Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарихи қақтығысты шешу процесі
Historical conflict resolution process
Чад үкіметі Суданмен "соғыс жағдайы" жариялағаннан кейін көп ұзамай Чад-Судан қақтығысының делдалдық процесі басталды. Бұл 2005 жылғы 23 желтоқсанда болды. BBC "belligérance" сөзін "соғыс" деп аударды. Чад үкіметі Чад азаматтарын "ортақ жауға" қарсы жұмылдыруға шақырды, бұл сөз демократия және бостандық үшін митинг (RDL) және өзгеріс, бірлік және демократия платформасы (SCUD) көтерілісші топтарының белсенді мүшелеріне қатысты – Судан үкіметінің қолдауымен жүрген деген күдік туғызған Чад көтерілісшілері және Суданнан Фур босқындарын қуу кезінде өткен Судандық жанжауид әскерлері. RDL Судан үкіметінен қолдау алғанын жоққа шығарды. 26 желтоқсан мен 28 желтоқсан аралығында RDL және SCUD тағы алты көтерілісші топпен бірігіп, Мохаммед Нур басқаратын Демократиялық өзгерістер үшін Біріккен майдан көтерілісші одағын құрды.
Mediation of the Chadian Sudanese conflict began shortly after the government of Chad declared an "état de belligérance", or 'state of belligerency' with Sudan. on December 23, 2005. The BBC translated "belligérance" as "war". The Chadian government called for the citizens of Chad to mobilize themselves against the "common enemy", referring to militant members of the Rally for Democracy and Liberty and Platform for Change, Unity and Democracy (SCUD) rebel groups — Chadian rebels, allegedly backed by the Sudanese government — and Sudanese Janjaweed militiamen who have crossed over from Sudan while pursuing Fur refugees. The RDL denied they were receiving support from the Sudanese government. Between December 26 and December 28 RDL and SCUD joined with six other rebel groups to form the United Front for Democratic Change rebel alliance, led by Mohammed Nour.
Судан
Біз бұған қатты таңғалдық. Екі ел арасындағы барлық байланыс арналары ашық. Олардың екіжақты қарым-қатынастан шығып, осылай қауқетті мәлімдеме жасауына не себеп екенін білмейміз. Біз ешкімге көрші елге шабуыл жасау үшін Судан жерін пайдалануға рұқсат бермейміз, – деді Судан Сыртқы істер министрі Аль Самани Васийла. Судан екі елдің 2003 жылы Чадтан Фур көтерілісшілерінің шабуылдарын болдырмау үшін, болашақтағы шабуылдарды болдырмау үшін, бұрынғыдай бірлескен шекаралық қарауылдарын пайдалануды ұсынды, бірақ Чад осы уақытқа дейін бас тартты. Деби Суданы Чад-Судан шекарасына жақын Женейна қаласына 50 бронетранспорт құралын орналастырып, Чадқа қарсы тағы шабуылдар жасады деп айыптайды. 19 қаңтарда Судан билігі FIDEL-дің бұрынғы басшысы және FUC-тің қазіргі қолбасшысы Абделвахит Оубені, хабарларға сәйкес, 19-20 басқа көтерілісшімен бірге тұтқындады. Оубе Хартумда екенін және FUC-тің Судан үкіметімен достық байланысы бар екенін судандық радиоға берген сұхбатында айтқаннан кейін ол тұтқындалды. "Менің ойымша, ол журналистке сұхбат бергендіктен тұтқындалды, сонда оның Хартумда екені анықталды", – деді RDL өкілі Абдель Карим. Карим сондай-ақ FUC Африка Одағымен кездесу өткізуді сұрап отырғанын мәлімдеді. Африка Одағынан әзірге ешқандай пікір түскен жоқ.
"We are very surprised by this. All the channels of communications are open between our two countries. We don't know why they are moving out of the bilateral relations to make these threatening statements. We will not let anyone use Sudanese soil to launch attacks against a neighbouring country," said Sudanese State Minister of Foreign Affairs Al Samani Wasiylah. Sudan has suggested that the two countries use joint border patrols, just as they previously did in 2003 to prevent attacks from Chad by Fur rebel groups into Sudan, to prevent future attacks, but Chad has thus far refused. Déby accuses Sudan of stationing 50 armored vehicles in the Sudanese town of Geneina near the Chad Sudan border to launch further attacks into Chad. On January 19, Sudanese authorities arrested Abdelwahit About, the former head of FIDEL and current commander within FUC, along with 19 20 other rebels depending on reports, after About gave an interview on Sudanese radio stating that he was in Khartoum and that FUC has friendly ties with the Sudanese government. "I think he was arrested because he had given an interview with a journalist and they discovered he was in Khartoum," RDL spokesman Abdel Karim said. Karim also stated that FUC requests a meeting with the AU. The AU did not comment.
Африка одағы
Африка Одағы екі елге де делегаттар жіберді. Суданға жіберілген делегацияны Баба Гана Кингибе басқарады. Чад Сыртқы істер министрлігі Суданның Чадтағы елшісіне «Чадқа қарсы барлық агрессияны тоқтатуды» бұйырды. 30 желтоқсанда Нигерия президенті және Африка Одағының сол кездегі төрағасы Олусегун Обасанжо Мысыр, Ливия, Чад, Судан және Нигерия басшыларын біріктіретін бес тарапты, бір күндік саммит ұсынды, мақсаты – қақтығысты шешу. Мысыр саммит орны мен күнін Триполиде 2006 жылғы 4 қаңтар деп ұсынды, бірақ бұл саммит кейінге қалдырылды. Кездесуде Африка Одағы комитетінің Чад пен Судан Адреге жасалған шабуыл туралы берген мәліметтеріндегі айырмашылықтар талқыланбақ болды.
The AU has sent delegates to both nations. The delegation to Sudan is headed by Baba Gana Kingibe. The Chadian Foreign Ministry told the Sudanese ambassador to Chad to "cease all aggression against Chad." On December 30 Nigerian President and then African Union chairman Olusegun Obasanjo suggested a five way, one day summit grouping the leaders of Egypt, Libya, Chad, Sudan and Nigeria to solve the conflict and Egypt proposed the location and date of the summit as Tripoli on January 4, 2006, but this summit has been postponed. The meeting would have discussed the AU committee report on the differences between Chad's account of the attack on Adré and Sudan's.
Біріккен Ұлттар Ұйымы
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Адре қаласына жасалған шабуылдарды айыптап, Африка Одағының делдалдық әрекеттерін қолдаған мәлімдеме жасады. «Қауіпсіздік Кеңесі осы орайда Чадтың ішіндегі қарулы топтар жасаған соңғы шабуылдарды, әсіресе 19 желтоқсанда Адре қаласындағы Чад ұлттық армиясының бекеттеріне жасалған шабуылды қатаң айыптайды және шекарадағы жағдайды тұрақтандыруға бағытталған күш-жігерді қолдайды. Сонымен қатар, Қауіпсіздік Кеңесі донорларды осы қиын аймақтағы зорлық-зомбылықты тоқтатудағы AMIS-тің маңызды жұмысын қолдауды жалғастыруға және Дарфурдағы, сондай-ақ Чадтың шекарасындағы соғыс салдарынан зардап шеккен миллиондаған бейбіт тұрғындарға гуманитарлық көмек көрсетуге шақырады». ЮНИСЕФ-тің Дарфурдағы арнайы өкілі Кит Маккензи журналистерге: «Дарфурдың өзі қиын жағдайға тап болған, ал чадтықтардың араласуы жағдайды одан да усложнитті» деді. 2006 жылғы 22 қаңтарда БҰҰ-ның 200-ге жуық гуманитарлық қызметкері шығыс Чадтағы Гуредадағы екі гуманитарлық базаны тастап кетті. Бұл оқиға БҰҰ өкілдері мен жергілікті билік өкілдерінің Чадтағы 200 мың судандық босқындардың жағдайы туралы брифингісін 100-ге жуық қарулы адамдар, көбінесе жанджауидтерге жататындығы күдіктелген, күшпен тоқтатуынан кейін болды. Гуреданың басшысы және әскери полицияның жергілікті бөлімінің бастығы соның ішінде Чадтың бес үкіметтік қызметкері ұрланды, екі гуманитарлық ұйымға тиесілі джиптер ұрланды, ал бес жергілікті тұрғын оқтан жарақат алды. Кейіннен джиптердің бірі Суданға өткені байқалды. 23 қаңтарда Чад үкіметінің өкілі Думгор журналистерге соңғы шабуылдың артында кім тұрғанын білмейтінін және ұрлаушылар кепіл талап етпегенін мәлімдеді. «Қазірге дейін олардан хабар жоқ, бірақ Чад армиясы оларды іздеу үшін аймақта іздестіру жұмыстарын жүргізіп жатыр». Шығыс Чадтағы гуманитарлық қызметкерлердің саны 20 пайызға азаяды, 90 БҰҰ және басқа да гуманитарлық ұйымдардың қызметкерлері Гуредадан, ал 80 қызметкері Ирибадан Абешедегі аймақтық штаб-пәтерге эвакуацияланды. БҰҰ-ның Чадтағы орынбасары Клер Буржуа: «Жағдай қазірдің өзінде қиын, әсіресе соңғы күндері болған қауіпсіздік оқиғаларын ескере отырып, өте қиын» деді. «Бұл шара уақтылы. Гуреда мен Ириба маңындағы босқындарға қызмет көрсетуді жалғастыру үшін жергілікті кеңселерде жеткілікті қызметкерлерді қалдырдық. Соңғы төрт күн ішінде екі бейүкіметтік ұйымның көліктері ұрланды, ал басқа да серіктестер тонаудың құрбаны болды».
The United Nations Security Council issued a statement condemning the attacks on Adré and supporting the mediation of the African Union, "It [United Nations Security Council] firmly condemned, in that context, recent attacks perpetrated by armed elements within Chad and, in particular, the attack on 19 December on positions of the Chadian national army in the town of Adré, and supported efforts to reduce tensions on the border The Security Council also appeals to donors to continue both supporting the crucial work of AMIS in stemming the violence in this suffering region and providing critical humanitarian assistance to millions of war afflicted civilians in Darfur and across the border in Chad.". Keith McKenzie, UNICEF's special representative to Darfur, told reporters that "Darfur is complicated enough without the Chadians getting involved." Almost 200 United Nations aid workers left two humanitarian bases in Guereda in eastern Chad on 2006 01 22, after a meeting between UN officials and local government officials who were being briefed on the status of the 200,000 Sudanese refugees in Chad was forcibly ended by up to 100 armed men of unknown, but most likely Janjaweed, affiliation. Five Chadian government officials including the top government official of Guereda and the head of the local branch of the military police were kidnapped, jeeps belonging to two aid groups were stolen, and five local residents suffered gunshot wounds. One of the jeeps was later seen crossing into Sudan. Chadian government spokesman Doumgor told reporters on January 23 that Chadian authorities did not know who was behind the latest attack, and that kidnappers have made no demands for ransom. "We've had no contact from them at the moment, but the Chadian army is fanning out in the area to try and find them." There will be a 20% reduction in humanitarian staff in eastern Chad with 90 UN and other aid agencies workers evacuated from Guereda and 80 workers from Iriba to regional headquarters in Abeche. Claire Bourgeois, UNHCR deputy representative in Chad, said, "The situation is serious enough at this stage, especially when taking into account the number of security incidents in the past days This measure is temporary. We have kept enough staff in field offices to continue delivering services to the refugees living around Guereda and Iriba. Two NGO vehicles were reported stolen in the past four days and other partners have also been victims of robbery."
Ислам конференциясын ұйымдастыру
25 желтоқсанда Ислам ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Экмеледдин Ихсаноглу екі ұлт арасындағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтатуға шақырды және Африка Одағының делдалау әрекеттеріне қолдау көрсеткенін хабарлады.
On December 25, the Secretary General of the Organisation of the Islamic Conference, Ekmeleddin Ihsanoglu, called for an end to hostilities between the two nations and announced support for the African Union's attempt to mediate.
Мысыр
26 желтоқсанда Мысырдың сыртқы істер министрі Ахмет Абуль Гейт екі ел арасындағы дауды тарату мақсатымен Ахмад Аллам Ми және Суданның сыртқы істер министрі Лам Акольмен келіссөздер жүргізді. Радио Каирге берген сұхбатында министр Гейт: "Мысыр осы мәселе бойынша Біріккен Ұлттар Ұйымымен де байланыс ұстап, кейбір аймақтық тараптармен координация жасап, жағдайды тұрақтандыруға тырысуда" деді.
On December 26, Egyptian Foreign Minister Ahmed Aboul Gheit began an attempt to mediate the dispute between the two countries by speaking to Ahmad Allam Mi and to the foreign minister of Sudan, Lam Akol. In an interview with Radio Cairo, Minister Gheit said that "Egypt is holding contacts with the United Nations in this respect as well to reach coordination with some of the regional parties and to contain the situation."
Америка Құрама Штаттары
10 қаңтарда Чад министрі Аллами АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары Роберт Зоэликпен кездесті. АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Джастин Хиггинс: "Орынбасар жағдайдың өте қауіпті екенін айтты және шекараның екі жағындағы жер аударылған адамдарға қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол [Зоэлик] тараптар арасындағы қақтығыстың азаматтарға, босқындарға және ішкі көшпенділерге қауіп төндіруі мүмкін екенін атап өтті". Мемлекеттік департаменттің аты-жөні жарияланбаған бір шенеунігі Зоэлик "Чадтың бұл мәселені шешу үшін Суданмен бірлесіп жұмыс істеуі қажеттігін" "қатаң және нақты" жеткізгенін мәлімдеді.
Chadian Minister Allami met with US Deputy Secretary of State Robert Zoellick on January 10. United States State Department spokesman Justin Higgins stated, "The deputy secretary underscored that the situation is very dangerous and expressed concern about displaced persons on both sides of the border. He [Zoellick] noted that the conflict between the parties runs the risk of endangering civilians, refugees, and internally displaced persons." An anonymous State Department official said Zoellick was "firm and clear that Chad needed to work with Sudan to resolve this."