Кіріспе

Босниялық-хорват католик діни қызметкері Крунослав Стьепан Драганович (30 қазан 1903 – 5 шілде 1983) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадан усташе соғыс қылмыскерлерінің қашуына көмектескен, Римдегі Святой Иероним колледжінде тұрып жұмыс істеген Босниялық-хорват католик діни қызметкері. Ол усташе және Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті деп аталған фашистік марионеттік мемлекетте лауазымды тұлға болды.

Ерте өмір

Драганович Босния және Герцеговинадағы Орашье қаласына жақын Матичи ауылында, Австро-Венгрия билігі тұсында дүниеге келді. Ол Травникте орта мектепті бітірді, ал Сараевода теология мен философияны оқыды. Драганович 1928 жылғы 1 шілдеде дін қызметкеріне бекітілді. 1932 жылдан 1935 жылға дейін Римдегі Папалық Шығыс институтында және Григориан университетінде оқыды. 1937 жылы оның неміс тілінде жазылған докторлық диссертациясы жарияланды, оның тақырыбы – Massenübertritte von Katholiken zur Orthodoxie im kroatischen Sprachgebiet zur Zeit der Türkenherrschaft (Түрік билігі кезінде хорват тілінде сөйлейтін аймақта католиктердің православиеге жаппай өтуі). 1935 жылы Боснияға оралды, бастапқыда архиепископ Иван Шаричтің хатшысы болып жұмыс істеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс және құс секілділер

Драганович – усташ подполковнигі және Колонизация бюросының вице-шефі болды. Ол Босния мен Герцеговинадағы серб мүлігінің тәркіленуін қадағалады. Анте Павелич 1945 жылдан 1948 жылға дейін екі жыл бойы Италияда Драганович пен Ватиканның қорғауында жасырынды, содан кейін Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында пайда болды. Драганович өзінің «желісі» арқылы көптеген танымал нацистік және усташ соғыс қылмыскерлеріне, мысалы Адольф Эйхман, Уолтер Рауф және Динко Шакичке Еуропадан қашуға көмектесті, сондай-ақ Австрия епископы Алоис Худальмен бірлесіп Хуан Перонның Аргентинасына қашуға көмектесті. Драгановичті Хорватиядағы соғыс құрбандарынан ұрланған зергерлік бұйымдар мен басқа да заттарды Усташе қазынасынан жымқыруда айыптады. ЦРУ мәліметінше, Драганович "бақылауға келмейтін, бөлімше қызметкерлері мен қызметін жақсы білетін, ынтымақтастық үшін ішінара төлем ретінде хорват ұйымдарына ақшалай сыйлық пен АҚШ қолдауын талап еткен". 1945 жылы Драганович Римде "Mali hrvatski kalendar za godinu 1945" (1945 жылға арналған кішкентай хорват күнтізбесі) атты кітабын хорват эмигранттары үшін басып шығарды. Ол жасырынған бұрынғы NDH басшысы Анте Павеличпен үнемі байланыста болды.

Югославияға қайта оралу

Драгановичтің кейінірек Югославияға қашуының айналасында белгілі бір құпиялық бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Италия мен Австрияда Югославияда жасалған коммунистік қылмыстардың дәлелдерін жинап жүрді. Ол Югославияның Мемлекеттік қауіпсіздік департаменті (UDBA) іздестіріп жатқан тұлға еді. 1967 жылдың 10 қарашасында Югославияның мемлекеттік прокуроры Драгановичтің Сараевода бос адам ретінде екенін жариялады, себебі Югославия билігі оған бостандықпен алмасу үшін ақпарат беруді талап еткен. Ол "әбден айтуы", әріптестері мен осындай ойлы адамдардың есімдерін атауы, өзінің архивін Титоның агенттеріне беруі, Коммунистік Югославия туралы жағымды пікірлер білдіруі керек еді, ал Белград оның үстінен сот талғамын және түрме жазасын жоюға келісетін еді. Драганович 1983 жылдың 5 шілдесінде Сараевода қайтыс болды.