Кіріспе

1430 жылғы Жүз жылдық соғыстың шайқасы; Жанна д'Арктің соңғы шайқасы.

Компиеннің қоршауы (1430 жыл) Бургундия герцогы Филипп III жүргізді, себебі Компиен қаласы Франция королі Карл VII-мен жасалған шарт бойынша оған адалдыққа өтуден бас тартқан. Бұл қоршау Жанна д'Арктің 23 мамыр 1430 жылы қала сыртындағы шайқаста арманьяк әскерімен бірге жүрген кезде бургундиялық әскерлерге түскен тұтқынымен ең көп танымал. Саяси және әскери тұрғыдан алғанда, бұл қоршау маңызды болмаса да, және бургундтардың жеңілісімен аяқталса да, Жанна д'Арктің тұтқындалуы Жүз жылдық соғыстың маңызды оқиғасы болды.

Өмірбаян

Осы дәуірде, Жүз жылдық соғыстың аяқ жағында, саяси тәуелсіз Филипп Ізгі, Бургундия герцогы, Джон Бедфорд герцогының (Генрих VI бала корольдің інісі) регенттігімен Англиямен одақтасты. Осы екі одақтас алдыңғы он жылда Францияның солтүстігінің көп бөлігін бағындырған еді. 1429 жылы олар Жанна д'Арк және Альенсон герцогы Иоанн II басшылығындағы қайта жанданған француз армиясынан күрт жеңіліс көрді. Француздар 1429 жылдың 18 маусымында Патай шайқасында ағылшындарды жеңіп, Реймсте Франция королі Карл VII-ні кез келген қарсылықсыз таққа отырғызу үшін солтүстік-шығысқа қарай жол тартты, олардың жолындағы әрбір қаланың бейбіт түрде бағынуын қабылдады. Компинье сол жолда болмады – ол Париждің солтүстігінде орналасқан, бірақ корольдің тәж киюінен кейін көп ұзамай бірнеше басқа қалалармен бірге Карл VII-ге адалдық серт берді. Бұрын ол Бургундияның билігінде болған.

Дайындық

1430 жылдың наурыз айында француз сарайы Бургундия герцогы Филипп Жақсының қалаға қоршау салуды жоспарлап отырғанын білді. Клермон графы қалаға хабар жеткізді, Компиень заңды келісім бойынша оған тиесілі екенін айтты. Ол Бургундияның қайтыс болған герцогы Иоанн Қорқытсыздың қызы, Бургундиялық Агнесқа үйленген еді және қаланың бас тартуын талап етті. Қала тұрғындары бұл талапқа қарсы күшті наразылық білдірді, ал француз гарнизонының командирі Гульельмо ди Флави қаланы әрекетке дайындады. Люксембург графы Иоанн 4 сәуірде авангардты басқарып экспедицияға шықты. Филипп Жақсы 22 сәуірде Перонненің бағытында жолға шықты. Осы уақытта Бедфорд герцогы Каледе Англия королі Генрих VI-ны күтіп отырды, ол Англияның жаңадан таж кигізілген тоғыз жасар баласы еді. Режин Перно мен Мари Вероника Клиннің сөзінше, Филипп Жақсы Оаз өзенін бақылайтын қалаларды қайта бағындыруды жоспарлаған. Бедфорд бұл стратегияны қолдады, себебі сол кезде Англо-Бургундияның бақылауында болған Франция аралы мен Парижды қорғау қажеттігі туды. Франция королі Карл VII Бургундиямен бейбіт келісімге келуді үміттенеді, бірақ 6 мамырда жалған уәделермен алданып қалғанын түсінді. Жанна д’Арк патшадан бұрын қауіпті сезіп, қалаға көмекке шақыру үшін аймақтағы бірнеше корольдік командирлермен кездесуге кірісті. Сәуір айында ол бірнеше командирлерді, соның ішінде fr және итальяндық жалдамалы командир Бартоломео Бареттаны көндіріп, шамамен 300-400 еріктілерден тұратын жасақ құрды. Ол, мүмкін патшаның білмеуімен, Компиеньге аттанды және 14 мамырда қалаға жетті.

Жауынгерлік

Кейінгі күндері бірнеше ұсақ оқиғалар болды. Екі күннен кейін капитан Луи де Флави Шои-о-Бактағы артиллериялық оқшашудан қашып, Компиеньге синып келді. 18 мамырда Жанна д'Арк бастаған топ, енді Реголь де Шартр мен Вендом графы да олардың қатарында болды, Сойссон қаласының жанында бургундтарды күтпеген шабуылға алуға тырысты. Сойссон тұрғындары оларға қабылдаудан бас тартып, ертесі күні Бургундияға адалдықтарын жариялады. 23 мамыр күні таңертең Компиеньді қорғағандар Марньиде бургундтарға шабуыл жасады, негізгі күштен алшақ қалған алдыңғы қадамға шабуылдады. Люксембург графы Иоанн аумақты қарап шығу кезінде бұл оқиғаны кездейсоқ байқап, қосымша күш шақырды. Осы қосымша күштер шабуылдаушылардан көп болды, ал Арманьяк командирлері Жанна д'Арк қарсылығына қарамастан, шегінуге бұйрық берді, ол оларды тұрып шайқасуға көндіруге тырысты. Олар бас тартты және қалған әскерді қалаға қарай шегіну кезінде қорғау үшін артқы күзетке бұйрық берді. Жанна д'Арк артқы күзетпен бірге қалып, атында байрағын алып жүрді.

Жанна д'Арктың тұтқындалуы

Келесі сәттер әлі күнге дейін ғалымдар арасында пікірталас тудырып келеді. Қала қақпасы артқы жасақ қалаға қайтып оралар алдында жабылды. Бұл бургундтардың көпірдің соңын басып алғаннан кейін қалаға кіруіне кедергі келтіру үшін жасалған орынды әрекет болуы мүмкін; немесе Гийом де Флавидің жасаған сатқындығы. Келли ДеВристің сөздерімен айтқанда, "айыптаушылар да, қорғаушылар да өз кезегінде Компиень губернаторы Гийом де Флавидің мінез-құлқын айыптауға немесе ақтауға тиіс, сондай-ақ ол сол күні Жанна д'Аркқа қашу мүмкіндігін жабуда атқарған рөлін бағалау керек". Сыртта қалған француз арьергардының тұтқынға түспеудің қандай да бір мүмкіндігі болмады. Бургундиялық жылнамашы Жорж Шастеленнің және басқа да дереккөздердің мәліметінше, бургундиялық әскерлер тез арада артқы жасақты қоршап алып, Жанна д'Аркқа осындай танымал тұлғаны тұтқындауға құштарлықпен берілуді талап етті. Ол бас тартты. Соңында, бургундиялық садақшы, "қатал және өте ашкөз адам", жанынан атты өткеліп, "оның алтын тоқымадан тігілген дублетінің шетін ұстап, оны аттан жерге құлатты". Одан кейін ол Лигни графының қызметінде болған Вендомның заңды емес ұлы Лионельге берілді. Кейбір дереккөздер Гийом де Флавиді артқы жасақтың артынан көпірді көтеруге бұйрық бергендігі үшін кінәлады. Компиеньді қорғау бірнеше айдан кейін сәтті аяқталғанымен, бургундиялық әскер шегінуге мәжбүр болды, бірақ Жанна д'Арк тұтқындалуына қатысты бұзық әрекеттер туралы айыптаулар де Флавидің мансабының құлдырауына әкеп соқты.