Кіріспе

Ұлыбритания үкіметінің мұрағаттық деректерінің қоймасы Ұлттық мұрағат (TNA; Yr Archifau Cenedlaethol) – Ұлыбритания үкіметінің министрлік емес департаменті. Оның бас бөлімі – Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінің Мәдениет, Медиа және спорт департаменті. Бұл Ұлыбритания үкіметінің және Англия мен Уэльстің ресми ұлттық архиві; және "1000 жылдан астам тарихы бар елдің ең танымал құжаттарының сақшысы". Шотландияның (Шотландияның Ұлттық жазбалары) және Солтүстік Ирландияның (Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік жазбалар кеңсесі) жеке ұлттық мұрағаттары бар. TNA бұрын төрт жеке ұйымнан тұрды: Мемлекеттік жазба кеңсесі (PRO), Тарихи қолжазбалар комиссиясы, Мемлекеттік сектор ақпарат кеңсесі (OPSI) және Оның Әлдешеңіздігінің кеңсесі (HMSO). Мемлекеттік жазба кеңсесі заңды тұлға ретінде әлі де бар, себебі оны құруға қатысты заңнама өзгертілмеген, сондықтан көптеген ғалымдар мекемеде сақталған құжаттарды PRO бөлігі ретінде келтіреді. 2008 жылдан бері TNA бұрынғы Ұлыбританияның заңнамалық актілер туралы деректер базасын қамтиды, қазір ол legislation.gov.uk деп белгілі. Департаментке өнер, мұра және туризм жөніндегі Парламенттік мемлекеттік хатшысы, Оның Әлдешеңіздігінің үкіметіндегі министр жауапты.

Орналасқан жері

Ұлттық мұрағат Лондонның оңтүстік-батысындағы Ричмонд-на-Темза ауданындағы Кьюде орналасқан. Ғимарат 1977 жылы Chancery Lane-де сақталған қоғамдық мүліктерге қосымша орын ретінде ашылды. Бұл жер бастапқыда Бірінші дүниежүзілік соғыс ауруханасы болған, кейін бірнеше мемлекеттік департаменттер пайдаланды. Ол Кью Гарденс метро станциясына жақын орналасқан. 2008 жылдың наурыз айында жабылғанға дейін Ислингтондағы Отбасылық тіркеулер орталығы Ұлттық мұрағат пен Бас тіркеу кеңсесінің бірлескен басқаруында болды. Ұлттық мұрағаттың Норвичте қосымша кеңсесі бар, ол негізінен бұрынғы OPSI қызметкерлеріне арналған. Сонымен қатар, Винсфорд тұз кенішінің тоқтатылған бөліктерінде қосымша жазба сақтау орны (DeepStore) бар, Винсфорд, Чешир.

Салалық басшылық

Ұлттық мұрағат (бұрынғы Қоғамдық мұрағат қызметі) Ұлыбританиядағы барлық мұрағат секторы мен мұрағат мамандығы, оның ішінде жергілікті билік және мемлекеттік емес мұрағаттар үшін қадағалау және басшылық рөлін ұзақ жылдардан бері атқарып келеді. 1958 жылғы «Жалпылық деректер туралы» заңға сәйкес, ол Англия мен Уэльстегі белгілі бір мемлекеттік емес деректердің дұрыс сақталуын қадағалауға жауапты. 2003 жылғы Тарихи қолжазбалар комиссиясының жарлығына сәйкес, ол Ұлыбританияның барлық аймақтарындағы мемлекеттік емес жазбалар мен мұрағаттарды зерттеу және есеп беруге жауапты. 2011 жылдың қазан айында Музейлер, кітапханалар және мұрағаттар кеңесі таратылғанда, Ұлттық мұрағат Англиядағы мұрағаттарға қатысты оның міндеттерін, соның ішінде мұрағаттар саясаты жөнінде министрлерге ақпарат пен кеңес беруді өз мойнына алды. Ұлттық мұрағат қазірде өзінің осы қызметін «ұлттың мұрағаттық саласын дамыту» деп қарастырады.

Құжаттарға қол жеткізу

Ұлттық мұрағаттың коллекцияларын онлайн-каталог арқылы іздеуге болады. Ұлттық мұрағатқа кіру тегін. 16 жастан асқан кез келген адам екі қолжетімді куәлікті ұсынғаннан кейін, Kew орналасқан жердегі түпнұсқа құжаттарға қол жеткізе алады және тегін оқырман билеті алады. Оқу залында терминалдар орналасқан, олар арқылы құжаттарды анықтамалық нөмірі бойынша қауіпсіз сақтау аймақтарынан тапсырыс беруге болады. Анықтамалық нөмір үш бөліктен тұрады: әскери ведомство үшін, мысалы, WO сияқты төрт әріптен тұратын бөлімнің коды; құжаттың шыққан "кіші санаты" немесе жинағы үшін серия немесе сынып нөмірі; және жеке құжаттың нөмірі. Құжаттарды алдын ала тапсырыс беруге болады. Құжат тапсырылғаннан кейін, Ұлттық мұрағат оны 45 минут ішінде оқырманға жеткізуге тырысады (егер ол Kew орналасқан жерде сақталса, ал екінші қоймасы "Deep Store" – Чеширдегі бұрынғы тұз кенішінде сақталса, 2-3 күнге дейін уақыт қажет болуы мүмкін). Үлкен көлемдегі құжаттарды алуды қалаған оқырмандар үшін арнайы шаралар қарастырылған. Микроформадағы немесе онлайн жазбаларға қол жеткізу үшін оқырман билеті қажет емес. Көп қолданылатын құжаттар, мысалы, тақтан бас тарту туралы құжаттар микрофильмге түсірілген, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыстағы екі миллион солдаттың жазбалары да микрофильмге түсірілген. Соңғыларының түпнұсқалары төрт миллион басқа құжаттармен бірге Лондондағы қоймада сақталған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста қоймаға түскен өрт сөндіру бомбаларынан өрт шығып, көпшілігі жойылған. Аман қалған үштен бірі судан немесе өрттен зақымданғандықтан, олар "Күйген құжаттар" деп аталды. Олардың көпшілігі жұртшылыққа қолжетімді болу үшін тым нашар болғандықтан, Heritage Lottery Fund көмегімен микрофильмге түсірілді. Олар қазір цифрлық түрде Ancestry веб-сайтында қолжетімді. Кейбір танымал құжаттар қазір цифрландырылған және Discovery сайтынан файл үшін 3,50 фунт стерлинг төлеу арқылы жүктеуге болады, немесе лицензияланған интернет серіктестері (LIA) арқылы жазылым қызметінің бөлігі ретінде қолжетімді. Онлайн жазбалардың тізімі Ұлттық мұрағаттың веб-сайтындағы "Жазулар, каталогтар және онлайн жазбалар" мәзірінде қолжетімді. Барлық ашық санақ жазбалары цифрландырылған, сондай-ақ онлайн-ресурстарда көптеген басқа да дереккөздер бар, мысалы, Кентербери артықшылықты сотында расталған өсиеттер, 1383–1858 жылдар. Зерттеушілер алдымен онлайн-қызметтерді тексеріп, қажетті ақпаратты онлайн режимінде алуға болатынын анықтауға шақырылады. Егер құжат онлайн режимінде қолжетімді болса, Ұлттық мұрағаттың саясаты – адамдарды түпнұсқа құжатты емес, цифрлық көшірмені пайдалануға ынталандыру, тіпті олар Kew орналасқан жерге келсе де, түпнұсқа құжатты зақымданудан қорғау үшін.

Сақтау

Құжаттар жылжымалы сөрелерде сақталады – екі жақты сөрелер, олар біріктіріліп, араларында дәліз қалдырмайды. Әр сөренің соңындағы үлкен тұтқасы оларды қажет болғанда едендегі рельстер бойымен жылжытып, дәліз ашуға мүмкіндік береді. Олар көбінесе қышқылсыз бумаларға немесе қораптарға салынады. Егер өрт шықса, Ұлттық мұрағат өзінің қорларын жоғалту қаупінен қорқып, су шашу жүйесін қолдана алмайды, сондықтан ғимарат эвакуацияланғанда, аргон газы герметикалық репозиторийлерге жіберіледі.

Басқа қызметтер

Ұлттық мұрағат пайдаланушыларға зерттеу жұмыстарында көмектеседі, сондай-ақ өзінде сақталмаған жинақтарды табуға да мүмкіндік береді.

Білім

Ұлттық мұрағаттың білім беру веб-сайты – тарихты оқыту мен үйренуге арналған, мұғалімдер мен студенттерге есептелген тегін онлайн ресурс. Пайдаланушылар орта ғасырдан қазіргі күнге дейінгі қызығушылық тудыратын кез келген кезеңді таңдай алады. Әр кезеңде мұғалімдерге оқыту құралы ретінде қолданылатын әртүрлі материалдар бар кіші тақырыптар қамтылған. Студенттерге арналған ресурстар, негізінен, мұрағаттық материалдарды қолданып зерттеу және жазу бойынша кеңестерге бағытталған.

"Архивке қол жеткізу"

Архивтерге қол жеткізу (A2A деп те аталады) – Англия мен Уэльстегі көптеген түрлі архивтерде сақталатын архивтік жинақтар туралы мәліметтерді қамтитын деректер базасы. 2008 жылғы наурыз айынан бастап, Мұра лотерея қорынан қаржы жетіспеуі және Ұлттық архивтің қаржылық басымдықтарының өзгеруіне байланысты A2A деректер базасына қосымша жинақтар қосу жоспарланбаған, бірақ бар жазбалар жаңартыла беруде. A2A деректер базасы Ұлттық архивке оның қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін жаңа, қарапайым интерфейсі бар платформаға көшірілді.

Ұлттық мұрағаттар тізілімі

Ұлттық мұрағат тіркелімі (NRA) – бұл Ұлыбритания тарихымен байланысты мұрағаттық қолжазбалардың мазмұны мен сипаты туралы ақпаратты жинау және таратудың орталық нүктесі. Онда Ұлыбритания мен басқа елдердегі мұрағаттық жинақтарды сипаттайтын жарияланған және жарияланбаған тізімдер мен каталогтар бар: қазіргі уақытта 44 000-нан астам мұндай каталогтар кірген. Тізілімге Ұлттық мұрағаттың оқу залында қол жеткізуге болады, ал индекс бұрын Ұлттық мұрағаттың веб-сайтындағы онлайн деректер базасында іздеуге қолданылды. Ақпарат сондай-ақ зерттеулер, мұрағаттық жинақтарға арналған нұсқаулықтар және басқа да басылымдардан алынады. TNA веб-сайтында да қолжетімді.

"Сенің мұрағатың"

Your Archives – 2007 жылдың мамыр айында Ұлттық мұрағат онлайн қауымдастығы үшін құрылған вики-сайт. 2012 жылдың 30 қыркүйегінде Үкіметтік веб-архивке мұрағаттауға дайындық үшін өңдеу мүмкіндігі тоқтатылды. Пайдаланушылар Ұлттық мұрағаттың каталог, зерттеу нұсқаулары, онлайн-документтер және Ұлттық мұрағат тізілімі сияқты басқа да қызметтерінде қолжетімді ақпаратты толықтыру мақсатында үлес қосты.

Деректер қоры

Ұлттық мұрағатта ауруханалық жазбалар, көші-қон жазбалары және усадьбалық жазбалар сияқты жазба түрлерінің бірнеше дерекқоры бар. Wellcome кітапханасымен бірлесіп, Ұлттық мұрағат ауруханалық дерекқор арқылы ауруханалық жазбаларды қолжетімді етті. Ауруханалық деректер базасы 2012 жылдан бері жаңартылмаған, және 2018 жылдың өзінде де жаңарту жұмыстары жүргізілмейді. Манориалдық құжаттар тізілімі Англия мен Уэльсте орналасқан усадьбаларға қатысты жазбаларды қамтиды. 2018 жылдың өзінде деректерді цифрландыру жұмысы жалғасуда.

Азаматтық парақтар

Ұлттық мұрағат Министрлер кабинеті тапсырмасымен "Азаматтық беттер" жобасын жүзеге асырады. Бұл жоба мемлекеттік қызметкерлердің онлайн анықтамалығы болып табылады, бірлескен жұмысты жеңілдетеді және үкіметтік ведомстволар арасында білімді қауіпсіз түрде алмасуға мүмкіндік береді.

Смартфонға арналған қосымшалар

2011 жылдың қаңтар айында Ұлттық мұрағат тарихшы Ник Барраттпен және смартфон қосымшаларын әзірлеу студиясы RevelMob-пен бірлесіп, өзінің алғашқы Old Money iPhone қосымшасын жасады. Бұл қосымша Ұлттық мұрағатта сақталған құжаттардан алынған тарихи баға деректерін пайдаланып, өткендегі (1270 жылдан бастап) ақша сомасының бүгінгі күні қаншаға тең болатынын және сол кезде ол ақшамен не сатып алуға болатынын көрсетеді. 2011 жылдың қыркүйегінде ТНА мұражайы QRpedia кодтарын қолдана бастады, оларды смартфон пайдаланушылары экспонаттар туралы ақпаратты Википедиядан алу үшін сканерлей алады.

Блогтар мен подкасттар

TNA өз веб-сайтына блогтарды жүйіп тұрады. Жазбалар нақты оқиғалар мен кезеңдерден бастап, TNA-дағы қорлар туралы мәліметтерге дейін, сондай-ақ мұрағаттың жұмысы туралы ақпаратты қамтиды. "Archives Media Player" бөлімінде TNA жасаған және жариялаған бейнелер мен подкасттар орналасқан. Бейне және аудио материалдар TNA блогындай үнемі жарияланбайды.

Болашақ: Архивтер 2015 19

Archives Inspire – 2015 жылдан бастап төрт жылға жоспарланған ұйымның мақсаттары мен басымдықтарын белгілейтін стратегиялық құжат.

Жоғалған және орынсыз орналастырылған жазбалар

2005-2011 жылдар аралығында мұрағаттан 1500-ден астам файлдың жоғалғаны туралы хабарламалар түскен. Осы кезеңде жоғалған деп есептелген маңызды заттардың ішінде Уинстон Черчилльтің хаттары және бірнеше монархиялардың соттарынан алынған құжаттар бар еді. Осы уақыттан бері шамамен 800-ге жуық жазба табылып, мұрағаттың пікірінше, көпшілігі жоғалып кеткеннен гөрі жаңсылыңқы қалған. 2017 жылы мұрағат тағы да назар аударды, себебі шамамен 1000 файлдың мемлекеттік қызметкерлер тарапынан толығымен немесе ішінара алынып, қайтарылмағандықтан жоғалған деп хабарланған. Саясаткерлер мен тарихшылардың жинақты басқару туралы білдірген алаңдаушылығына жауап ретінде мұрағат жоғалған файлдардың санының қойманың барлық жинағына қарағанда өте аз – шамамен 0,01% – екенін, ал 2017 жылға қарай жоғалу деңгейі жылына шамамен 100 құжатты құрағанын мәлімдеді.

2005 жылы табылған жалған құжаттар

2005 жылдың маусым айында The Daily Telegraph газетінің журналисі Бен Фентон әріптесінен ТНА-да сақталған, британдық барлау қызметкерінің Уинстон Черчилльдің бұйрығымен 1945 жылы нацистік СС басшысы Генрих Гиммлерді өлтіргенін көрсететін құжаттарды зерттеуді сұраған электрондық хат алды. Бұл үш құжат Мартин Алленнің "Гиммлердің құпия соғысы" атты кітабында жарияланғаннан кейін белгілі болды. «Елдің мұрасын сақтауға жасалған зиянды әрекеттерден гөрі, тарихи жазбаларды өзгерту мақсатымен қасақана жасалған құжаттарды қолдан жасау қиын көрінеді». Тарихшы сэр Макс Хейстингс, Financial Times, 3 мамыр 2008 жыл. МИ5 өз қалауынша кейбір мәліметтерді немесе құжаттардың өзін жасыра алады. Нортон Тейлор Тэтчердің Ұлыбританияның барлау ұйымдарының Екінші дүниежүзілік соғысқа тигізген әсерін зерттейтін екі кітапты жариялауға рұқсат бермеуге байланысты тартыншақтығына, сондай-ақ Солтүстік Ирландиядағы британдық әрекеттер туралы ақпараттың жұртшылыққа тарауы мүмкіндігіне ерекше тоқталды. Үкімет қызметкерлерінен өзге, қара тізімдер консервативті саясатқа қарсы тұратын кәсіподақтар мен аз ұлт өкілдері сияқты басқа да топтарды қамтыды.