Кіріспе

Коммунизациялық теория (немесе британдық ағылшын тілінде коммунизациялық теория) – коммунизмді әлеуметтік революцияда барлық капиталистік әлеуметтік қатынастарды коммунистік қатынастармен дереу алмастыра бастайтын процесс ретінде қарастыратын солшыл ағым. Осылайша, ол пролетариат диктатурасының рөлін жоққа шығарады, оны капитализмді өршітуші деп санайды. Коммунизациялық теорияның ішінде екі негізгі бағыт бар: «Марксистік» (Жилль Дове, «Теория коммунист» және кейінірек «Endnotes» еңбектерімен ұсынылған) және «Анархистік» (Тиккун, «Көрінбейтін комитет» және «Hostis» тобымен бейнеленген). «Коммунизация» термині осы контексте 1968 жылғы мамыр көтерілісінен кейін, оның сәтсіздігін түсіндіру мақсатымен Дове тарапынан қолданылды. Дове теориясы кеңестік коммунистердің пролетариаттың өзін-өзі азат етуіне және партиялық форманы қабылдамауына баса назар аударды, сонымен қатар итальяндық коммунист Амадео Бордиганың Кеңес Одағындағы капитализм ретінде қарастырған сын-пікірін синтездеді, бұл коммунизмнің мазмұнының маңыздылығын атап көрсетті. Оған Ситуационистердің жұмысты (кем дегенде сөз жүзінде) қабылдамауы және күнделікті өмірді революциялық түрде өзгертуге бағытталған ұстанымдары да әсер етті.

Шығуы және прецеденттері

1843 жылы өзінің «Код қауымдастығы» еңбегінде нео-бабувист Теодор Дезами капитализмнен коммунизмге бірден көшуді қалады. Ол екі жүйенің арасындағы кезеңдік кезеңнің орнына мемлекеттің біртіндеп таратылуын және сауданың тоқтатылуы арқылы «әлеуметтік қатынастарды коммунизациялауды» көздеді. «Нанды бағындыру» еңбегінде анархокоммунист Петр Кропоткин бүлік кезеңінен кейін баршаның әл-ауқатын қамтамасыз ету мақсатында барлық мүлікті дереу иемденуге шақырды. Ол сондай-ақ әлеуметтік қатынастарды дереу коммунизациялауды ұсынды, бұл ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп жұмыскерлерін біріктіріп, әрқайсысы екіншісінің қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Бірақ анархокоммунистер коммунизацияның қандай формада болатыны туралы келіспеушілікке ұшырады. Кейбіреулері әлеуметтік революцияның нағыз қозғаушы күші ұйымдасқан жұмысшы табы емес, көтерілісшілердің өздері екенін түсінді. Еңбек қозғалысын реформашылдыққа айыптап, бұл антиұйымдық бейімділік жұмыссыздарды агитациялауға, азық-түліктерді иемденуге және іс-қимылдарды насихаттауға бағытталды. Англиялық социалист Уильям Моррис осы жекешіл анархистік бағытты сынға алып, оның теориясы мен тәжірибесін «реакциялық» деп санаса да, 1893 жылғы «Англиялық социалистер манифесінде» Моррис социалистерді «өнеркәсіпті толық коммунизациялауға» өздерін арнауға шақырды, он үшін экономикалық формалар дайын және халықтың санасы дайын дерлік.

Қазіргі заманғы тұжырымдама

1968 жылғы наразылықтардың салдарынан француз коммунисі Жиль Дове қазіргі заманғы коммунизация тұжырымын қалыптастырды, бұл тұжырым Карл Маркс пен Петр Кропоткиннің бұрынғы еңбектеріне сүйене отырып, қоғам ішінде бұрыннан бар коммунизм элементтерін анықтады. Дове коммунизмді билікті басып алғаннан кейін іске асырылатын саяси платформа деп қарастырмады, себебі бұрынғы қозғалыстар өз төңкерістерінен кейін коммунизмді іске асыра алмады. Оның орнына Дове "барлық бөліністерді жоятын" "коммунизацияны" ұсынды: ақшасыз тауар айналымын жүзеге асыру; жұмыс орындарын басып алып, оларды әлеуметтік меншікке көшіру; бөтендеуге алып келмейтін жұмыс орындарын жабу; мамандықталған білім беруді жою; және жалғыз отбасылық шаруашылықтарды тарату. 1990 жылдардың соңында Францияда жұмыссыздыққа қарсы наразылықтар толқынынан кейін Тиккун ұжымы құрылды. Олардың идеологиясы көтерілісші анархизм, постструктурализм және постмарксизмнің қоспасынан, сондай-ақ француз авангардының стильдік ықпалынан туындады. Ұжым өздерінің авторитарлыққа қарсы коммунизм түрін "коммунизация" терминімен сипаттады, бұл қоғамдағы құрылымдық өзгерістерге әкелетін көтеріліс кезеңін білдіреді. Тиккун мемлекеттік билікті басып алуды қабылдамады, өйткені бұл билікті алғандарды жаңа үстем тапқа айналдырады деп есептеді, бірақ оның орнына "күнделікті өмірді өзгертуге негізделген революцияны" қалады.