Кіріспе
9 ғасырдағы Византиялық христиан әулиесі Лазар, Зограф (Ζωγράφος, "Суретші") деген лақап атымен белгілі, 9 ғасырдағы Византиялық христиан әулиесі. Ол Лазар суретші және Лазар иконограф деп те танылады. 810 жылдың 17 қарашасында Арменияда дүниеге келген ол Византияның екінші иконақұмарлық дәуірінде өмір сүрді. Лазар – икона жазушы ретінде қасиетті деп мойындалған алғашқы әулие. Кейіннен Болоньялық Әулие Екатерина одан кейін із басқан.
Lazarus , surnamed Zographos (Ζωγράφος, "the Painter"), is a 9th century Byzantine Christian saint. He is also known as Lazarus the Painter and Lazarus the Iconographer. Born in Armenia on November 17, 810, he lived before and during the second period of Byzantine Iconoclasm. Lazarus was the first saint to be canonized specifically as an iconographer. He was later followed by Saint Catherine of Bologna.
Өмір және кезеңдер
Лазар ерте жаста монах болып, Константинопольдегі Студий монастырында сурет салу өнерін оқыған деп есептеледі. Лазардың келесі ізгі қасиеттері болған: Исаға деген махаббаты, тақуалығы, дұға ету және дүниелік құштарлықтан бас тарту. Ол өзін-өзі ұстауға, тәртіпке, садақа беруге беделді болғандықтан, кейін дін қызметкері болды. Өмірінде ол фрескаларымен кеңінен танымал болды. Ол иман мен қағидаларды ішкі ойларын суреттерге көшіру құралы ретінде пайдаланды. Сондықтан оның икона салу қабілеті Алланың нығматы деп есептелді. Теофил билік құрған кезеңде, барлық қасиетті бейнелерге қарсы болған иконаға қарсы император, Лазар икона салу ісін табандылықпен жалғастырып, мұнафықтар бұзған бейнелерді қалпына келтіре бастады. Теофил сол кезде сурет салу шеберлігімен танымал Лазарды іздеп тауып, оны жазалауға ниеттенді. Сурет салуын бірнеше рет тоқтатуды талап еткен соң, Лазар императордың алдына жеткізілді, онда ол салған ешбір бейнені жоюдан бас тартты. Император Лазардың мақтауға да, параға да құмар емес екенін түсінді. Содан кейін оған өлім жазасы беріледі деп қорқытты, бұл сол кезде иконаларды (иконодулдарды) қолдағандар үшін жиі кездесетін жағдай еді. Алайда, Лазар дін қызметкері болғандықтан, оны өлімге кесуге болмады, сондықтан түрмеге тастады. Түрмеде ол "өте қатал азапқа ұшырады, тіпті денесіндегі ет пен қан еріді". Ол жараларынан көз жұйды, бірақ жазылып кетті. Содан кейін ол түрмесіндегі тақтайшаларға қасиетті бейнелер салуды бастады. Бұл туралы естіген Теофил оның алақандарына қызыл ыстық темірлерді тигізуге бұйрық берді, нәтижесінде ол есінен танып, жартылай өлгендей жатты. 842 жылы Теофил қайтыс болғаннан кейін Теодора Лазардан күйеуінің іс-әрекеттерін кешіруді өтінді, ол оған: "Әй, императрица, Алла біздің махаббатымыз бен Оның жолындағы еңбегімізді ұмытпайды, ал сол адамның жеккөрушілігі мен ерекше ақымақтығын бағаламайды, әділетсіз емес" деп жауап берді.
Суреттер
843 жылы иконалар қалпына келтірілгеннен кейін Лазарь сурет салумен айналысуға қайтадан мүмкіндік алды. Алдыңғы жараларына қарамастан, Лазарь Фобер монастырында Әулие Иоаннның үлкен фрескасын салған деген әңгіме бар. Салынған иконаның емдеу және кереметтер жасау қабілетіне ие екені мәлім болды. Сол жылы ол Константинопольдің Ұлы сарайының салтанатты кіреберісі – Халке қақпасының үстіндегі «Христос Халкит» (Халке Мәсіх) деп белгілі Мәсіхтің портретін де қайта жаңартып, танымал болды.
Римдегі елші
856 жылы Лазар Михаил III, Теофил мен Теодораның ұлының дипломаты қызметін атқарды. Ол оны Рим католик шіркеуі мен православие шіркеуі арасындағы келісім мүмкіндігін талқылау үшін Папа Бенедикт III-ге елші ретінде жіберді. Екі шіркеудің қарым-қатынасы сол кезде өте шиеленіскен болатын. 865 жылы, Папаға екінші сапарында Лазар 28 қыркүйекте Римде қайтыс болды, бірақ Реймонд Янин бұл күнді даулайды. Ол Константинополь маңындағы Эвандер монастырында жерленген.