Кіріспе

1974 жылы түсірілген британдық фильм, Теренс Фишердің туындысы

"Франкенштейн және тозақтан келген монстр" – 1974 жылы түсірілген британдық қорқыныш фильмі, режиссері Теренс Фишер, алдына алушысы Hammer Film Productions. Басты рөлдерде Питер Кушинг, Шейн Брайант және Дэвид Проуз. 1972 жылы Elstree Studios-та түсірілген, бірақ 1974 жылға дейін жарық көрмеген бұл фильм, Hammer компаниясының "Франкенштейн" сагасының соңғы бөлімі және режиссер Фишердің соңғы туындысы болды.

Сюжет

Барон Виктор Франкенштейн алдыңғы фильмнің соңында болған өрттен аман қалғаннан кейін, психикалық ауруханада хирург ретінде өмір сүріп, жұмыс істейді. Оған көптеген жеңілдіктер беріледі, себебі ол аурухананың жемқор және іздесеңіз, бұзық директоры Адольф Клаусқа қарсы айыптау дәлелдерін сақтайды. Франкенштейн доктор Карл Виктор деген атпен өз қызметін пайдаланып, адам жаратудағы тәжірибелерін жалғастырады. Саймон Хелдер, жас дәрігер және Франкенштейннің еңбектерін құрметтейтін адам, «сырқаттық» және дене ұрлау қылмыстары үшін тұтқын ретінде келгенде, барон Хелдердің қабілетіне таңғалып, оны шәкірті ретінде қабылдайды. Олар бірлесіп жаңа тіршілік иесінің жобасын жасап шығарады. Бірақ Саймонның білмейтіні, Франкенштейн науқастарын өлтіру арқылы дене мүшелерін жинап жатыр. Франкенштейннің жаңа тәжірибесі – алып, маймылға ұқсайтын мырза Шнайдер, ол кісі өлтіруші тұтқын, зорлық-зомбылықпен өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін тірі қалдырылған және оған жақында қайтыс болған мүсіншінің қолы тігілген. Франкенштейннің қолы өртте қатты күйгендіктен, барлық тігіс жұмысын Сара атқарады, ол дәрігерге көмектесетін, «Ангел» деп аталған сұлу мылқау қыз. Саймон Франкенштейнге өзінің хирург екенін айтады, мәселе шешіледі. Франкенштейн Сара Клаустың қызы екенін және Клаус оны зорлауға тырысқаннан бері үнсіздікке тоңғанын айтады. Көп ұзамай жаңа көздер мен ми жаратылысқа орнатылады. Егер монстр – алып, жүнді және үнсіз болса, ол ашуланып, кек алуға бейім болады. Соңында ол ауруханада Клаустың ішіндегілердің бірі ретінде кісі өлтіруге кіріседі. Ақырында, ол тұтқындардың тобымен толық жеңіліп, жойылды. Саймон өмірінен айырылғандарға қайғырып, Франкенштейнге хабарлайды; бірақ барон бұл тіршілік иесі үшін ең жақсы нәтиже деп санайды және басқа ерікті емес донорлармен жаңа тәжірибе жасауды ойластырып жатыр. Саймон мен Сара Франкенштейн зертхананы жинағанда, кім бірінші болып «донор» болатынын ойлап, үнсіз қарайды.

Өндіріс

Бұл Питер Кушингтің Барон Виктор Франкенштейн рөлін сомдаған алтыншы және соңғы реті болды, ол бұл рөлді 1957 жылғы «Франкенштейннің қарғысы» фильмінде алғаш рет ойнаған. Кушинг өзінің мансабы бойында реквизиттерді жоспарлы түрде қолдану мен пайдалануда да егжей-тегжейлі назар аударуымен белгілі болды. Осы фильм үшін ол өзі киген шаштың дизайнын жасауға көмектесті, бірақ жылдар өткен соң нәтижесіне өкінді және оның американдық сахна және кино жұлдызы Хелен Хейске ұқсас екенін айтқан екен. Дегенмен, Кушингтің рөлге деген берілгендігі ешқашан азайған жоқ; тіпті 59 жасында және денсаулығы нашар болған кезде де, ол үстелден секіріп, ашуланған құбыжықты тыныштандыру үшін оның арқасына секіруді және айналып тұруды талап ететін трюк орындауға талап етті. 1967 жылғы «Казино Рояль» Джеймс Бонд пародиасындағы эпизодық рөлден басқа, Дэвид Проуз осы фильмде Франкенштейннің зертханасында жасалған құбыжық ретінде екінші рет пайда болды, алғашқысы «Франкенштейннің қорқынышы» фильмінде болған. Ол «Hammer» фильміндегі Франкенштейннің құбыжығын бірнеше рет ойнаған жалғыз актер. Бұл фильмге арналған DVD комментарийлерінде Проуз өзінің «Тозақтан келген құбыжыққа» айналуы шамалы уақыт алатынын, масканы киюге және киімді шешуге бар болғаны 30 минут жұмсалатынын айтты, ал бұрынғы «Hammer» құбыжығының рөлінде макияж жасауға әдетте бірнеше сағат кеткен. Проуз бен Кушинг 1977 жылғы «Жұлдызды соғыстар» IV эпизоды «Жаңа үміт» фильмінде сәйкесінше Дарт Вейдер және Гранд Мофф Таркин рөлінде бірге ойнады.

Шығарылымдар

Фильм Ұлыбританияда 2014 жылдың 28 сәуірінде DVD+Blu-ray форматында жарық көрді, барлық бұрын цензураланған сахналар фильмге қайта қосылды.

Сыни

The Monthly Film Bulletin жазды: «Франкенштейн және тозақтағы жәндік» [Фишердің] ең жақсы туындыларының деңгейінен төмен көрінеді. Фильм баронды Уилд есімді денди рөлінде қайта жаңғырту арқылы үміт сыйлайды, онда Питер Кушинг, толығымен қара киім киген, әдемі қимылмен ақымақтардың шулаған тобын үнсіздікке мәжбүр етеді. Алғашқы жартысының көп бөлігінде авторитет пен атмосфера сақталады, әсіресе анимацияланған, құпия жерасты зертханасының табылуында, ол қауіпті химиялық өмірмен толы. Бірақ жинақталған шиденділік сценарийдің әрекетімен жойылады, ол Джимми Сангстер – алғашқы «Франкенштейн» фильмдерінің авторы – ешқашан қолдамаған комикстік мелодрамаға құлайды. Джон Эльдер кейіпкерлерді және негізгі жағдайды орнатқаннан кейін не істеу керектігін білмейді; Фишер серияның соңғы бөлігінде сценарийдің белгісіздігін пайдаланып, жобаға жеке сипат беруге қол жеткізсе, мұнда бұл мүмкін емес болып шықты. Дегенмен, кино әуесқойлары фильмнің бірінші жартысында ләззат алатын көп нәрсе табады, сонымен қатар Фишердің готикалық ландшафттар арқылы жасаған келелі саяхаттарын күтеді, оның арқасында ол – кездейсоқ болсын немесе жоқ – бірден танылатын британдық кинорежиссерлердің біріне айналды. «The Hammer Story: The Authorised History of Hammer Films» кітабында: «Теренс Фишердің соңғы, көңілді, қайғылы туындысы Hammer қорқыныш фильмінің эпиграфына айналар еді» деп жазылған.

Кассалық жинақ

Фильмнің өзі кассада жақсы көрсетілмеді.