Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед-американдық инженер-механик және кәсіпкер (1891–1945)
Swedish American mechanical engineer and entrepreneur (1891–1945)
Карл Фриден (1891 жылдың 11 сәуірі – 1945 жылдың 29 сәуірі) – Швецияда туған, американдық инженер-механик және кәсіпкер, Фриден есептеу машинасы компаниясын (Friden, Inc.) құрған.
Carl Friden (April 11, 1891 – April 29, 1945) was a Swedish born, American mechanical engineer and businessman who founded the Friden Calculating Machine Company (Friden, Inc.).
Өмірбаян
Карл Мориц Фредерик Фриден Швецияның Кронберг округінің Альвеста қаласында дүниеге келген. Карл Фриденнің 1960 жылдардағы немесе одан бұрынғы компания тарихында оның Карл Бенгтссон болып туғаны, бірақ кейін Фриден фамилиясын қабылдағаны айтылған. 1912 жылы Стокгольмдегі Корольдік технология институтын механикалық инженер мамандығы бойынша бітірген. Фриден швед матч трестінің механикалық инженері болды. 1913 жылы Фриден өзінің компаниясы үшін спичка зауыттарына арналған машиналарын құрастыру үшін Лондонға (Англия) барды. 1914 жылы ол осы мақсатпен Австралияға сапар шекті, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда онда қалды. Осы уақыт аралығында ол жақсырақ, сенімдірек калькулятор жасау туралы ойлармен айналысты. Екі жылдан кейін ол үйге қайту үшін американдық кемемен Сан-Францискоға келді, бірақ сонда қалып қойды. Ол бір жыл ішінде Оклендтегі Marchant есептеу машиналарын жасау компаниясында жұмысқа орналасты. АҚШ үкіметі Marchant компаниясын кейбір неміс патенттерін бұзғаны үшін қазіргі үлгісін тоқтатуға мәжбүрлегенде, Карл Фриден бұл орынды өзінің үлгісімен толтырды. Фриден Marchant есептеу машиналарын жасау компаниясының бас дизайнері болды. Сол жерде ол жаңа дизайнын ұсынды, ол калькулятордың бөлшектерінің санын үштен бір бөлігіне дейін азайтты, осылайша олардың сенімділігін арттырды. Фриден 1920 жылдары Marchant компаниясында өзгертілген тісті дөңгелекті машиналарды жетілдіруді жалғастырды. Оның машиналары берік болғандықтан, тез танымал болды.
Carl Mauritz Fredrik Friden was born in Alvesta in Kronoberg County, Sweden. A company biography of Carl Friden from the 1960s or before stated that he was born Carl Bengtsson, but later took Fridén as his surname. In 1912, he graduated as a mechanical engineer from the Royal Institute of Technology in Stockholm. Friden became a mechanical engineer representing the Swedish Match Trust. In 1913, Friden traveled to in London, England, to assemble match machines for his company. In 1914, he traveled to Australia with the same purpose in mind, but was stranded there when World War I broke out. In the interim he worked on his ideas for designing a more reliable calculator. Two years later he headed to San Francisco on an American steamer to get part way home, but that is where he stayed. He found his place in the Marchant Calculating Machine Co. of Oakland within a year. When the U. S. Government made Marchant discontinue its current model because it violated some German patents, Carl Friden filled the void with his own model. Friden became the chief designer of the Marchant Calculating Machine Company. While there he introduced his new design which reduced the number of calculator parts by one third, thus increasing their reliability. Friden continued to develop the modified pinwheel machines at Marchant during the 1920s. His machines were robust and quickly became popular.
Фриден есептеу машиналары компаниясы
Карл Фриден 1934 жылы Ұлы депрессия кезінде "Марчант" есептеу машинасы компаниясынан кетіп, Калифорния штатының Сан-Леандро қаласында жеке калькулятор компаниясын құрды. Төрт инвестор Карл Фриденнің шектеулі қаржысын толықтыру үшін компанияға қаржылай көмек көрсетті. Бұл инвесторлар – Америка орман өнімдері корпорациясының басшылары Уолтер С. Джонсон және оның қайын інісі Чарльз Т. Груенгаген (1885–1968), сондай-ақ олардың әріптестері – Америка қорап компаниясынан Дж. Б. Льюис және Стоктон қорап компаниясынан К. А. Вебстер. Екі компания да American Forest Products Corporation компаниясымен байланысты болды. Карл Фриденнің бірнеше патенті болған, оның ішінде алғашқы есептеу машинасы да бар. Фриденнің компаниясы 1952 жылы квадрат түбір функциясын қамтитын калькуляторды ұсынды, ал 1963 жылы толық транзисторлық электрондық калькулятор EC 130 үлгісін ұсынды. 1963 жылы компанияны Сингер корпорациясы сатып алды.
Carl Friden left the Marchant Calculating Machine Company during the Great Depression in 1934 to establish his own calculator company at San Leandro, California. Four investors came to the firm's aid with funds to add to Carl Friden's limited finances. These investors were Walter S. Johnson and his brother in law Charles T. Gruenhagen (1885–1968), both executives with the American Forest Products Corporation, together with their associates, J. B. Lewis of the American Box Company and C. A. Webster of the Stockton Box Company. Both companies were affiliated with American Forest Products Corporation. Carl Friden already had a number of patents to his credit, including an early calculating machine. Friden's company introduced a calculator that included a square root function in 1952, then went on in 1963 to introduce the model EC 130, a fully transistorized electronic calculator. In 1963 the company was purchased by the Singer Corporation.
Жеке
Фриден 1914 жылы Швецияның Стокгольм қаласында Хилдур Виктория Свенсонға үйленді. Олардың екі баласы болды: Стэнли Мауриц Виктор Фриден (1917) және Барбро Фриден. Карл 1940 жылы екінші әйелі Эмита Алаторремен үйленді және екі баласы болды: Эрик Дональд Фриден (1941) және Линда Марлис Фриден (1943). Олар Калифорния штатының Плезантон қаласындағы Кальмита Акрес ранчосында бірге тұрды, онда Джек Лондон, Эрнест Лоуренс, Роберт Оппенгеймер сияқты атақты адамдар мен түрлі скандинавиялық шенеуніктерді қабылдады. Карл Фриден Сан-Франциско швед клубының алғашқы президенті болды және Берклидегі Калифорния университетінде скандинавиялық зерттеулер кафедрасын құруға зор үлес қосты. Карл Фриденге Швеция королі Густав V 1945 жылғы сәуір айында оның еңбегі үшін Ваза ордені табысталды. Ол Сан-Франциско аймағындағы ең белгілі швед-американдықтардың бірі ретінде танымал және Мюриэль Берозаның "Алтын қақпа шведтері" кітабында айтылады. Ол Америка механикалық инженерлер қоғамының мүшесі, лютеран және республикашыл болды. Карл Фриден 1945 жылы рактан қайтыс болды және Калифорния штатының Окленд қаласындағы Чаппель-оф-Чаймс мавзолейіне жерленді.
Friden married Hildur Victoria Svenson in 1914 in Stockholm, Sweden. They had two children, Stanley Mauritz Victor Friden (1917) and Barbro Friden. Carl married his second wife Emita Alatorre in 1940 and had two children: Eric Donald Friden (1941) and Linda Marlice Friden (1943). They lived together in Pleasanton, California at their ranch Calmita Acres where they entertained celebrities including Jack London, Ernest Lawrence, Robert Oppenheimer as well as various Scandinavian dignitaries. Carl Friden was the first president of the Swedish Club of San Francisco and was instrumental in founding the Department of Scandinavian at the University of California, Berkeley. The Order of Vasa was conferred upon Carl Friden by King Gustaf V of Sweden in April 1945 in recognition of his distinguished achievements. He has been described as one of the Bay Area's most prominent Swedish Americans and is discussed in Muriel Beroza's book Golden Gate Swedes. He was a member of the American Society of Mechanical Engineers, a Lutheran, and a Republican. Carl Friden died of cancer in 1945 and was buried at the Chapel of the Chimes in Oakland, California.