасты епископы, Агде епискобы (Агат епархиясы) Хью де Монтрук қайтыс болғаннан кейін, кардинал Гай епархияның басқарушысы болып тағайындалды, 1411 жылдың 8 маусымында жаңа епископ тағайындалғанға дейін. 1411 жылы Париж университеті кардиналдың жасы мен шектеулі табысына қатты мән берді және Агде епархиясының кірісін басқа біреуге беруді жоспарлап отырғаны туралы естіген соң, Папа Иоанн XXIII-ке оны жасаудан бас тартуды сұрап хат жіберді.

Өлім

Кардинал Гай де Мальсек 1412 жылдың көктемінде Парижде қайтыс болды, 8 наурызда (нақтырақ айтқанда, оның өсиетіне қосымша жасалған құжатқа қол қойылған күні) немесе 4 сәуірде (Апостольдық камера оның қазасын алғаш тіркеген күні). Шын мәнінде, оның өсиеті 12 наурызда Париж Парламентіне, оның қосымша құжатына сәйкес тіркелді, ал құжатта ол "қайтыс болған" (ledit defunt) деп көрсетілген. Ол қазір бұзылған Кувен-де-Жакобендер шіркеуіне Парижде жерленді.