Кіріспе

Шүберектер тұқымдасы

Therevidae – Asiloidea суперотбасының шүберектер тұқымдасы, көбінесе қанжарлы шүберектер деп аталады. Тұқымдасқа дүние жүзінде шамамен 1600 сипатталған түр кіреді, олардың көп бөлігі құрғақ және жартылай құрғақ аймақтардағы құмды топырақта кең таралған. Дернәсілдері топырақтағы жәндік дернәсілдерімен қоректенеді.

Сипаттама

Ересек Therevidae-лер кішкентай немесе орташа мөлшерде болады, дене ұзындығы 2,4-18 мм және түкті тері қабығына ие. Түсі сарыдан қараға дейін өзгереді, бірақ көбінесе томент түсіне жабысқандай болады. Көптеген түрлерде еркектерде құрама көздері үлкенірек болады, тіпті голоптикалық та болуы мүмкін. Аналықтарында жақсы жетілген құрама көздері бар, бірақ олар анық дихоптикалық. Үш оцелли бар. Антенналары салыстырмалы түрде қысқа. Скапус созылған, педицель өте қысқа, ал бірінші флагелломер конус тәрізді және созылған, ұшында бірден үш сегментке дейінгі күрделі стилус орналасқан. Скапус және педицель түкті; туысқан және шатастыратын ұқсас Asilidae отбасынан өзгешелігі, Therevidae-де лабиум тесіп, жемтік аулайтын мүше емес, екі ет тәрізді лабелламен аяқталады, олар сұйық тамақ соруға бейімделген. Тағы бір айырмашылық – Therevidae-де ауыз мүшелерінің үстінде көбінесе түкті сеталар болғанымен, бұл сеталар Asilidae-дің көптеген түрлерінің мистаксын құрайтын қорғаныш шаталары сияқты қатаң қылшықтар емес. Сонымен қатар, Asilidae-де көздер арасындағы басының ойысы Therevidae-ге қарағанда көбірек көрінеді. Кеудесі кең және орташа дөңгелек, ұзын қылшықтарға (макротрихеяларға) ие. Аяқтары ұзын және жұқа, жамбас сүйектері мен тібік сүйектерінде қылшықтар бар; тібік сүйектерінде апикальды шпоралар жоқ, ал табандары емподиямен немесе ортаңғы претарсалсыз жабдықталған. Қанаттары жақсы жетілген, гиалинді немесе мөлдір емес, көбінесе көлденең және бойлық тамырлардың аяқталуында орналасқан тамырларының пигментациясына ие. Құрсағы конус тәрізді және созылған, әдетте, жұмыртқа салу сияқты әрекеттер үшін созылмағандағы ең кең бөлігінен 3-4 есе ұзын. Сырттан сегіз құрсақ сегменті (урити) көрінеді. Қанат тамырлары салыстырмалы түрде күрделі, бірақ Therevidae-ді Asiloidea отбасының басқа түрлерінен ажырататын ерекше құрылымы жоқ. Радиус төрт тармаққа бөлінеді, R2+3 бөлінбеген. R4 тармағы ұзын және иілген, жағалау шетіне жетеді, ал R5 тармағы артқы шетінде аяқталады, сондықтан қанаттың екінші субмаргинальді жасушасы ұшында ашық болады. Медиа төрт тармаққа бөлінеді, барлығы дербес, бірақ M3 және M4 бір-біріне жақындасқан. Көлденең медиальді тамыр дискальді жасушаны жабады. Ол созылған пішінге ие және үш бұрышпен аяқталады, олардан медианың алғашқы үш тармағы шығады. Төртінші тармақ, M4 (немесе басқаша түсіндірілгенде CuA1), артқы базальді дискальді жасушаның ұшынан басталады. Кубит және анальді тармақтар ұшына жеткенше қысқа ортақ тармаққа бірігеді. Личинкасы аподос және эуцефальді, цилиндр тәрізді, өте ұзын және жұқа, созылған ұштары бар. Тегінің жамылғысы тегіс, ақ немесе қызғылт түсті. Бас капсуласы жақсы жетілген, бірақ басқа аймақтардан тар.

Биология

Therevidae биологиясы туралы білім шектеулі және фрагментті. Өмірлік циклы әдетте жылына бір ұрпақтан өтеді, бірақ кейбір еуропалық Therevidae-лерде екі немесе одан да көп жылдық цикл кездеседі. Қыстау кезеңі жетілген личинкамен ұсынылған. Белгілі түрлеріндегі эмбрионнан кейінгі даму бес жас кезеңін қамтиды және көктемде қуыршақтану жүзеге асады. Личинкалар, басқа Asiloidea-лар сияқты, энтомофагтық тамақтанумен және жыртқыш ретінде тіршілік етеді. Олар көбінесе құрғақ, құмды топырақтарда және құрғақ төсеніште табылса да, басқа субстраттарда да кездеседі, мысалы, ыдырайтын органикалық заттарда және ағаш қабығының астында. Олардың қорегіне Diptera, Coleoptera және Lepidoptera-ның личинкалары мен қуыршақтары кіреді. Белгілі түрлерінің мінез-құлқын бақылау ашкөз тамақтануын және епті қозғалысын көрсетеді. Жарыққа ұшырағанда, Therevidae личинкалары жылдам қозғалыстармен субстратқа көміледі. Ересектер негізгі қоректік заттары ретінде нектар, бал шырыны және тозаңды пайдаланады, бірақ кейде жануарлар немесе өсімдіктердің сұйық шығарындыларымен де қоректенеді. Олар түрлі ортада кездеседі және ағыстарда, шалғынды далаларда, сирек орманды жерлерде немесе көптеген басқа Asiloidea-лар сияқты құрғақ және құмды жерлерде, жағажайларда кездесуі мүмкін. Тынығу кезінде олар түрлеріне қарай әртүрлі субстраттарды таңдайды: кейбір түрлер жерде, ал басқалары тастарда, өсімдіктерде немесе таяз су аймағындағы қалдықтарда демалады. Олар көбінесе күндіз белсенді болады және қысқа, жылдам ұшумен қозғалады. Шөлейт аймақтарда мекендегендіктен, немесе осы себепті де, личинкалары үшін жем көп болатындықтан, ересектерге су тартымды, әдетте су тобырларының немесе ылғал көздерінің жанында болады.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Therevidae тіршілік ету ортасы басқа Asiloidea-ға қарағанда көбірек әртүрлі, бірақ Asiloidea-дағыдай, личинкаларға қолайлы экожүйелерде олар жиірек кездеседі, сондықтан бұл жәндіктер ксерофильді өсімдіктердің (гариг және макис), шөлдер мен құмды жағажайлардағы қалың тоғдарларда таралған. Therevidae тұқымдасы Жердің барлық зоогеографиялық аймақтарында өкілдік етілген. Therevinae барлық құрлықтарда кездеседі, бірақ шығыс аймақта олардың саны аз. Phycinae афротропикалық және холарктикалық аймақтарға тараған. Xestomyzinae негізінен афротропикалық аймақта кездеседі. Agapophytinae Австралия аймағына ендемик. Еуропада тек Phycinae (екі туысымен) және Therevinae (15 туысымен) тұқымдастары таралған. Барлығы 98 түр тіркелген, олардың үштен екісі Thereva туысына жатады.

Сәйкестендіру

Коул, Ф. Р., 1923 жыл. Солтүстік Американың Therevidae тұқымдасына жататын екі қанатты ұшқыштардың қайта қарастырылуы. АҚШ Ұлттық мұражайының іс қағаздары, 62(4), 1–140. Коул, Ф. Р., 1960. Фурцифера Кройбер (Diptera: Therevidae) тұқымдасының стильто құстары. Америка энтомологиялық қоғамының жылнамасы, 53, 160–169. Гаймари, С. Д., және М. Э. Ирвин, 2000. Therevinae (Insecta: Diptera: Therevidae) циклотелінің филогенезиясы, жіктелуі және биогеографиясы. Линеан қоғамының зоологиялық журналы, 129, 129–240. Ирвин, М. Е., және Л. Лайнеборг, 1981. Nearctic Therevidae тұқымдасының туыстары. Иллинойс табиғат тарихы бюллетені, (1980) 32, 193–277. Ирвин, М. Е., және Д. В. Уэбб, 1992. Бразилиялық Therevidae (Diptera): түрлердің тексеру тізімі мен сипаттамалары (sic). Acta Amazonica, (1991) 21, 85–121. Кройбер, О., 1911. Оңтүстік және Орта Американың Therevidae. Annales Musei Nationalis Hungarici, 9, 475–529. Тұқымдар мен түрлерді анықтау кілті. Кройбер, О., 1912. Индо-Австралия аймағының Therevidae. Тұқымдар мен түрлерді анықтау кілті. Кройбер, О., 1913. Therevidae. Туыстар. Инсекталардың анықтама кілті (кейін) әлемдік туыстар. Тұқымдар мен түрлерді анықтау кілті. Кройбер, О., 1914. Therevidae және Omphralidae туралы білімге үлес. Гамбург ғылыми мекемелерінің жылнамасы, (1913) 31, 29–74. Кройбер, О., 1924–1925. Therevidae. Палеарктика аймағының ұшқыштары. 4 (26): 1–60. Кройбер, О., 1928. Omphralidae, Conopidae және Therevidae тұқымдастарының жаңа және аз танымал Diptera. Konowia Zeitschrift für Systematische Insektenkunde, 7, 113–134. Кройбер, О., 1931. Оңтүстік Африканың Therevidae (Diptera). Ann. Transvaal Mus. 14: 103–134. (Лайнеборгты да қараңыз). Лайнеборг, Л., 1972. Therevidae тұқымдасының Xestomyza тобын қайта қарау. (Diptera). Natal мұражайының жылнамасы, 21: 297–376. Африкалық тұқымдар мен түрлерді анықтау кілті. Лайнеборг, Л., 1976. Эфиопия аймағындағы Therevine stiletto flies (Diptera: Therevidae) тұқымдасын қайта қарау. Bull. British Mus. (Nat. Hist.). Entomology, 33(3): 191–346. Thervinae тұқымдастары мен туыстарын анықтау кілті. Маллох, Дж. Р., 1932. Rhagionidae, Therevidae. British Museum (Natural History). Entomology бөлімі [ред.] Патагония мен Оңтүстік Чилидің Diptera, негізінен Британдық мұражайдағы (Табиғат тарихы) материалға негізделген. 5-бөлім, 3-кеңес. Rhagionidae (Leptidae), Therevidae, Scenopenidae, Mydaidae, Asilidae, Lonchopteridae. 199–293 беттер. Тұқымдар мен түрлерді анықтау кілті. Манн, J.S., 1928–1933. Австралиялық Therevidae туралы қайта қарау жазбалары. 1-бөлім. Australian Zoologist, 5, 151–194 (1928); 2-бөлім. 6: 17–49 (1929); 3-бөлім. 7: 325–344 (1933).