Кіріспе

Ұлттық кітапхана және мұрағат Канада кітапханасы және мұрағаты (LAC;) – Канаданың құжаттамалық мұрасын жинау, сақтау және оған қолжетімділікті қамтамасыз етумен жүктелген федералдық институт.

Алдыңғылар

Доминион мұрағаты 1872 жылы Канада тарихына қатысты құжаттарды жинау және көшіру міндетімен Ауыл шаруашылығы министрлігінің құрамындағы бөлім ретінде құрылды. 1912 жылы бұл бөлім Канаданың Мемлекеттік мұрағаты деп аталатын тәуелсіз ұйымға айналды, оған барлық түрдегі медиадағы үкіметтік құжаттарды басқару жаңа міндет жүктелді. 1987 жылы ұйым Канаданың Ұлттық мұрағаты деп қайта аталды. Канаданың Ұлттық кітапханасы 1953 жылы құрылды. Кітапхана және мұрағат туралы заңға (C 8 заң жобасы) сәйкес, 2004 жылғы 22 сәуірде жарияланған және 21 мамырдағы Кеңес бұйрығымен бекітілген КҚК, Канаданың Ұлттық мұрағаты мен Ұлттық кітапханасының жинақтарын, қызметтерін және қызметкерлерін біріктірді. Вильсон сол жылдың шілде айында Канаданың алғашқы кітапханашысы және архившісі лауазымына тағайындалды.

Бюджеттік қысқартулар

2012 жылғы федералды бюджетте 2012–13 жылдан бастап үш жыл ішінде 9,6 млн. CDN доллар көлеміндегі қаржыландыру кесілуі туралы хабарланғаннан кейін, 400-ден астам LAC қызметкерлері өз жұмыс орындарына қатысты болуы мүмкін екенін көрсететін хабарлама алды және департамент келесі үш жылда шамамен 1100 қызметкерден тұратын жұмыс күшін 20%-ға қысқартуды жариялады. Иан Э. Уилсон мен Дэниел Дж. Карон басқаруымен енгізілген өзгерістер дау мен қоғамдық сынға ұшырады. Карон цифрлық материалдардың өсуі мен сұранысына жауап беру үшін радикалды өзгерістер қажет екенін және олар федералды бюджет шектеулеріне бағынатынын мәлімдеді. Бірнеше жеке тұлға мен ұйым осы өзгерістерге алаңдаушылық білдірді. 2011 жылы Канада Университеттерінің қауымдастығы «Канада Кітапханалары мен Мұрағаттарын сақтау» науқанын бастады. 2012 жылдың 2 мамырында Канада Кітапханалар қауымдастығы федералдық департаменттер мен LAC кітапханаларына бюджет кесілуіне алаңдаушылық білдірді. 2012 жылдың тамызында Канада Библиографиялық қоғамы Парламенттің барлық мүшелеріне хат жолдап, бюджет кесілуіне тыйым салуға шақырды. 2012 жылдың қарашасында Мұра министрі Джеймс Мурға жолданған хатта Қоғам кітапханалар аралық қарыздарды тоқтатуды ерекше зиянды шешім деп атады. Кітап сүйгіш блогер Найджел Бил өзінің «Әдеби турист» блогында LAC-ты «Канаданың ұлттық ұят» деп сипаттайды. Академик Иан Миллиган LAC-тің «модернизация риторикасын» LAC онлайн жинақтарының маңыздылығының жетіспеуі мен шектеулі қолжетімділігін ескере отырып, қызметтерді қысқарту үшін «көшпелі түтін» деп сипаттайды. Тарихшы Валери Ноулз iPolitics сайтындағы «Канада тарихының есіктерін жабу» атты мақаласында LAC және федералды үкімет кітапханаларына мемлекеттік кесімдердің әсерін көрсетеді. 2012 жылдың 31 мамырында Канадалық архившілер қауымдастығы LAC-тің Панадалық құжаттамалық мұра желісінің форумдарынан шығып, бұл желідің бұрынғы Ұлттық мұрағатты дамыту бағдарламасымен қамтамасыз етілген Канададағы мұрағаттардың қажеттіліктері мен мүдделерін қанағаттандыра алмайды деп мәлімдеді. 2012 жылғы федералдық қаржыландыру кесілуінен кейін LAC бағдарлама кенеттен тоқтатылды. 2013 жылдың мамырында Каронның отставкасынан кейін мүдделі тараптар коалициясы «ұлы ұлттық маңызы бар мәселе» деп санайтын Канаданың табысты кітапханашысы мен архившісінің қасиеттері туралы ресми қарастыру үшін бірлескен мәлімдеме жасады: Канаданың мүдделі тараптар ұйымдарының кең коалициясы, біздің ойымызша, Канаданың кітапханашысы мен архившісі осы маңызды қоғамдық сенім мен жауапкершілікке ие болу үшін болуы керек қасиеттердің тізімін әзірледі. Біздің ойымызша, осы лауазымға тағайындалған адам, қаржылық және адам ресурстары шектеулі дәуірде цифрлық ортаның күрделі мәселелерін шешудің үлкен қиындықтарын жеңу үшін қажетті қасиеттерге ие болуы керек және Канаданың құжаттық мұрасының алмастырылмайтын қазыналарына көпшіліктің қолжетімділігін қамтамасыз ету талаптарын орындауы керек. 2013 жылдың маусым айында Мұра министрі жазбаларды цифрландыруды жеделдету Канаданың жаңа кітапханашысы мен архившісі үшін басымдық болады деді. Мур сондай-ақ тағайындалған тұлғадан Ұлттық мұрағатты дамыту бағдарламасының тоқтатылуын қайта қарауын сұрайтынын айтты. Ақырында, LAC деректерді ұсынды, бірақ олардың көп бөлігі комиссия талап еткендей цифрланған және іздеуге болатын форматта болған жоқ. Шындық және келісім комиссиясының соңғы есебіндегі іс-қимылға шақыруларда Канада Кітапханасы мен Мұрағаты туралы нақты айтылған: Біз Канада Кітапханасы мен Мұрағатын: Біріккен Ұлттар Ұйымының Түпкі халықтардың құқықтары туралы декларациясын және Біріккен Ұлттар Ұйымының Жойыны Орентлишер қағидаларын, олармен байланысты, аборигендердің орын алған оқиғалар туралы шындықты білудің ажырамас құқығына қатысты және неге, интернаттарда оларға қатысты жасалған адам құқықтары бұзылуына қатысты; интернаттармен байланысты оның жазбалары жұртшылыққа қол жетімді болуын қамтамасыз ету; [және] интернаттардағы қоғамдық білім беру материалдары мен бағдарламаларына көбірек ресурстар жұмсауды шақырамыз. Канада Кітапхана және Мұрағат басқармасы жергілікті мұрағатшыларды жұмысқа алу, жергілікті қауымдармен қарым-қатынас орнату және цифрландыруды қолдау үшін қаржы бөлу арқылы осы мәселелерді шешуге кірісті. Алайда, жергілікті тұрғындар жетекшілік ететін ұйымдар жергілікті тұрғындар...

Мекемелер

Оттава қаласының орталығындағы 395 Веллингтон көшесіндегі ғимарат – қоғамдық қол жеткізе алатын негізгі физикалық орналасқан жері. Ғимарат 1967 жылдың 20 маусымында ресми түрде ашылды. Жеке келулерге мән беру азайғандықтан, тікелей қызметтер шектелді – мысалы, 2012 жылдың сәуірінен бастап анықтамалық қызметтер тек алдын ала жазылу арқылы ұсынылады, және осы ғимараттың рөлі азайып барады. Оттава штаб-пәтерінен шамамен 10 километр қашықтықта орналасқан Гатино қаласының орталық бөлігіндегі Сақтау орталығы Канаданың құнды жинақтарын ұзақ мерзімді сақтау және қорғау үшін қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету мақсатында салынды. Оның құрылысы 107 миллион канад долларына бағаланды, ал ресми ашылуы 1997 жылдың 4 маусымында өтті. Бұл ғимаратта 48 климатты бақылайтын сақтау бөлімі және заманауи зертханалар орналасқан, ол өзінің бірегейлігімен ерекшеленеді. 2000 жылы Канада Корольдік сәулет институты оны соңғы мыңжылдықта Канадада салынған 500 үздік ғимараттың бірі деп таныды. Канаданың целлюлозалық нитратты пленка жинағы Оттава қаласының шетінде, Ширли шығанағындағы Коммуникациялық зерттеулер орталығының кампусындағы Нитратты пленканы сақтау нысанында орналасқан. Жинақта 1912 жылға дейінгі 5,575 пленка орамасы бар, оның ішінде алғашқы канадалық кинофильмдер мен фотосуреттердің теріс нұсқалары да бар. Пленка материалдары өте сезімтал және оларды сақтау үшін нақты температура талап етіледі. 2011 жылдың 21 маусымында ресми түрде ашылған заманауи нысан экологиялық таза жобаланған ғимарат болып табылады, оның экологиялық таза шатыры жақсырақ оқшаулауды қамтамасыз етеді және энергия шығындарын азайтады. 2013–2014 жылдарға жоспарланған маңызды іс-шара – Гатинодағы жаңа, заманауи жоғары тығыздықты сақтау нысанына аналогты (цифрлық емес) ақпараттық ресурстарды орналастыру, онда екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің жазбалары мен ұлттық газеттер жинағы сақталады. Бұл нысанда Канаданың жарияланған мұрасын жақсы қорғау үшін қолайлы ортамен жабдықталған жоғары қабатты металл сөрелер жүйесі орналасқан болады. 2019 жылдың қаңтарында Канада кітапхана және мұрағат басқармасы Гатинодағы қолданыстағы нысанға жанында жаңа нысан салу бойынша келіссөздер басталғанын хабарлады, оның ашылуы 2022 жылға жоспарланған. LAC онлайн жинағына оның веб-сайты арқылы қол жеткізуге болады, ал LAC өз блогы, подкасттар, Twitter және Facebook әлеуметтік желілері, Flickr суреттерді бөлісу сайты және YouTube бейне бөлісу сайты арқылы үнемі ақпарат ұсынады. RSS ағындары LAC веб-сайтындағы жаңа мазмұнға және LAC қызметтері мен ресурстары туралы жаңалықтарға сілтемелерді ұсынады. Жаңа, жаңартылған веб-сайт әзірленуде және 2013 жылы аяқталуы күтілуде, ауысу кезеңінде ескі және жаңа веб-сайттардың екеуі де қолжетімді болады.

Цифрландыру

LAC-те бір петабайттан астам цифрлық контент сақталады. Осы контенттің бір бөлігі, көбінесе кітаптар, канадалық диссертациялар және халық санағы материалдары онлайн қолжетімді – бұл шамамен 5 мың терабайт электрондық форматтағы ақпаратты құрайды. Көптеген материалдар цифрлық форматқа аударылмаған және тек физикалық түрінде ғана қолжетімді.

Менеджмент

Канаданың кітапханашысы және архившісі федералды департамент министрінің орынбасарымен бірдей қызметтік деңгейге ие. Уир бұл қызметті атқарған алғашқы әйел. Оның өкілеттігі тағы төрт жылға ұзартылды, бірнеше маңызды құрылыс жобаларында үзіліссіздік сақтау үшін. Канаданың ұлттық мұрағатының басшысы 1872 жылдан 1987 жылға дейін Доминион мұрағатшысы, ал 1987 жылдан 2004 жылға дейін Ұлттық мұрағатшы деп аталды. +Канаданың кітапханашылары мен мұрағатшылары Аты-жөні Қызмет мерзімі ЕскертулерКанаданың кітапханашысы және архившісіЛесли Уир2019 – қазіргі уақытқа дейінбұл қызметті атқарған алғашқы әйел2014–2019Дэниел Дж. Карон2009–2013Иэн Е. Уилсон2004–2009Уилсон 1999 жылдан бастап Ұлттық мұрағатшы болып қызмет етті, содан кейін КҚК құрылғаннан кейін Канаданың кітапханашысы және архившісінің қызметіне өтті. Канаданың Ұлттық кітапханашысыРош Каррье1999–2004Марианн Скотт1968–1983Уильям Кей Лэмб1953–1968Ұлттық/Доминион мұрағатшысыИэн Е. Уилсон1999–2004КҚК құрылғаннан кейін Ұлттық кітапханашы қызметімен біріктірілгенге дейін Ұлттық мұрағатшы. Уилсон 2009 жылға дейін Канаданың кітапханашысы және архившісі болып қызмет етті. Жан Пьер Уоллот1970–1984Доминион мұрағатшысыУильям Кей Лэмб1937–1948Доминион мұрағатшысыДжеймс Ф. Кенни1935–1937Әрекет етуші Доминион мұрағатшысыСэр Артур Джордж Даути1904–1935Доминион мұрағатшысы. Даутидің ескерткіші Оттавадағы КҚК ғимаратының солтүстік жағында орналасқан.1872–1902Доминион мұрағатшысы