Кіріспе

Францискан шіркеуі (словак тілінде: Františkánsky kostol немесе Kostol Zvestovania Pána) – Словакияның астанасы Братиславаның ескі қаласындағы ең көне діни (қасиетті) ғимарат. Шіркеу 1297 жылы Венгрия королі Андрей III-нің қатысуымен киеленді. Бұрын бұл ғимарат қала тұрғындарының және венгр ақсүйектерінің ірі жиналыстары үшін пайдаланылған. 1526 жылы мұнда Фердинанд I, қасиетті Рим императоры, Венгрия королі болып сайланды. Коронация кезінде патшалар осы шіркеуде ақсүйектерді Алтын шпоре орденінің рыцарі етіп тағайындаған. Ғимарат бірнеше рет өрт пен жер сілкінісінен зардап шекті, және оның бастапқы пішімінің аз ғана бөлігі сақталды, ең бастысы – пресвитерий. 14 ғасырдың екінші жартысында салынған, жер асты зыданы бар Иоанн Евангелист шіркеуі қаладағы готикалық сәулет өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі саналады.

Тарих

Аңыз бойынша, бұл шіркеуді 1278 жылы чех корольі (Пржемысл) Оттокар II-ге қарсы жеңісін еске алу үшін Венгрия корольі Ладислав IV салған. Ол Братиславада (тарихының көп бөлігінде Прессбург / Позонь деп аталған) 1280 және 1297 жылдар аралығында готика стилінде салынды және 1297 жылдың 24 наурызында король Андрей III-тің қатысуымен киеленді. 17 ғасырда Ренессанс стилінде, ал 18 ғасырда барокко стилінде қайта жаңартылды. 16-19 ғасырларда таңдалған адамдар мұнда Алтын шпорының рыцарі атанып, әр жолы Корольдік Венгрияның / Венгрия Корольдігінің корольдері қабырғалы қала ішінде орналасқан Сент-Мартин соборында тәж киген кезде осы рәсім өтті. Шіркеуге жанында екі капелла және 14 ғасырдан қалған францискан монастыры орналасқан. Олардың бірі – Иоанн Евангелистің капелласында Прессбургтің (Братислава) маңызды мэрі Якубтың отбасының склепі бар, ол француздық Сен-Шапель үлгісінде салынған. Монастырдың кең бөлмелері кездесулер, қала әкімдерін сайлау және аймақтық парламент сессиялары үшін пайдаланылды.

Интерьер

Бас құрбандық үстелінің екі жағында әулие Стефан мен әулие Емерик мүсіндері орналасқан. Бұл 1720–1730 жылдардағы кірпіштен салынған бағаналы құрылыс, оның үстінде 19 ғасырдың соңындағы әуе суреті тұр, ол Жариялауды бейнелейді. Екі жаққы құрбандық үстелі Ассизилік Франциск және Падуалық Антоний қасиеттілеріне арналған; екеуі де 1720–1730 жылдар аралығында салынған. Басқа жаққы құрбандық үстелдері Мәсіх туған күніне және Күйінішті Анамызға арналған. Ғибадатханаға сүйеніп, әулие Анна мен әулие Барбараның құрбандық үстелдерін көруге болады (екеуі де шамамен 1750 жылдан). Рококо стиліндегі мінбар 1756 жылы салынған. Ол әулие Франциск стигмаларды қабылдап тұрғанын, әулие Франциск құстармен сөйлесіп тұрғанын және Мұса еврейлерге тәртіп орнатып тұрғанын көрсететін бейнелермен әсемделген. 1670 жылы салынған, органмен бірге тұрған хор галереясын тоскан бағаналары қолдайды.

Қасиетті Репарт әулиесі

Шіркеуде сирек кездесетін қасиетті нәрсе сақталған; 4-ғасырдағы діякон және христиан шейіті әйгілі Репараттың денесінің бір бөлігі. Бұл қасиетті реликті арнайы салынған табытханада (ғибадатханада) сақтайды. Әйгілі Репарат Италиядағы Неаполь қаласына жақын Нола қаласында діякон қызметін атқарды. Ол 353 жылы тілі кесіліп, оң қолы алынып қайтыс болды. 1769 жылға дейін Римдегі Әйгілі Лаврентий зиратында жерленген, содан кейін Евгений Косаның өтінішімен қазылып алынып, Братиславаға көшірілді. Бүгінде Әйгілі Репарат өмірін жақсартуды қалайтындардың қамқоршысы саналады. Бұрын Братислава студенттері оны жиі барып зиярат ететін.

Евангелист Иоанн шіркеуі

Бұл склепті шапель 14 ғасырдың екінші жартысында готика стилінде салынған. Бұл Якубовецтер отбасының қабірлік шапелі болған. Шапельде бірнеше әулиелердің мүсіндері орналасқан: Ассиздік Франциск, Падуандық Антоний, Людовик IX, Ассиздік Клара және Венгриялық Елизавета. Шапель Словакиядағы готикалық сәулет өнерінің ең маңызды туындыларының бірі деп есептеледі. Ол 1831 жылы қайта жаңартылған.