Кіріспе
Рейнбөллен – Германияның Рейн-Пфальц жеріндегі Рейн-Хунсрюк округінің (ауданының) қаласы. Ол Зиммерн Рейнбөллен қауымдастығының құрамына кіреді, оның орталығы Зиммерн қаласы. Бұрын ол Рейнбөллен қауымдастығының орталығы болған.
Орналасқан жері
Рейнбёллен Орта Рейн өзенінің Бахарахынан оңтүстік-батысқа қарай, құс ұшқанда шамамен 10 км қашықтықта, оңтүстік-шығыстағы Хунсрюкте орналасқан. Қала (шығысқа қарай) Бингер Валд (Бинген орманы) және (оңтүстікке қарай) Суонвальд арасындағы көшіру аймағында жатыр. Суонвальд – 2005 жылдан бері Суонвальд Нахе табиғат паркіне кіретін, батыс-орталық Хунсрюктің тығыз орманды бөлігі.
Құрылтайшы қауымдастықтар
Рейнбөлленнің екі қашықтан жатқан ауданы бар: Клайнвайдельбах және Рейнбөллерхютте.
Климат
Rheinböllen қаласында жылдық жауын-шашын мөлшері 695 мм құрайды. Бұл Германияның жауын-шашын көрсеткіштері бойынша ортаңғы үштен біріне жатады. Германия метеорологиялық қызметінің метеостанцияларының 39%-ында одан төмен көрсеткіштер тіркелген. Ең құрғақ айы – ақпан. Ал ең көп жауын-шашын маусым айында жауады. Маусымдағы жауын-шашын ақпан айына қарағанда 1,6 есе артық. Жауын-шашын мөлшері айтарлықтай өзгермейді. Метеостанциялардың бар болғаны 2%-ында ғана маусымдық ауытқулар аз тіркеледі.
Атауы
Rhein префиксі Бахарахқа тарихи тәуелділікті көрсетеді, оның Vogtei Rheinböllen бір кезде Пфальц графтарына өтуге дейін оған қарасты болуы мүмкін. Бұрынғы мұғалім және жергілікті тарихшы Юнгс Болен атауының "төбе" немесе "биік жер" деген мағынаны білдіретін ежелгі сөзден шыққандығын анықтады, соның нәтижесінде атау "Рейн төбелері" деп түсіндірілді (Хунсрюк аймағындағы орналасқан жеріне сай сипаттама). Ренболен атауының жазылуы ғасырлар бойы әртүрлі болды: Ринбул, Ринбуль, Ринбухель, Рейнбуллен, Римбул, Римбулен, Ринбуле, Ринбелль, Болен, Буллен, Ринбулде, Рейнбуллен.
Тарих
Рейнбөллен аймағы тас дәуірінде қоныстанған. 1900 жылдан кейін теміржол вокзалының жанында қазба жұмыстарын жүргізген жұмысшылар өткір, жылтыратылған тас балта тапты. Бұл қазіргі қалада адамның тұруының ең алғашқы дәлелі. Алтдорф ("Ескі ауыл", Simmerner Straße, Poststraße және Bahnhofstraße көшелері құрайтын үшбұрыш) аймағындағы археологиялық табылмалар келттік бастауды көрсетеді. Кейін римдіктер елді мекен арқылы жол салды. Бүгінде қолданылатын көше атаулары, мысалы, Вер ("Қорғаныс") және Хинтерстер Грабен ("Арғы қамал") бір кездері ауылды қоршап тұрған қабырғаға куәлік етеді. Рейнбөллен екі қабырғалы ормен қорғалған. 1620 жылғы суретте қабырғадағы палисадалар бейнеленген, оның ішінде қорғаныс мұнарасы салынған. Рейнбөллен "Ескі соттың" (Altes Gericht) басты орталығы болды, бұл Хундисрюктегі граф Палатин иелігінің ежелгі өзегі. Ellern, Erbach (ішінара), Dichtelbach және Kleinweidelbach та оның бір бөлігі болуы мүмкін. Бұл "Ескі соттың" пайда болуы 1142 жылы Герман фон Штахлекке оның күйеу ағасы король Конрад III Пфальц графлығын берген кезде болған. Бұл жер иелігіндегі жерлер Майнц соборының провост кеңсесінің архидиакондығына, демек Нагегауда тиесілі болған. Шығыс жағынан ол Бахарахтың Санкт-Петр шіркеуінің шекарасымен шектеседі, оған Рейнбөллен кем дегенде діни тұрғыдан тиесілі болған. Герман фон Штахлек қайтыс болғаннан кейін, 1156 жылы император Барбаросса Пфальц графлығын өзінің өгей інісі Конрадаға тапсырды, ол да Нагегаудағы иеліктерге құқық алды, оған Рейнбөллен де тиесілі болды. Қала туралы ең көне белгілі құжат - 1309 жылғы 1 мамырда Беккельхайм бурграфы Иоганн фон де Штайн мен Рейнбөлленнің Шултхейсі жасасқан жалға алу шарты. Бурграф Бишофсфельдте екі егістікті Пфальц феоды ретінде ұстап, оларды муниципалитетке тапсырды. Рейнбөллен бұрын қала болған. 1316 жылы елді мекен oppidum ретінде тіркелді, бұл латын сөзі римдіктер кезінде қалаға ұқсайтын кез-келген орталық үшін қолданылған, ал 13 және 14 ғасырларда жасалған тарихи жазбаларда ортағасырлық қалаларды сипаттап, осы мағынада әлі де пайда болды. Бавария императоры Людовик және оның ағасы Рудольф Рейн Палатиндікке ие болды. Рейн князьдерінің ықыласына ие болу үшін Людовик 1314 жылы регенттік билік басталғаннан кейін, Фюрстенберг қамалымен бірге Алты сот және Дибах пен Манубах елді мекендерін Майнц архиепискобы Петрге уәде етті. Екі жылдан кейін Людовик ауылдың жартысын Трир архиепискобы Бальдуинге, ал тағы төрт жылдан кейін Богемия королі Иоаннға, Бальдуиннің немере інісіне берді, содан кейін ауылдың екінші жартысы архиепископқа берілді. Елді мекен Пфальц округінің негізгі орталығы болды және сол кезде қала деп аталатын болған. 1359 жылға дейін 1800 флорентий гильдерінің кепілі арқылы Симмерн холдингтің бөлігі болды және кейіннен Амттың орнына көтерілді. 12 ғасырдың басында-ақ Рейнбөлленнің қабырғаларының ішінде базар болған деп есептеледі. 1314 - 1347 жылдар аралығында Рейннің граф-Палатин Рудольф II базар құқығын бергендігіне дәлел бар. Содан бері базарлар Рейнбөлленнің бір бөлігі болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде "Sauwasen" (қазіргі бастауыш мектеп орналасқан жер учаскесі) мал базарлары әлі де өткізіліп жатты, ал жыл сайын Кермис сейсенбісінде қолөнер нарығы әлі де бар. 14 - 15 ғасырларда Рейнбөлленнің жер иелері жиі өзгерді. 1338 жылы Рудольф II, Руперт Кіші және Руперт Үлкен арасындағы Палатинді бөлу кезінде Рейнбөлленнің иелігі тағы бір рет өзгерді: екі Руперт – олардың есімі неміс тілінде "Рупрехт" болды – жаңа иелер болды. Сол жылы Людовик патша барлық талаптарды, басқа да нәрселермен қатар, Рейнбөлленнің "жартысына" ие болды, ол кепілгерлерді, Богемияның Иоанн мен архиепископ Балдуинді, Паллатин графы Рудольф пен екі Рупертке жіберді. 1352 жылы Руперт I, Пфальцтың сайлаушысы Трирдің сайлауын Рейнбөлленнің жартысымен бөліп берді. Рейнбөллендегі сот 1359 жылы пайда болды және ол католик шіркеуінің қазіргі орналасқан жерінде өткізілді. Көршілес "Хенкерсбицте" (Хенкер - неміс тілінде "аяу") асылқыш тұрды. 1886 жылы, сонда салынатын шіркеу үшін қазба жұмыстары жүргізіліп жатқанда, жұмысшылар басқа да заттармен бірге сүйектер мен бас сүйектерін - "Хенкерсбицте" асылғандардың қалдықтарын тапты. 1400 жылға таяу графтар Палатин бірнеше рыцарлық отбасыларға Рейнбөлленнің бір бөлігін, атап айтқанда Кнебель фон Катценленбоген, фон Крамбург, фон Лейен, Футерсак фон Штег, Брейцшейт фон Рихенштейн және Хун фон Бачарах отбасыларын берді. Тіпті 1361 жылдан 1389 жылға дейінгі құжаттарда Римбулле рыцарлары (Рейнбөллен) отбасы туралы да айтылады, бірақ олардың қаламен қалай байланысты болғандығы немесе қандай байланыста болғандығы белгісіз. Сквайр Дитрих фон Римбулле де Спонхейм қамалының Кастеллаун феодалы болды. Екі ғасырдан кейін Рейнбөллен Палатинат сайлауына тиесілі болды және 48 отбасы (яғни үй шаруашылықтары) болды. Сол кезде тарихта көптеген Палатинат иеліктері қала шегінде шабындықтарға ие болды: Антоний Крац фон Шарфенштейн, Антоний Вальбот цу Бассенхайм, Фридрих Хундт фон Зейлен, Кристоф фон Штайн, Ханс Хенрих фон Шмидтбург цу Гемюнден, Михель фон Калленфельс, Ханс Кнебель фон Катценленбоген, Ханс Кристоф фон Гророде, фон Коппенштейн отбасы және Ханс Каспар фон Шпонхейм. Орта ғасырлардың соңында Рейнбөллен Инсбрук пен Мехелен арасындағы пошта станциясы болды, қазіргі Австрия мен Бельгияда. 18 ғасырғы географиялық сипаттамада Бахарахтан келген жол базарлық қаладан өтетіні айтылады. Оқырман сондай-ақ Палатинат ормандары, Леденвальд (орман) және Гүлденбах (өзен) туралы біледі, ол Рейнбөлленнен бастап ғана осылай аталады, ал жоғарырақ ағысында Волкенбах деп аталады. 17 ғасырдың соңына қарай Рейнбөллен Дихтелбах және Эрбахпен бірге Шултхейсери болды. 18 ғасырда Палатинат сайлауы жергілікті баж алымдарын жинаған баж алымдаушыны тағайындады. 1794 жылы император Наполеон Рейн өзенінің сол жақ жағалауын қосып алды, ол екі онжылдық бойы француз билігінде болады. Рейнбөлленнің Bürgermeisterei ("Мэрлік") Mairie (сонымен қатар "Мэрлік") Рейнбөлленге айналды. Сыра қайнатушы және қонақ үй иесі Иоганн Якоб Мадес мэр болып қызмет етті. 1804 жылы француз императоры жеке өзі Хунсрюкке келді, ал Рейнбөллен, Дихтелбах, Эллерн, Мёршбах және Кляйнвайдельбахтан келген жас азаматтар оны қарсы алу үшін жолға шықты. 1813–1814 жылдардың Жаңа жыл түнінде одақтас әскерлер Рейннен Кауб маңынан өтіп, Францияның аймақтағы гегемониясы құлап, Рейнланд пруссиялыққа айналды. Одан кейін, 1814 жылғы Жаңа жыл күні, князь Вильгельм, фельдмаршал Блюхер және фельдмаршал Гнейзенау бірнеше сағатқа Евангелиелік пасторлықта демалды. Вена конгресінен кейін бұрынғы Mairie Argenthal және Rheinböllen, Liebshausenмен бірге, Пруссияның Rheinböllen Amt-ын құру үшін біріктірілді. Фридрих Мадес, Иоганн Якоб Мадестің ұлы, мэр болды және 35 жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. Бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, ауыл тарихындағы ең қаралы күнін бастан өткерді. 16 наурыз 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс, кем дегенде Еуропада, өте жақында аяқталуға жақын болды. Осы таңда бірқатар SS офицерлері Рейнбөлленде американдықтардың шабуылын тоқтатуға тырысып, американдық танкты жойды. Жауап ретінде қалған танктар артиллериямен бірге Рейнбөлленге қызу шабуыл жасады. Шабуылдан 25 үй-жай зардап шегіп, толығымен қирады. Евангелиелік шіркеудің тұрған жалғыз бөлігі...
Бұрынғы еврейлер
"Мыңжылдық рейх" дәуіріне дейін Рейнбөллен Симерн округіндегі еврей халқы көп шоғырланған елді мекендердің бірі болды. Қалаға еврейлердің қоныстануының алғашқы белгілері 19 ғасырдың ортасына дейін жетеді. 1842 жылы католик мектебінде он жеті "израильдік" (құжат оларды осылай атайды) бала оқыған. Бахарахқа қарайтын жолдағы еврей зиратындағы ең көне оқыла алатын қабір тасында Готлиб Раунердің 1867 жылдың 11 қыркүйегінде қайтыс болғаны көрсетілген. 1900 жылға қарай қалада сегіз еврей отбасы болды, олардың барлығы бөлшек сауда немесе сауда арқылы күнкөріс жасады. Рейнбөллендегі егде саяхаттар әлі де Хессель, Микельс, Сюссман, Келлер, Грюневальд және Канн сияқты есімдерді есінде сақтайды. Қаладағы жалғыз еврей мекемесі – Бахарахер көшесіндегі шағын синагог болды. Ол сақталған. Сол жердегі ескерткіш тақта қала тарихында нацистердің келуімен күрт аяқталған оқиғалар туралы айтады.
Мэр
Рейнбёллен қаласының мэрі – Бернадетт Жордант (бұрынғы Обертюр), ал оның орынбасарлары – Бернд Рааб, Зигмунд Каппель және Эрих Ротт.
Елтаңба
Неміс гербінде: "Шварц ein wachsender goldener, rotgezungter und bewehrter ¾ Löwe" деп жазылған. Қаланың гербін ағылшын геральдикалық тілінде былай сипаттауға болады: Сабель, негізден туындаған алтын қарулы және қызыл тілді арыстан. Рейнбёллен "Ескі соттың" (Altes Gericht) басты орталығы болды, ол Хунсрюктегі ескі графтық Палатин иелігі. "Негізден туындаған" арыстан (көбінесе арыстанның бүкіл денесі көрінетін түрде емес, орталықта бейнеленеді) – Виттельсбах үйі 1214 жылы Рейн графтық Палатинімен билік құру құқығын алғаннан кейін алғаш рет қолданған Палатин арыстанының "кішіленген" нұсқасы. Бұл герб 1966 жылдың 18 мамырынан бері қолданылып келеді.
Пуричелли қоры
Пуричелли қоры 1864 және 1891 жылдар аралығында салынған және қазіргі таңда монументалды қорғаумен қамтылған, сондай-ақ Гаага конвенциясымен де қорғалады. Бұл қор бұрын әдемі готикалық жаңғыру стиліндегі шіркеуі бар жетімдер үйі болған. Қорға қаржыны мырза және ханым Пуричеллилер бөлген. Қордың мақсаты – оның мекемесі мен ғимаратын сақтау, олардың көп бөлігі монументалды қорғауға алынған және ескерткіштер ретінде қарастырылуға лайық, өздерінің туған өңірінен тыс мәдени иконалар ретінде саналады (әсіресе, шіркеуі мен оның жиһаздары және безендірулері), сонымен қатар, әлеуметтік және қоғамдық мақсаттар үшін, атап айтқанда, қарттарға, күтімді қажет ететін адамдарға және мүмкіндігі шектеулі жандарға көмек көрсету, оларға қолдау беру, сондай-ақ, кешеннің өнер және мәдени тарихындағы маңыздылығын оның жабдықтары мен жиһаздары арқылы көрсету. 2006 жылдың 1 қарашасында Franziskanerbrüder, Betriebs u. Beschäftigungs gGmbh (“Францискан бауырлары, коммерциялық емес ұйым”) Рейнболлендегі қарттар үйінің басқаруын өз міндетіне алды. Бұл мекеме дене ауруларымен күресетін адамдарға арналған үй ретінде қызмет етеді. Оның атауы – Пуричелли Стифт Рейнболлен.
Тұрақты оқиғалар
Рейнбөлленде Рождество жәрмеңкелері мен керамис (шіркеуді қадірлеу мерекесі) сияқты тұрақты шаралар ұйымдастырылады. Рейнбөллендегі ең ірі дискотекалық шара – JuKu e. V. (Jugend und Kulturverein – "Жастар және мәдениет клубы") ұйымдастырған XMAS DANCE PARTY (неміс тілінде де осылай аталады). Бұл шара әрқашан Рождествоға дейін Рейнбөллендегі Культурхаус ғимаратында өтіп, жыл сайын шамамен 1000 қонаққа есік жабады.
Экономика және инфрақұрылым
Рейнбёллен A 61 автобанында жеке торабына ие, Рейн өзеніндегі Бахарах қаласынан автомобиль жолымен 15 км, ал Майнц және Кобленц қалаларынан шамамен 50 км қашықтықта жатыр.
Rheinböllen оқ-дәрі қоймасы
Қаланың оңтүстігінде, Хохштейншен тауының етегінде орналасқан Бундесвер оқ-дәрі қоймасының ауданы 130 гектарды құрайды және 120 адам қызмет етеді. Онда Hunsrückquerbahn (темір жолы) желісіне қосылатын теміржол бұтағы бар. 2004 жылдың 1 сәуірінде аталмыш кешен негізгі оқ-дәрі қоймасы мәртебесінен қойма/сақтау базасына дейін төмендетілді. Бундесвердің құрылымдық реформасы шеңберінде, қойма 2011 жылы толық жабылуға тиіс.
Қаланың ұлдары мен қыздары
(1732–1795), Майнц сайлаушысының мұрагерлік орманшысы; Jäger aus Kurpfalz ("Пфальцтан келген аңшы"), танымал халық әнінің кейіпкері.