Кіріспе
Венгр жазушысы Жолан Фөлдес (Yolanda Foldes немесе Yolanda Clarent) (20 желтоқсан 1902, Кендерес – қазан 1963, Лондон) – венгр жазушысы. Оның ең белгілі романы – Балықшы мысығының көшесі.
Jolán Földes (Yolanda Foldes or Yolanda Clarent) (20 December 1902, Kenderes – October 1963, London) was a Hungarian author. Her most famous novel is the Street of the Fishing Cat.
Өмірбаян
Жолан Жердес Будапештте (1921) бітіріп, Парижге барып, жұмысшы әйел және кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Оның алғашқы романы «Мария жақсы емтихан тапсырды» (1932) Венгрияда әдеби жетістікке қол жеткізді және Микшат сыйлығымен марапатталды. Оның Пал Вайдамен бірге жазған «Содан кейін Вика» (1935) комедиясы беделді «Жаңа Театр» сахнасында қойылды. Оның «Балық аулайтын мысық көшесі» романы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Парижде жұмысшы табынан шыққан венгр эмигранттары отбасының қиын өмірін көрсетеді. Ол 1936 жылы «Pinter Publishing Ltd» (Лондон) компаниясының «Барлық ұлттар» романдар конкурсында жеңімпаз атанды. Атауы Париждегі ең тар көше – Rue du Chat qui Pêche («Балық аулайтын мысық көшесі») есіміне сілтеме жасайды. Роман 12 еуропа тіліне аударылды. Оның кітаптары: «Махаббатқа шақыру», «Айнадағы көлеңкелер» және «Мен үйленемін» («Фержhez megyek», 1935), «Аги ештеңе есінде жоқ» (1933), «Петер басын жоғалтпайды» (1937), «Тыныс немесе Құйрық» («Fej vagy írás», 1937), «Басқа жартышар» (1937). 1941 жылы Жердес Лондонға эмиграциялады және оның кейінгі туындылары ағылшын тілінде жазылды. «Интерлюд» алғаш рет Англияда «Heads or Tails» («Тыныс немесе Құйрық», түпнұсқада «Fej vagy írás») деген атпен жарық көрді. Ол Испан революциясы кезінде Мысырда өтеді. «Алтын сырғалар» 1947 жылы Марлен Дитрих пен Рэй Милландтың қатысуымен осы аттас фильмге түсірілді. Алғашында ағылшын тілінде жазылған роман 1946 жылы «Aranyfülbevaló» деген атпен венгр тіліне аударылды. Жердес соғыстар аралық кезеңдегі танымал автор болды. Оның романдары қызықты, бірақ әдеби сыншылар оны жеңіл автор деп санайды. Тек «Балық аулайтын мысық көшесі» маңызды әдеби жетістік ретінде бағаланады. Роман 1989 жылы Венгрияда қайта басылып шықты.