Кіріспе

Фриц Штидри (11 қазан 1883 – 8 тамыз 1968) – австриялық дирижер және композитор.

Өмірбаян

Фриц Стидри 1883 жылы Венада дүниеге келген. Вена университетінде заңгерлік мамандықты оқып жүрген кезінде музыкалық талантын Густав Малер байқап, 1907 жылы Вена сотының опера театрында өзінің көмекшісі етіп тағайындады. Одан кейін Кассель мен Берлин операларында бас дирижер болып қызмет етті. 1932 жылы ол Курт Вейлдің "Бүргізаттық" операсының әлемдік тұңғыш көрсетілімін жүргізді. 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келген кезде Стидри Германиядан кетіп, 1934 жылдан 1937 жылға дейін Ленинград филармониясының бас дирижері болды. Ол Шостаковичтің Төртінші симфониясының премьерасына дайындық жұмыстарына қатысты, бірақ премьера саяси себептермен тоқтатылды, себептері әлі де даулы. Кейбіреулер Шостакович Стидридің симфонияның күрделілігімен күресе алмайтынын сезінгенін айтады, ал басқалары нағыз себептің Коммунистік партия шенеуніктері композиторды шығарманы қайтаруға мәжбүрлегені екенін санайды. 1937 жылы Стидри Ленинградтан АҚШ-қа, Нью-Йорктегі New Friends of Music Orchestra оркестріне кетті. Бах, Гайдн және Моцарттың ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған шығармаларын орындады және Шенбергтің екінші камералық симфониясын тұңғыш рет қойды. 1945 жылдан бастап ол операға оралып, Чикаго лирикалық операсы мен Нью-Йорк Метрополитен операсының дирижері болды және Хантер колледжінің опера шеберханасын құрғандардың бірі болды. Ол 1968 жылы 84 жасында Швейцарияның Цюрих қаласында қайтыс болды. Ол Хайднның 67, 80, 99 және 102-ші симфонияларын жазды. Оның Метрополитен операсында Джузеппе Вердидің "Тағдыр күші" операсының тікелей жазбасы (Рудольф Бингтің 1950 жылдардағы әдеті бойынша, I актідегі көрініссіз) CD-ге көшірілді.