Кіріспе

Walmart Watch, 2005 жылдың көктемінде құрылған, ірі корпорациялардың қоғамға тигізетін әсерін зерттейтін коммерциялық емес ұйым – Қоғамдық және корпоративтік этика орталығы мен оның әсер ету бөлімі «Бес Тас» бірлесіп жасаған жоба еді. Walmart Watch тобы Вашингтонда орналасқан және Walmart-ты жақсы жұмыс беруші, көрші және корпоративтік азамат болуға шақыру мақсатымен құрылды, бұл жұмысшылардың жалақысын, денсаулық сақтау жәрдемақыларын және оларға қатысты қарым-қатынасты жақсартуға бағытталған. Walmart Watch-тың Walmart-қа қарсы алғашқы шабуылдарының бірі – Арканзастағы 10 000 адамға Walmart-тың жұмысшыларына қатысты құпия ақпаратты бөлісетін адамдарды табу үшін автоматтандырылған телефон жүйесін орнату болды. Бұл автоматтандырылған телефон жүйесіне жасалған шабуылдың нәтижесінде Walmart Watch компанияның жалақысы мен жәрдемақыларын көрсететін 24 беттік есеп дайындады. Walmart Watch-тың мақсаты Walmart-тың іс-әрекеттері туралы ішкі ақпаратты алу болды, олардың құрметті емес болуы мүмкін деген үмітпен, Walmart-тың «жаман шындығын» жұртшылыққа көрсетуді көздеді. Кейіннен бұл ұйым «Азық-түлік және сауда қызметкерлерінің халықаралық одағының» құрамына кірді. The Wall Street Journal мәліметінше, Walmart Watch-ты негізінен Five Stones, 501(c)(3) ұйымы қаржыландырды, ол 2005 жылы SEIU-дан 2 775 000 доллар алды. SEIU 2004 жылы Five Stones-ке Walmart Watch жобасын бастау үшін 1 миллион доллар бөлген.

Қарсылық себептері

Walmart Watch компаниясы Walmart-тың қызметкерлерге берілетін әлеуметтік жәрдемақыны қысқарту жолдары туралы жобасын алды. Walmart Watch бұл жоба қызметкерлердің жалақысы мен әлеуметтік жәрдемақысының тым төмен екенін көрсетіп тұрғанын мәлімдеді. Жоба Walmart-тың беделін жоғалтпай, қызметкерлерге берілетін әлеуметтік жәрдемақыға жұмсалатын қаражатты азайту жолдарын ұсынады. Атап айтқанда, бір ұсыныс бойынша Walmart толық емес жұмыс уақытында жұмыс істейтін қызметкерлерді көбірек қабылдауды жоспарлап отыр, себебі олар толық жұмыс уақытында жұмыс істейтін қызметкерлерге берілетін әлеуметтік жәрдемақыны ұсынуға міндетті емес. Бұл Walmart-қа толық емес жұмыс уақыты үшін жалақы төлеу арқылы шығындарды қысқартуға да мүмкіндік береді. Сондықтан Walmart Watch бұл ішкі жобаны жариялап, Walmart қызметкерлерінің жағдайы нашарлап бара жатқанын көрсетуге тырысты.

Жобалар

2005 жылдың 13-19 қараша аралығында Walmart Watch Walmart-ты реформалау науқанын көрсету үшін «Жоғары үміттер аптасын» ұйымдастырды. 300-ден астам қолдау көрсеткен ұйым тіркелді. «Жоғары үміттер аптасы» – бүкіл ел бойынша өткен, апта ішінде мыңдаған шаралар ұйымдастырылған акция болды. Шаралардың кейбірінде сайланған шенеуніктермен кездесулер, сондай-ақ дін қызметкерлерінің уағыздары өткізілді. Walmart Watch халыққа құрметті қоғамдық тұлғалар қолдаған шаралар арқылы үндеу жасауды көздеді. Аптаның ең ірі шарасы – Роберт Гринвальд түсірген «Уол-Март: Төмен бағаның жоғары құны» фильмінің көрсетілімі болды. Фильмді ел бойынша 3500-ге жуық көрсетуге жоспарланған. «Қызметкерлердің халықаралық одағы», «Халықаралық көлікшілер одағы» және «Біріккен азық-түлік және сауда жұмыскерлері» сияқты кәсіподақтар «Жоғары үміттер аптасына» қатысты. «Sierra Club», «Әділ экономика үшін біріккендер» және «Pride at Work» сияқты либералдық ұйымдар да бір апталық науқанға қатысты. AFL–CIO, «Ұлттық әйелдер ұйымы», ACLU және «NARAL Pro Choice America» ұйымдарының жергілікті бөлімдері де шараларды қолдады.

Walmart-қа әсері

Walmart Watch-тың іс-қимылдары, Walmart-қа бизнес-тәжірибесін өзгертуге ықпал етуге бағытталған, компанияның қаржылық жағдайына да, тұтынушылар арасындағы беделіне де теріс әсер етті. 2006 жылдың қараша айына қарай Walmart акцияларының құны жағымсыз жариялылықтан зардап шегіп, 2000 жылдан бері 30 пайызға төмендеді. Бұған қоса, Walmart-тың сату өсімі бәсекелес Target-тің көрсеткіштерінен 3,1 пайызға төмен болды, Target-тің өсімі 1,5 пайызды құрады. Қаржылық шығындар 2007 жылы да жалғасты, ол кезде Walmart акцияларының бағасы 43,16 долларға төмендеді, бұл 81 центтік құлдырау болды. Екі жеке сауалнама Walmart Watch-тың жағымсыз жариялылығынан кейін тұтынушылар арасында Walmart-тың танымалдылығының төмендегенін көрсетті. McKinsey & Co. компаниясының мәліметінше, тұтынушылардың 2-8 пайызы енді Walmart-тан тауар сатып алуға ниет білдірмеді. "Жоғары үміттер аптасы" барысында "Wal-Mart: Төмен бағаның жоғары құны" атты деректі фильмнің көрсетілуі 2007 жылы әйел қызметкерлерге қатысты гендерлік дискриминация мәселесін күрт көтеріп, Walmart-қа қарсы топтық сот ісі ашылуына себеп болды. 2007 жылдың ақпан айында АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округі 2:1 дауыспен 1,5 миллион әйел қызметкердің талабы бойынша сот ісі топтық іс ретінде қаралатынын шешті. Олар жоғары жалақы мен қызмет баспалдағында жоғарылаудан бас тарту фактілерін мәлімдеді. Нәтижесінде бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотында Wal-Mart v. Dukes ісі ретінде қаралды.

Walmart-тың жауабы

Өзінің беделін жақсартуға тырысып, Walmart 2005 жылғы 20 желтоқсанда Edelman Public Relations компаниясымен бірігіп, "Walmart үшін еңбек ететін отбасылар" деген қарсыласушы адвокаттық ұйым құрды. Осы ұйымның мақсаты – Walmart-тың қайырымдылық көмектері мен корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік шараларын көрсету арқылы қоғамда Walmart-ты жағымды жарықпен көрсету болды. Дегенмен, ұйым Walmart-тың қаржыландыруына байланысты шынайы халықтық ұйым емес деп сынға ұшырады.

Біріктіру

2009 жылы Walmart Watch кәсіподақ қолдауымен Walmart-қа қарсы Wake Up Wal Mart тобымен бірігуді шешті және екі топ WakeUpWalMart.com атауымен біріктірілді. Екі топтың да мақсаты Walmart-қа жұмысшылардың жалақысын көтеру және олардың әлеуметтік жәрдемақыларын жақсартуға қысым жасау болды. Біріккен азық-түлік және сауда қызметкерлерінің кәсіподағының өкілі Меган Скотт әлемдегі ең ірі сауда желісіне қарсы күш-жігерін күшейту үшін екі топты біріктірудің тиімді екенін мәлімдеді. Бұл ұйым да қазір құрылмайды. Оның веб-сайты енді қолданылмайды және wakeupwalmart.com мекенжайы UFCW қаржыландыратын басқа бір топқа, яғни Making Change At Walmart тобына бағытталды.