Кіріспе

Түркияның Стамбул қаласындағы тарихи жинақ – Осман империясымен және оның құрамында болған 39 елдің тарихи деректерінің жиынтығы. Олардың ішінде 19 мемлекет Таяу Шығыста, 11 – Еуроодақ және Балқан аймағында, үш – Кавказда, екі – Орталық Азияда, Кипр және Түркия Республикасы бар. Бас жинақ Стамбулдағы Башбақандық Осман мұрағаттарында (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri), яғни Орталық Мемлекеттік мұрағатта (Devlet arşivleri) сақталады. Ескі қала орталығында бір ғасырдан астам уақыт болғаннан кейін, Осман мемлекеттік мұрағаты 2013 жылы Стамбулдың Кағытане ауданына көшірілді.

Тарих

Қазіргі жинақта XVI ғасырда Сұлтан Сүлейменнің билігіне дейінгі ең алғашқы кезеңнен бастап бірнеше құжаттар бар. Бұл жазбаларды қазіргі заманғы мұрағат ретінде ұйымдастыру 1847 жылы «Хазин-и Еврактың» құрылуымен басталды. Оны 1848 жылы сәулетші Гаспар Т. Фоссати аяқтады. «Құжаттар қазынасын қадағалау» кеңсесі құрылды және Мұхсин Эфенди оның басқарушысы болып тағайындалды. Республика құрылғаннан кейін «Хазин-и Еврак» Başvekalet Arşiv Umum Müdürlüğü (Премьер-министрлік Бас басқармасы) және соңында Başbakanlık Arşiv Genel Müdürlüğü болып өзгерді. Осы кезеңде жинаққа XIX ғасырдағы түрлі Османдық кеңселер мен әкімшілік органдарының жазбалары қосылды. Осы өзгерістер мен толықтырулармен қатар түрік ғалымдары 1910 жылдардан бастап әртүрлі жинақтарды жіктеу және каталогтауға алғашқы қадамдар жасады. Бұл ертедегі еңбектердің нәтижесінде бірнеше жіктелген жинақтар (тасниф) пайда болды, олар әлі күнге дейін каталогты жасаған ғалымның атына сәйкес келтіріледі. Бүгінде осы зор жинақты каталогтастыру жұмыстары жалғасуда. Бір ғасырдан астам уақыт ескі қаланың орталығында болғаннан кейін Османдық мұрағаты 2013 жылы Стамбулдың Кагитане ауданына көшірілді.