Кіріспе
Алетөпельта (/ə/, /l/iː//t//oʊ /'/p//ɛ//l//t//ə// /'/k//oʊ//m//z//i/; "саяхатшы қалқан" деген мағынаны білдіреді) – Оңтүстік Калифорниядан табылған базальды анкилозаврид динозаврлардың бір түрлі ғана өкілі. Ол Кейінгі Бор кезеңінде (Жоғарғы Кампан сатысы, 75.5 миллион жыл бұрын) қазіргі Лома-Пойнт формациясында өмір сүрген. Типтік және жалғыз түрі – Aletopelta coombsi, остеодермалары сақталған жартылай қаңқасынан белгілі. Ол алғаш рет 1996 жылы У. П. Кумбс және Т. А. Демере сипаттаған, ал 2001 жылы Трейси Форд және Джеймс Киркланд оған ат қойған. Алетөпельтаның ұзындығы шамамен 5 метр (16 фут) және салмағы 2 тонна (4409 фунт) деп есептеледі. Голотип шағын риф құрады және омыртқасыздар мен акулалардың жемтігіне айналды.
Aletopelta (/ə/,/l//iː//t//oʊ /'/p//ɛ//l//t//ə// /'/k//oʊ//m//z//i/; meaning 'wanderer shield') is a monospecific genus of basal ankylosaurid dinosaur from Southern California that lived during the Late Cretaceous (upper Campanian stage, 75.5 Ma) in what is now the Point Loma Formation. The type and only species, Aletopelta coombsi, is known from a partial skeleton preserving osteoderms. It was originally described in 1996 by W. P. Coombs, Jr. and T. A. Deméré before being named in 2001 by Tracy Ford and James Kirkland. Aletopelta has an estimated size of 5 metres (16 feet) and weight of 2 tonnes (4,409 lbs). The holotype formed a miniature reef and was scavenged upon by invertebrates and sharks.
Ашылуы және атауы
1987 жылы Калифорния жағалауындағы Карлсбадтың маңында Колледж бульварында құрылыс жұмыстары жүргізілді. Брэдфорд Райни палеонтологиялық тұрғыдан зерттеу жүргізген кезде, кәріз құбыры үшін қазылған арықтан скелет табылғанын атап өтті. Бірнеше күннің ішінде Сан-Диего табиғи тарих мұражайынан табылды. Оны "Карлсбад анкилозауыры" деп атаған. Кейіннен 1996 жылы Томас Демере мен Уолтер Престон Кумбс скелетті сипаттады, бірақ 2001 жылы Трейси Ли Форд пен Джеймс Киркланд оны атады. Скелет теңіздегі Пойнт-Лома формациясының қабаттарынан шыққан, ол 75,5 млн. жыл бұрын Кампан кезеңінің жоғарғы кезеңіне жатады. Құрылымда, асқазандық нанопланктон, форминиферлер, шашақққабақтылар, пелециподтар, гастроподтар, басқабақтылар, шоқбақтылар, онбақтылар, эхиноидтар, эласмобрахтар және актиноптеригиандар үлгілері табылды, оған жамбас сүйегі, тістер бар оң тіс және хадрозаврдың мойын омыртқалары қосылды. Алетопельтаның түрі және жалғыз белгілі үлгісі бір кездері теңізге ағып кеткен, ықтимал, өзенмен, төменгі жағы жоғары қарай қарайтын және шағын рифке айналған, Pelecypoda, мысалы, Ostrea sp. және Spondylus sp. сүйектерге жабысып, сүйекпен байланыста табылған аммониттер мен гастроподтардың болуы. Өлі денені теңіз омыртқасыздары мен Squalicorax және Scapanorhynchus сияқты акулалар да жеп, содан кейін ұзын сүйектердің көпшілігі қуыс және остеодерма мен қабырғаларда көптеген терең емес шұңқырлар пайда болды. Форд пен Киркленд (2001) бастапқыда Алетопельта диагнозын тістерінің биікке қарағанда кең болуына, жамбас сүйегінің бүйір сүйегі мен талма сүйегінен әлдеқайда ұзын болуына, үш метатарсалдың болуына, көпбұрышты, төменгі ұшы бар остеодермалардан тұратын таздық қалқанға, иық аймағындағы үлкен қысқа тік тік тікке, арқа бойындағы остеодермаларға ұқсас қуыс шапканың болуына, мойын мен иық үстіндегі остеодермаларға ұқсас қуыс шұбар шатырдың болуына, жоғарыдан төменге дейін аса асимметриялық үшбұрышты, дорсаль қысылған құйрықты остеодермаларға, қуыс және жұқа остеодермаларға негізделген. Форд пен Киркленд (2001) оны анкилозаурид ретінде қайта түсіндіріп, жаңа тұқым мен түр ретінде кепілдік беруге жеткілікті түрде таксономиялық ерекше деп санады. Алайда Арбур мен Кюри (2015) оны жаңа сипаттамаларға негізделген жарамды тұқым деп санады және Stegopeltinae жарамды клад емес деп тапты. Арбор және Кьюри (2015) сонымен қатар Лионингозавр, Седарпельта, Чуанкилонг және одан да көп алынған анкилозавридтер бар политомияның ішінде Алетопельтаны қалпына келтірді. Осыған ұқсас пікірді Arbour & Evans (2017) және Rivera Sylva et al. (2018) дегенді де, сонымен қатар Hylaeosaurus, Crichtonpelta, Gobisaurus және Shamosaurus-ті политомияға жатқызған. Парк және басқалар. (2019) сонымен қатар Алетопельтаны политомияға жатқызды, бірақ Джиньюнпельта, Нодозавр және Кунбаррасаврды қосады. Көбінесе базалық анкилозаурид ретінде табылғанмен, Фрауенфельдер және басқалар. (2022) зерттеуінде бұл тұқымның ең төменгі түрі деп табылған. Arbour & Currie (2015) жүргізген филогенетикалық талдау нәтижелері төменде келтірілген.