Кіріспе

Австралия темір жол жүк тасымалдау компаниясы Aurizon Holdings Limited (/ə/'/r//aɪ//z//ən/ əRYzən) – Австралиядағы жүк тасымалдаумен айналысатын темір жол компаниясы, бұрын QR National Limited деп аталып, QR National таңбасымен танысты. 2015 жылы компания кеннен портқа көмірді теміржолмен тасымалдау бойынша әлемдегі ең ірі компания болып табылды. Бұрын Квинсленд үкіметіне тиесілі болған ол жекешелендіріліп, 2010 жылдың қараша айында Австралия қор биржасында (ASX) тіркелді. Компания 2004-2005 жылдары Квинсленд темір жолының көмір, ірі көлемді және контейнерлік тасымалдау бөлімдері QR National деген атпен біріктірілген кезде құрылған. 2019 жылы компания Австралияның бес штатында қызмет көрсетті; күніне орташа есеппен 250 миллион тоннадан астам көмір, темір кені, басқа да минералдар, ауыл шаруашылығы өнімдері мен жалпы жүк тасымалдады – бұл жылына 250 миллион тоннадан астамды құрайды. Aurizon сонымен қатар Боуэн, Гладстоун және Маккейдегі көмір порттарымен шахталарды байланыстыратын Орталық Квинсленд көмір желісін басқарады; ол Пилбара аймағынан тыс темір кенінің ең ірі тасымалдаушысы болды. 2021 жылы Aurizon темір жол операторы One Rail Australia компаниясын сатып алуға тырысқанда маңызды корпоративтік өзгерістер күтілуде. Австралияның Бәсекелестік және тұтынушылар комиссиясы One Rail Australia компаниясының Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинсленд штаттарындағы көмір тасымалдау бизнесін сату шартымен сатуға келісім берді. Aurizon компаниясының One Rail Australia активтерін сатып алуы 2022 жылдың шілде айында жүзеге асты. Қалған активтерді 2023 жылғы 17 ақпанда Magnetic Rail Group компаниясына сату арқылы бөліп шығару жүзеге асырылды. 2023 жылы компания Австралиядағы ең ірі темір жол көлігімен айналысатын кәсіпорын болып табылды, жылына 250 миллион тоннадан астам (246 миллион ұзын тонна) тауар тасымалдады.

QR Ұлттық

QR National бренді 2004–2005 қаржы жылында Queensland Rail компаниясының көмір, жаппақ және контейнерлік тасымалымен айналысатын бөлімшелері біріктірілген кезде құрылды. Ол кезде компанияның басты жұмысы Квинсленд штатында экспортқа және ішкі тұтынуға арналған көмір тасымалы болды. 2005 жылы QR National Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Хантер аймағында экспорттық көмір тасымалын ұйымдастыруды бастады. 2008 жылға қарай компанияның қызметі Солтүстік территорияны қоспағанда, материктің барлық аймағына тарады, осы жылы Мельбурн–Перт арасындағы алғашқы интермодальдық контейнерлік тасымалы іске қосылды. 2008 жылдың тамызында QR National, Pacific National компаниясы қызметін тоқтатқаннан кейін, Wimmera Container Line компаниясы үшін Мельбурн–Хоршем контейнерлік тасымалын өз басқаруына алды.

Ауризон деп қайта атау

2012 жылы акционерлер дауыс бергеннен кейін QR National Aurizon деп қайта аталды. Ол кездегі бас директор Ланс Хокридж жаңа атаудың «Австралия» және «көкжиең» сөздерінен жасалғанын айтты. Маркетологтар бұл атауды «ребрендинг кезінде болатын қателіктердің тамаша мысалы» деп бағалады және бұл «адамдардың есте қалғандық үшін жасанды және қызықты есімдер ойлап табуға тырысатын классикалық жағдайы. Бірақ бұл рас емес: адамдар жаңадан құрастырылған сөздерді есіне алмайды».

Компанияның сатуы мен сатып алуы

2005 жылы QR National компаниясы 2002 жылы сатып алынған және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында жұмыс істейтін Interail еншілес компаниясын құрды. Сол жылы QR National логистикалық CRT Group компаниясын сатып алды, оған бұрыннан-ақ магистральдық жүк тасымалын қамтамасыз етіп келген болатын. 2006 жылы QR National Австралиялық теміржол тобын (ARG) сатып алды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия және Батыс Австралия штаттарында жұмыс істеді. ARG 2011 жылы QR National деп қайта аталғанға дейін жеке еншілес компания ретінде қызмет етті. 2007 жылы компания Golden Bros Group компаниясын сатып алды. 2019 жылы Федералдық сот шешімімен Aurizon компаниясының интермодальдық және жүк тасымалдау бизнесі Linfox компаниясымен 7,3 миллион австралиялық долларға сатылды.

One Rail Australia көмірден басқа активтерді сатып алу

2021 жылдың қазан айында «Ауризон» компаниясы «One Rail Australia» сатып алу шарттарына келісті. 2022 жылдың шілдесінде Австралия Бәсекелестік және Тұтынушылар Комиссиясы (ACCC) осы мәмілені мақұлдады, себебі Комиссия «Ауризонның» сатушының Хантер аймағындағы көмір тасымалдау және Квинсленд штатындағы көмір тасымалдау бизнесін сатуға міндетті екенін сот арқылы растады, бұл бәсекелестік деңгейін сақтауға бағытталған шара еді. ACCC төрағасы Джина Касс Готтлиб былай деді: «Біз сондай-ақ «One Rail» компаниясының шығыс жағалаудағы бизнесін сату, болашақта көмір емес ірі көлемді теміржол тасымалдарын ұсынуда «Ауризонға» бәсекелес ретінде қалуына мүмкіндік беретініне және «Ауризон» қызметін бірнеше ірі көлемді теміржол тасымалдаушылары шектеуге болатынына көз жеткіздік». Сату 2022 жылдың 29 шілдесінде аяқталды, ал «Ауризон» компаниясы келесі күні «Aurizon Bulk Central» таңбасымен «One Rail Australia» компаниясының Оңтүстік Австралия, Солтүстік территория және мемлекетаралық операцияларын өз басқаруына алды. 2022 жылдың желтоқсанында «Ауризон» компаниясы «Magnetic Rail Group Pty Ltd» компаниясының сатылған активтерді сатып алу туралы ұсынысын қабылдады. Сатып алушы шығыс жағалаудағы бизнес активтерінің құнына шамамен 425 миллион АВ доллары (284,3 миллион АҚШ доллары) төлеуге және бастапқыда 500 миллион АВ долларын құраған қарыз міндеттемелерін өз мойнына алуға міндетті болды. Алынған қаражаттың 125 миллион АВ доллары 12 айға кейінге шегерілді, ал қалған сома бастапқыда «Ауризонның» қарызын төмендетуге және «Ауризонның» қолда бар капиталының бір бөлігін құруға жұмсалмақ. ACCC реттеуші мақұлдағаннан кейін сату 2023 жылдың 17 ақпанында аяқталды.

Бағаны реттеу

Ауризонның инфрақұрылымы монополия болғандықтан, 2018 жылы ол Квинсленд Бәсекелестік Орталығы сияқты мемлекеттік ұйымдардың реттеуіне жатты. Ауризон клиенттерінен алуға болатын бағаны даулады, мысалы, Орталық табиғи отынға қауіп тудыратын жасыл энергияның тәуекелін ескермеген төменгі орташа салмақты капитал құнын қолданған кезде.

ҚОҚ-дан басқа активтерді сатып алғаннан кейінгі оқиғалар

2023 жылдың 20 ақпанында Aurizon компаниясы Team Global Express (бұрынғы Toll Global Express) компаниясымен 11 жылдық 1 миллиард долларлық келісімшарт жасасу арқылы мемлекетаралық интермодальдық нарыққа қайта кіргенін хабарлады – бұл компания тарихындағы ең ірі көмір емес келісімшарт. Компания қызметтер 2023 жылдың сәуірінде басталатынын және 2024 жылдың сәуіріне қарай бес апталық қызмет шығыстан батысқа (Мельбурн – Сидней – Аделаида – Перт) қатынайтынын, ал екеуі солтүстіктен оңтүстікке (Брисбен – Сидней – Мельбурн) қатынайтынын мәлімдеді. Осы келісімшарт бойынша алғашқы кіріс тасымалы 8 сәуірде Мельбурннан Пертке жөнелтілді. 2023 жылдың наурызында Aurizon және Viterra Австралия федералды үкіметінен Эйр түбегі теміржол желілерін жөндеу және жаңарту үшін 220 миллион австралиялық доллар көлемінде қаржыландыру сұрады. Ұсынысқа Port Lincoln–Wudinna және Cummins–Kimba желілерін қайта ашу, сондай-ақ Viterra компаниясының Lock, Wudinna, Cummins, Kimba және Rudall участаларындағы астық түсіру терминалдарын жаңарту кірді. Жылдық астық тасымалының көлемі кемінде 1,3 миллион тоннаға жетеді деп есептелді. Aurizon және Viterra қаржыландыру мақұлданған жағдайда, 12 ай ішінде желіні қайта ашуды жоспарлап отыр.

Шығыс жағалауға контейнерлік қызмет

2023 жылдың ақпан айында Aurizon компаниясы екі Мельбурн–Перт контейнерлік жүк тасымалы қызметін іске қосты, ал 2023 жылдың қыркүйегінде Team Global Express тұтынушысымен бірлесіп, Мельбурн–Сидней–Брисбен бағытында апта сайынғы қайта оралатын контейнерлік қызметті ұсынды.

Локомотивтер паркі

Класс типіЖоғары жылдамдық (км/сағ)Құрылған жылСанБизнес-бөлімПайдалану және жұмыс істеу аймағыЕскермелер1435 ммСтандартты калибрлі автопарк5000Дизель-электр802005–200712AurizonHunter Valley көмірі5020Дизель-электр802010–201425AurizonHunter Valley көмірі5000 класының жақсартылған нұсқасы6000Дизель-электр115200912AurizonHunter Valley көміріEx QR National.6020Дизель-электр11520129AurizonHunter Valley көмірі6022, 6023 және 6025 Bulk Central/Intermodal бөліміне бөлінген6040Дизель-электр1152017–20185AurizonHunter Valley көміріCFДизель-электр1152012–20132AurizonHunter Valley көміріEx CFCL Australia422Дизель-электр1151969–19707AurizonBulk Central/WestОңтүстік Австралия/Солтүстік территория/Батыс Австралия 3 Ex One Rail Australia, 3 Forrestfield станциясында сақталады.CLFDизель-электр11519702AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaALF/ALZДизель-электр11519768AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территория1 Ex Australian Railroad Group, жойылды. 7 Ex One Rail AustraliaCLPDизель-электр11519704AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaJDизель-электр6219663AurizonBulk CentralСолтүстік территория Alice SpringsEx One Rail Australia 2x Бұрынғы Alice Springs маневрлік локомотивтері, қазір механикалық ақаулар мен вандализмнен зақымдалған, Dry Creek станциясында сақталады.ACДизель-электр11520098AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupACBDизель-электр11520116AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupACCDизель-электр11520133AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияACC6032 Bulk Central/Intermodal бөліміне бөлінгенACDDизель-электр1152022–202315AurizonBulk CentralЖаңа Оңтүстік Уэльс, мемлекеттік минералды құмдарACD6041, ACD6047 және ACD6050 Intermodal бөліміне бөлінгенGDизель-электр1151981–19892AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaGMDизель-электр1151965–19679AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaGWADизель-электр1152011–20129AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaGWBDизель-электр1152019–20226AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территория3 Ex One Rail Australia, 3 Aurizon компаниясына жеткізілді.GWUDизель-электр1152020–20214AurizonBulk CentralОңтүстік Австралия/Солтүстік территорияEx One Rail AustraliaLDизель-электр11519671AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group, 1 сақталадыLQДизель-электр11519672AurizonBulk Freight WestБатыс Австралия1 Ex Australian Railroad Group, 1 ex Interail, Avon Yard станциясында сақталадыLZДизель-электр11519676AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupQДизель-электр115199723AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group4 Ex One Rail Australia (FQ класы)3200Дизель-электр1001995–19983AurizonЖаңа Оңтүстік Уэльс3ft6in калибрден қайта калибрлендіQueensland 1067мм тар калибрлі автопарк1720Дизель-электр801966–197028AurizonЖалпы жүк және маневрлік жұмыстар16 басқа бірлік 2012 жылы Оңтүстік Африкаға сатылды, 8 сақталады2000Railmotor801960–19702Aurizon NetworkQueensland желісіндегі теміржол инспекциясыNo. 2004 және 20322100Дизель-электр801970–198453AurizonЖалпы жүк және минералдар5 басқа бірлік Батыс Австралияға DD класы ретінде берілді (төменде қараңыз), 2011 жылы TasRail-ге 4 басқа бірлік сатылды, 2012 жылы Оңтүстік Африкаға 3 сатылды, 2 бөлшектерге бөлшектер үшін сақталады2300Дизель-электр1001997–200251AurizonЖалпы жүк және минералдар, Батыс Австралияда DFZ класы ретінде 7 басқа бірлік (төменде қараңыз)1550 класынан қайта құрылды2400Дизель-электр1001977–198038AurizonЖалпы жүк және минералдар18 2300 класына ауыстырылды, 1 сақталады2700Дизель-электр1102019–қазіргі уақытқа дейін6 қызметте. AurizonЖалпы жүк және минералдарБұл локомотивтер Super Clyde деп аталды. Бұлар ескі локомотивтерден қайта құрылды.2800Дизель-электр1001995–199846AurizonЖалпы жүк және минералдар3 басқа бірлік стандартты калибрде (жоғарыда қараңыз), Батыс Австралияда PA класы ретінде 1 басқа бірлік (төменде қараңыз)4000Дизель-электр1002000–200549AurizonCoalBlackwater және Moura көмір желілері4020 жойылды4100Дизель-электр1002007–201256AurizonCoalBlackwater, Moura және Newlands көмір желілеріБастапқыда 75 бірлік, 19 бірлік Батыс Австралияға ACN класы ретінде берілді3100/3200Электр801986–198915AurizonCoalBowen Basin63 3700 класы ретінде қайта құрылды (төменде қараңыз), 2012–2013 жылдары Оңтүстік Африкаға 4 басқа бірлік сатылды, қалған бірліктер 2016 жылдың мамыр және маусым айларында жойылды3300/3400Электр801994–199513AurizonCoalBlackwater көмір желісіСақталады3500/3600Электр801986–198868AurizonCoalGoonyella көмір желісі15 сақталады3551Электр802003–200414AurizonCoalBlackwater көмір желісі3900 класынан қайта құрылды3700Электр802005–200763AurizonCoalGoonyella және Blackwater көмір желілері3100/3200 класынан қайта құрылды3800Электр802008–201045AurizonCoalGoonyella және Blackwater көмір желілері3900Электр1001988–199011AurizonCoalBlackwater көмір желісіСақталадыБатыс Австралия 1067мм тар калибрлі автопаркADизель-электр10019601AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group, 1 басқа бірлік 2015 жылдың қаңтарында Оңтүстік Африкаға экспортталды. ABDизель-электр10019702AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group. 2 басқа бірлік 2015 жылдың қаңтарында Оңтүстік Африкаға экспортталды. ACNDизель-электр1002011–201219AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияБастапқыда 4100 класының бөлігі болды, Батыс Австралияға берілді және бастапқы нөмірлерін сақтап қалдыDDизель-электр10019711AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group, 1 басқа бірлік 2015 жылдың қаңтарында Оңтүстік Африкаға экспортталды. DADизель-электр10019713AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupDAZДизель-электр10019711AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad Group, 5 басқа бірлік 2015 жылдың қаңтарында Оңтүстік Африкаға экспортталды. DBDизель-электр10019825AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupDBZДизель-электр10019825AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupDDДизель-электр1001970–19845AurizonBulk Freight WestБатыс Австралия2100 класынан ауыстырылдыDFZДизель-электр10019717AurizonBulk Freight WestБатыс Австралия2300 класынан ауыстырылдыPDизель-электр1001989–199113AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupPADизель-электр10019961AurizonBulk Freight WestБатыс Австралия2800 класынан ауыстырылдыSDизель-электр90199611AurizonBulk Freight WestБатыс АвстралияEx Australian Railroad GroupОңтүстік Австралия 1067мм тар калибрлі автопарк830Дизель-электр1211960–19665AurizonBulk CentralThevenard, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, барлығы сақталады. 2023 жылдың сәуір айында Queensland-тан екі 2300 кластың келуімен соңғы 2 жұмыс істейтін бірліктер сақтауға қойылды900Дизель-электр1211960–19667AurizonBulk CentralThevenard, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, барлығы сақталады. 830 және NSW 48 класты локомотивтерден қайта құрылды. 2023 жылдың сәуір айында Queensland-тан екі 2300 кластың келуімен соңғы 3 жұмыс істейтін бірліктер сақтауға қойылды1200Дизель-электр1001960–19672AurizonBulk CentralThevenard, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, ex WAGR A класы. Жұмысқа жарамды бірліктер ретінде сақталады, гипс пойызы үшін резервтік бірліктер1300Дизель-электрБелгісіз1956–19654AurizonBulk CentralWhyalla, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, ex BHP Whyalla DE класы1600Дизель-электрБелгісіз19713AurizonBulk CentralThevenard, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, бұрынғы NJ класы. 3 сақталады, 2 Thevenard станциясындағы 2300 класы үшін резервтік локомотивтер ретінде сақталады.2250Дизель-электр10020045AurizonBulk CentralWhyalla, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, 2019 жылы Оңтүстік Африкадан қайтарылды және бұрын Aurizon компаниясына тиесілі болды.2300Дизель-электр1001997–20022AurizonBulk CentralThevenard, Оңтүстік Австралия2332 және 2364 2023 жылдың наурыз айында Thevenard станциясына жеткізілді. Екеуі де 2023 жылдың 13 сәуірінде қызметке кірді. CKДизель-электр1001967–19684AurizonBulk CentralWhyalla, Оңтүстік АвстралияEx One Rail Australia, бұрынғы Виктория теміржолдары T класы.