Кіріспе
Корольдік жұбай - биліктегі король немесе королеваның жұбайы. Ұлыбритания монархтарының жұбайлары конституциялық мәртебеге немесе билікке ие емес, бірақ олардың көптегені маңызды ықпалға ие болып, монархты оның міндеттерінде қолдайды. 1707 жылы Ұлыбритания таждардың бірігуінен бері 11 корольдік жұбай болды, оның сегізі әйел, ал үші – ер адам. Королева Елизавета II-нің күйеуі, принц Филипп, ең ұзақ қызмет еткен және ең қарт жұбай атанды, ол 2021 жылы қайтыс болғанға дейін шамамен 70 жыл қызмет етті. 2022 жылдың 8 қыркүйегінде III Чарльз таққа отырғаннан бері оның әйелі Камилла корольдік жұбай лауазымын атқарып келеді.
A royal consort is the spouse of a reigning king or queen. Consorts of British monarchs have no constitutional status or power but many have had significant influence, and support the sovereign in his or her duties. There have been 11 royal consorts since Britain's union of the crowns in 1707, eight women and three men. Prince Philip, the husband of Queen Elizabeth II, is the longest serving and oldest ever consort, and served for nearly 70 years until his death in 2021. Since the accession of Charles III on 8 September 2022, his wife Camilla has held the position of queen consort.
Тарих
1707 жылы Англия мен Шотландияның бірігуінен бері британ монархтарының он бір жұбайы болған. 1727 және 1814 жылдар аралығындағы патшайымдар сонымен қатар Ганновердің сайлаушысы (Электорасы) болды, себебі олардың күйеулерінің барлығы Ганновер сайлаушысы атағын иеленді. 1814 және 1837 жылдар аралығында патшайымдар Ганновер королевасы атағын алды, өйткені олардың күйеулері Ганновер корольдері болды. Ұлыбританиямен жеке одақ 1837 жылы королева Викторияның таққа отыруымен аяқталды, себебі Ганновердегі мұрагерлік заңдары (Салик заңы) тірі әрқашан еркек мұрагер болған жағдайда әйелдің атақ алуына мүмкіндік бермеді (Ұлыбританияда еркек тек өз әпкелері мен қарындастарына ғана басымдық берді, 2013 жылғы Тақ мұрагерлік туралы заңға дейін еркек балаға мұрагерлік құқығы басым болды). 1866 жылғы австрия-пруссия соғысында Ганновер Пруссияға қосылып, Ганновер провинциясы болды. Монархтардың барлық әйелдері жұбайлар болған жоқ, себебі олар қайтыс болған, күйеулері таққа отырмай тұрып ажырасқан немесе тақтан бас тарғаннан кейін үйленген болуы мүмкін. Мұндай жағдайларға Джорджтың әйелі, Брансвик-Люнебургтің мұрагерлік ханзадасы (болашақ король Георг I), Виндзор герцогы Эдуардтың (бұрынғы король Эдуард VIII) әйелі Уоллис Уорфилд және Уэльс ханзадасы Чарльздың әйелі леди Диана Спенсер (кейін король Чарльз III) жатады. Георг I және Эдуард VIII ғана өздерінің билік ету кезеңінде үйленбеген. 1937 жылдан бері монархтың жұбайы және 21 жастан асқан мұрагерлік тізімдегі алғашқы төрт адам мемлекеттік кеңесшілер болып тағайындалуы мүмкін. Мемлекеттік кеңесшілер Ұлыбританияда монарх елден тыс немесе уақытша денсаулығына байланысты қызметін атқара алмайтын жағдайда оның қызметтерінің бір бөлігін орындайды.
Стиль
Биліктегі патшаның әйелі күйеуі билікте болған кезде "Ең Көкемді Королева" деп, ал күйеуі қайтыс болғаннан кейін "Ең Көкемді Королева [есімі]" деп аталады. Ол "Ең Көкемдісі" деп аталады және "Сіздің Көкемдігіңіз" деп сөз сүйеді. 2023 жылы тәж кигеннен бері қазіргі патшалық серігі Камилла да дәстүр бойынша "Ең Көкемді Королева" деп аталады. Бастапқыда оны әлдеқандай жақында қайтыс болған енесі, Королева Елизавета II-ден ажырату үшін "Ең Көкемді Корольдік серігі" деп атады, өйткені ол патшайым ретінде де "Ең Көкемді Королева" деп аталды.
Ерлер жұбайлары
Биліктегі патшайымның күйеуі әйелінің патшалық атағы мен мәртебесін бөліспейді, ал консорт қызметін атқарған үш ер адам әртүрлі атақтарға ие болды. Данияның ханзадасы Жордж, королева Аннаның күйеуі, консорт ретінде ешқашан ресми мәртебе алған жоқ, оның ханзадалық атағы Данияға тән болған, бірақ 1702 жылы әйелі таққа отырудан бірнеше жыл бұрын, 1689 жылы Англияның герцогы, Камберленд герцогы болып көтерілді. Саксен-Кобург және Готаның Альберт ханзадасы, королева Викторияның күйеуі, британдық пэрлік атақты қабылдамады, бірақ 1857 жылы ерекше атақ ретінде Принц-консорт атағы берілді, Ұлыбританияның немесе оның бұрынғы мемлекеттерінің тарихында осы атаққа ие болған жалғыз ер адам. Виктория оны Король-консорт деп атағысы келді, бірақ үкімет рұқсат бермеді. Грекия және Данияның ханзадасы Филипп, королева Елизавета II-нің күйеуі, 1947 жылы, әйелі таққа отырудан бес жыл бұрын Эдинбург герцогы болып тағайындалды және 1957 жылы Ұлыбританияның ханзадасы атанды.
Таққа отырғызу
Корольдік әйелдер таққа отырғызу рәсіміне қатысады, монарх сияқты көптеген рәсімдерді атқарады. Корольдік әйелдер дәстүрлі түрде әсем киім киіп, шеруде шатыр астында болады. Олар да киелі маймен майланып, тәж кигізіледі. Дәстүр бойынша, таққа отырғызу рәсімінде еркек жұбайлар тәж кигізілмейді және майланбайды. Ерекше жағдай - Георг IV-тен бұрын ажырасқан, бірақ заң бойынша оның әйелі болған Брунсвик-Вольфенбюттельдегі Каролина, сотта қызмет етпеді және күштеп оның таққа отырғызу рәсіміне қатысуына және тәж кигізілуіне тыйым салынды.
Регалиялар
Ең көне сақталған патшайымның тәжі 1685 жылы Моденалық Мария үшін жасалған. 20-шы ғасырдың басында әрбір патшайымға кезекпен жаңа тәждер жасалды. Дегенмен, 2023 жылы тағына отырған Камила патшайым үшін жаңа тәж жасалмады, және ол 1911 жылғы Королева Мэридің тәжімен таж киді. Патшайымның сақинасы алғаш рет 1831 жылы Королева Аделаиданың тағына отыруы үшін жасалды және содан бері барлық патшайымдар оны қолданып келеді. Патшайымның көгершінмен безендірілген таяғы "әділет және мейірімділік" символы, ал қанаттары бүктелген көгершін – Киелі Рухтың нышаны. 1685 жылы Моденалық Марияның тағына отыруы үшін жасалған, крестпен біргегі патшайымның скептрі тас кристалдарымен әсемделген.