Кіріспе

Оңтүстік мұхит экспедициясы (1830–1833) Антарктидаға жасалған экспедиция болды.

Өмірбаян

1830 жылы ағылшын кит аулау компаниясы Сэмюэл Эндерби мен ұлдары Джон Бисконы «Тула» бригінің капитаны және Оңтүстік мұхитта жаңа теңіз есірткіштері аулауға арналған экспедицияның жетекшісі етіп тағайындады. «Лайвли» катерінің сүйемелдеуімен «Тула» Лондоннан шығып, желтоқсан айында Оңтүстік Шетланд аралдарына жетті. Экспедиция одан әрі оңтүстіске қарай сапар шегіп, 1831 жылғы 22 қаңтарда Антарктика шеңберін кесіп өтті, содан кейін 60° оңтүстік ендігінде шығысқа бұрылды. Бір айдан астам соң, 1831 жылғы 24 ақпанда экспедиция мұзды мұхит арқылы жалаңаш тау шыңдарын көрді. Биско бұл құрлықтың бөлігі екенін дұрыс болжады және аймақты меценаттарының құрметіне Эндерби жері деп атады. 28 ақпанда мүйіс байқалды, Биско оны Кейп-Энн деп атады; мүйістің үстіндегі тау кейін Биско тауы деп аталды. Биско экспедицияны сол аймақта ұстап тұрды, ол жағалауды картаға түсіруді бастады, бірақ бір айдан кейін оның және экипажының денсаулығы нашарлай бастады. Экспедиция Австралияға қарай жолға шығып, мамыр айында Тасманиядағы Хобартқа жетті, бірақ бұл алдында экипаждың екі мүшесі қызыл жегіден қайтыс болды. Экспедиция Антарктикаға қайта бет бұру алдында Хобартта қыстады. 1832 жылғы 15 ақпанда Аделаида аралы, ал екі күннен кейін Биско аралдары табылды. Тағы төрт күннен кейін, 21 ақпанда, жағалаудың кеңірек бөлігі көрінді. Тағы да құрлыққа тап болғанын болжап, Биско бұл аймақты Адмиралтействоның бірінші лорды сэр Джеймс Грэмнің құрметіне Грэм жері деп атады. Бір дерек көздері Джон Биско Анверс аралын көріп, Антарктика құрлығын емес, ал екіншісі экспедиция сол жерге түскенін көрсетеді. Үйге қайтар алдында Биско экспедиция тапқан жаңа жағалаудың картасын жасауды қайта бастады және 1832 жылғы сәуір айының соңында ол Джеймс Кук пен Фабиан фон Беллинсгаузеннен кейін Антарктика құрлығын айналып өткен үшінші адам болды. Үйге қайта оралу жолында экспедицияға бір қайғы оқиға орын алды: шілдеде «Лайвли» Фолкленд аралдарында сүңгіп кетті. Дегенмен экспедиция 1833 жылдың басында Лондонға қауіпсіз оралды. Антарктика жағалауын зерттеумен қатар, экспедиция Аврора және Нимрод аралдарын қайта табуға тырысты. Бұл аралдар Оңтүстік мұхитта орналасқан, басқа теңізшілер оларды тапқандарын мәлімдеген, бірақ ақырында, ХХ ғасырда, олар мифтер екені жарияланды.