Кіріспе

Еврей православ мектептерінің желісі

Тора Умесора – Еврей күндізгі мектептері үшін ұлттық қоғам (немесе Тора Умесора תורה ומסורה) – 2007 жылдың маусым айында зейнеткерлікке шыққанға дейін православиелік еврей білім беру қайырымдылық ұйымы болды. Қазіргі Menahel ("директор") немесе ұлттық директор – раввин Дэвид Нойовиц.

Тарих

Тора Умесора, еврей күндізгі мектептерінің ұлттық қоғамы, АҚШ-та еврей күндізгі мектептерін дамытуды бастаған алғашқы ұлттық еврей ұйымы болды. Ол 1944 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, АҚШ-тың Осістік державалармен соғысып жатқан және Еуропа еврейлері нацистік Холокосттың геноцидіне ұшыраған тұста оларды құруға кірісті. Сол кездегі басым көңіл-күйге қарсы тұрып, раввин Шрага Фейвел Мендловиц және басқа раввиндер Солтүстік Америкада еврей күндізгі мектептерінің желісін дамыту үшін Тора Умесораны құрды. Раввин Мендловиц Венгрияда дүниеге келген және ол кезде Бруклиндегі Йешива Тора Водаастың басшысы болып қызмет еткен. Ол 1945 жылы доктор Джозеф Каминецкийді алғашқы толық уақытты директор ретінде таңдады; Каминецкийге негіздеуші раввиндердің көзқарасын іске асыру міндеті жүктелді. Ол 1980 жылға дейін қызмет етті, елдің жүздеген аймақтарында православиелік күндізгі мектептердің ашылуын қадағалады; ол Тора Умесораның ең ықпалды басшысы саналады. Ол Колумбия мұғалімдер колледжінде докторлық дәрежесін алған. 1944 жылы АҚШ-та нағыз ешивалар немесе Бейс Яков мектептері болмаса, православиелік еврей күндізгі мектептері де аз-ақ болды. Түстен кейінгі / Талмуд Тора жүйесі «күнде шаршап келген және американдық мәдениеттің ассимиляциялық ықпалына үнемі тосқан студенттерге еврейлік дәстүрді (идишкейтті) жеткілікті түрде жеткізе алмады» деп есептелді. ХХ ғасырдың соңына қарай Тора Умесора АҚШ және Канадада 600-дан астам ешива мен күндізгі мектептерді құрды, онда 170 000-нан астам еврей студенті білім алды. Ұйымның ұраны – «балалар – болашақ», немесе иврит тілінде יש עתיד.

Тора Умесораның жоспарлануы

Тора Умесораның негізін қалаушылар білім берудің өзгеше моделін құруды жоспарлады. Сол кезде еврей ата-аналары балаларын күндіз діни сипаттамасы жоқ мемлекеттік мектептерге жіберетін. Ал кешкі уақытта немесе сенбі-жексенбі күндері балаларын Еуропадағы дәстүр бойынша «Чедер» немесе «Талмуд Тора» сияқты еврей мектептеріне діни білім алуға жіберетін. Ата-аналар Солтүстік Америкада осы тәсіл еврей дінін жетілдіріп, ұзақ сақтауға жеткіліксіз деп қорқып отырды. Студенттер шаршаған күйі кешкі сағаттарда еврей сабақтарына қатысатын. Олар әртүрлі қоғамдағы секулярландыру күштерінің ықпалына ілігіп, мемлекеттік мектепте, көшеде және үйде американдық қоғам мен мәдениетпен қарым-қатынас жасайтын. Нью-Йорк қаласынан тыс жерде бар болғаны төрт-бес еврей күндізгі мектебі болды. 1999 жылы қайтыс болған Каминецкий бүкіл елде жүздеген еврей күндізгі мектептерін ашты, онда 160 000 бала білім алды. 2017 жылдың шілдесіне дейін ол 72 000-нан астам ересек еврейлерді апта сайынғы оқуға тартты. 2017 жылы «Торадағы серіктестер» тәуелсіз ұйым болып тіркеліп, қызмет аясын кеңейтуді жалғастырды. 2019 жылдың басында анонимді демеуші «Торадағы серіктестерге» технологияны пайдаланып, олардың қамтуын және әсерін күрт арттыруға, шығындарды төмендетуге және қатысушылардың белсенділігі туралы мәліметтерді жинауға шақыру жасады. Бұл жобаны қолдау үшін маңызды грант алған «Торадағы серіктестер» 2020 жылдың басында, Covid-19 пандемиясы басталғанға дейін, технологиялық платформаның бірінші нұсқасын сәтті іске қосты. Платформа қатысушыларды алгоритм арқылы оқуға қолайлы серіктеспен байланыстырып, қадағалау жүйесімен жабдықталған және қатысу мен қанағаттану туралы деректерді нақты уақыт режимінде ұсынады.

SEED жобасы

SEED жобасы аясында ешива студенттері (жасөспірімдер және 20 жасқа дейінгі ұлдар мен қыздар) таңдалып, алыстағы шағын еврей қауымдарына екі-алты апталық жазғы сапарға жіберіледі, онда олар сабақтар өткізеді немесе жазғы лагерьлерде балаларға қарау жұмысын атқарады. Мұндай лагерьлер Батыс тәуелсіз лагерьлер қауымдастығы немесе Америка лагерьлер қауымдастығы сияқты үшінші тарап ұйымдарынан аккредиттеу алған болуы мүмкін. Кеңесшілер Тораға бағытталған тәжірибе ұсынады, мұнда кеңесшілер мен лагерьге келгендердің арасында жыныс бойынша қатаң ажырату сақталады. SEED жобасы ешива студенттеріне баратын жердегі тұру, әуе билеті, жатақхана, тамақ, саяхат және басқа да көлік шығындарының көп бөлігін (бірақ толық емес) жабу үшін стипендия төлейді.