Кіріспе
Перинаталдық өлім-жітім (PNM) – ұрықтың немесе жаңа туған сәбидің өлімі және перинаталдық өлім-жітім көрсеткішін есептеуге арналған негіз. Перинаталдық кезең – "туылғанға дейін бірнеше аптадан басталып, туылғаннан кейін бірнеше аптаға дейінгі аралық". Перинаталдық өлім-жітімнің нақты анықтамаларында айырмашылықтар бар, әсіресе ерте ұрықтық және кеш нәрестелік өлім-жітімді қосу немесе алып тастау мәселесінде. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы перинаталдық өлімді "1000 жалпы туылған балаға шаққандағы, өмірінің алғашқы күнінде болған өлі туылғандар мен өлім-жітім саны ретінде анықтайды, перинаталдық кезең жүктіліктің 22 толық аптасында (154 күн) басталып, туылғаннан кейін 7 толық күннен соң аяқталады", бірақ басқа анықтамалар да қолданылады. Ұлыбританияда бұл көрсеткіш 1000 туылған балаға шаққанда 8-ге жуық, және әлеуметтік жағдайға байланысты айтарлықтай өзгереді, ең жоғары көрсеткіш азиялық әйелдерде байқалады. 2013 жылы дүние жүзінде шамамен 2,6 миллион нәресте туғаннан кейінгі алғашқы айда қайтыс болды, бұл көрсеткіш 1990 жылы 4,5 миллионды құраған.
Себептер
Мерзімінен бұрын туу перинатальды өлімнің ең көп кездесетін себебі болып табылады, нәрестелер өлімінің шамамен 30 пайызын құрайды. Ал нәрестелердің тыныс алу қиындықтары синдромы - мерзімінен бұрын туған нәрестелерде өлімнің басты себебі, ол жаңа туған нәрестелердің шамамен 1 пайызына әсер етеді. Туа пайда болған ақаулар жаңа туған нәрестелер өлімінің шамамен 21 пайызына себеп болады. Бұл жүктіліктің 20 аптасынан кейін немесе 500 граммнан астам салмақтағы ұрықтың кез келген өлімін қамтиды. Кейбір анықтамаларда перинатальды өлімге (PNM) ерте ұрықтың өлімі (жүктіліктің 20-27 аптасы) кірмейді, сондықтан PNM тек кеш ұрықтың өлімі мен жаңа туған нәрестелердің өлімін қамтуы мүмкін. Ұрықтың өлімін босану алдындағы (антенатальды) өлім, босану кезіндегі (интранатальды) өлім және босану барысындағы өлім деп бөлуге болады.
Жаңа туған нәрестелер өлімі
Жаңа туған нәрестелер өлімі – тірі туған сәбидің өмірінің алғашқы 28 күні ішінде қайтыс болуы. Ерте нәрестелер өлімі – тірі туған сәбидің өмірінің алғашқы жеті күні ішінде қайтыс болуы, ал кеш нәрестелер өлімі – 7 күннен кейін, бірақ 28 күнге дейін қайтыс болуы. Кейбір PNM анықтамалары тек ерте нәрестелер өлімін қамтиды. Жаңа туған нәрестелер өліміне ауруханадағы күтімнің сапасы әсер етеді. Жаңа туған нәрестелер өлімі және туғаннан кейінгі нәрестелер өлімі (бірінші өмір жылының қалған 11 айын қамтиды) нәрестелер өлімі көрсеткішіне енгізіледі.
Перинаталдық өлім-жітім көрсеткіші
Ең жоғары перинаталдық өлім-жітім көрсеткіші бар он ел – 2012 жыл
The PNMR refers to the number of perinatal deaths per 1,000 total births. It is usually reported on an annual basis. It is a major marker to assess the quality of health care delivery. Comparisons between different rates may be hampered by varying definitions, registration bias, and differences in the underlying risks of the populations. PNMRs vary widely and may be below 10 for certain developed countries and more than 10 times higher in developing countries. The WHO has not published contemporary data.
ОрынЕлПНМР ОрынЕлПНМР 1 40.7 6 29.0 2 32.7 7 28.9 3 30.8 8 28.3 4 29.7 9 27.5 5 29.4 10 27.4
The PNMR refers to the number of perinatal deaths per 1,000 total births. It is usually reported on an annual basis. It is a major marker to assess the quality of health care delivery. Comparisons between different rates may be hampered by varying definitions, registration bias, and differences in the underlying risks of the populations. PNMRs vary widely and may be below 10 for certain developed countries and more than 10 times higher in developing countries. The WHO has not published contemporary data.
2014 жылғы "Балаларды құтқару" есебі бойынша, босану кезіндегі тірі тумаған балалар мен туған күнінің бірінші күнінде қайтыс болған жаңа туған нәрестелердің саны (1000 жалпы туған балаға шаққанда).
The PNMR refers to the number of perinatal deaths per 1,000 total births. It is usually reported on an annual basis. It is a major marker to assess the quality of health care delivery. Comparisons between different rates may be hampered by varying definitions, registration bias, and differences in the underlying risks of the populations. PNMRs vary widely and may be below 10 for certain developed countries and more than 10 times higher in developing countries. The WHO has not published contemporary data.
ПНМР – 1000 жалпы туған балаға шаққандағы перинаталдық өлім-жітім саны. Ол әдетте жылдық негізде есептеледі. Бұл денсаулық сақтау көрсетілімдерінің сапасын бағалаудың маңызды көрсеткіші. Әртүрлі көрсеткіштерді салыстыру қиын болуы мүмкін, себебі анықтамалардың өзгешелігі, тіркеудегі қателіктер және халықтың тәуекел деңгейінің айырмашылығы бар. ПНМР көрсеткіштері кең ауқымды болады, дамыған елдерде 10-нан төмен, ал дамушы елдерде 10 еседен жоғары болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) заманауи деректерді жариялаған жоқ.
The PNMR refers to the number of perinatal deaths per 1,000 total births. It is usually reported on an annual basis. It is a major marker to assess the quality of health care delivery. Comparisons between different rates may be hampered by varying definitions, registration bias, and differences in the underlying risks of the populations. PNMRs vary widely and may be below 10 for certain developed countries and more than 10 times higher in developing countries. The WHO has not published contemporary data.
Жаңа туған нәрестелердің өлім-жітіміне жаңа туған нәрестелердің тамақтануының әсері
Өмірінің алғашқы айында мерзімінен бұрын туған және салмағы аз нәрестелерді пробиотиктермен толықтыру, төмен және орташа кірісті елдерде қан инфекциясы, ішек аурулары және өлім қаупін азайтуға мүмкіндік береді. Дегенмен, А витаминімен толықтыру өлім қаупін азайта қоймайды және миға зиян келтіруі мүмкін фонтанельдің ісіну қаупін арттырады.