Кіріспе
Флорида штатындағы археологиялық орын, АҚШ. Кі Марко – Флоридадағы Марко аралының жанындағы үлкен қабықтан жасалған аралдан тұратын археологиялық орын (8CR48) болды. Кі Маркодағы шағын көл, қазір "Қазық үй тұрғындарының алаңы" (8CR49) деп аталады, 1896 жылы Смитсонов институтының Фрэнк Гамильтон Кушинг басқарған Пеппер Херст экспедициясымен қазылып зерттелді. Кушинг көлден 1000-нан астам ағаш заттарды тапты, бұл АҚШ-тың шығысындағы кез келген тарихи археологиялық орында табылған ең көп ағаш заттардың саны. Бұл заттар Солтүстік Америкадағы ең әдемі ежелгі американдық өнер туындылары деп сипатталады. Кі Марко материалдары негізінен Пенсильвания университетінің Археология және Антропология мұражайы, Пенсильвания университеті; Ұлттық табиғи тарих мұражайының Антропология бөлімі, Смитсонов институты; және Флорида университетінің Флорида табиғи тарих мұражайында сақталады. Алғашқы көл толығымен қазылып, қайта толтырылды. Қазір ол тұрғын үйлермен салынған ауданда орналасқан. Осы орынның шағын бөліктері 1965 және 1995 жылдары да зерттелді.
Key Marco was an archaeological site (8CR48) consisting of a large shell works island next to Marco Island, Florida. A small pond on Key Marco, now known as the "Court of the Pile Dwellers" (8CR49), was excavated in 1896 by the Smithsonian Institution's Pepper Hearst Expedition, led by Frank Hamilton Cushing. Cushing recovered more than 1,000 wooden artifacts from the pond, the largest number of wooden artifacts from any prehistoric archaeological site in the eastern United States. These artifacts are described as some of the finest prehistoric Native American art in North America. The Key Marco materials are principally divided between the University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology, University of Pennsylvania; the Department of Anthropology, National Museum of Natural History, Smithsonian Institution; and the Florida Museum of Natural History, University of Florida. The original pond was completely excavated and refilled. It is now covered by a housing subdivision. Excavations of small parts of the site were also conducted in 1965 and 1995.
Аттар
Кей Марко аралы 19 ғасырда Марко аралынан бөлініп, қабырға үйінділері мен басқа да қабырғалық құрылыстардан тұрды. 19 ғасырдың соңында аралдағы елді мекен Марко ауылы деп аталды. Аралдың солтүстік жағындағы Ольде Марко қонақ үйі 1887 жылы салынды. Аралдағы елді мекеннің атауы 1927 жылы Коллиер Сити болып өзгертілді. 20 ғасырдың соңына қарай Кей Марко Марко аралына қосылды және Кей Маркодағы барлық үйінділер тегістеліп, олардың үстіне құрылыстар салынып бітті. Қазіргі уақытта бұл аймақ Ескі Марко ауылы деп белгілі. Атаудың шатасуына себеп – Марион Гиллилендтің бүкіл Марко аралын атау үшін "Кей Марко" дегенді қолдануы. Тағы бір шатасу көзі – 1980 жылдары құрылыс компаниясы бұрынғы Хорр аралын "Key Marco" деп атауы. Хорр аралы – өте маңызды археологиялық орын. Бұл АҚШ-тың шығысындағы ең көне жергілікті халыққа тиесілі зират үйінділерінің бірі, ол шамамен 1450 жылға дейін сонау уақытқа дейін жатады; сонымен қатар, бұл елдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Архаикалық кезеңде (8000 ж.б.э. – 1000 ж.б.э.) тұрақты түрде қоныстанған ең ірі қауымның орны болды.
Пеппер-Хирст қазбасы
Кей Маркодағы "Қазық үй тұрғындарының соты" – бір гектардан да аз аумақты алып жатқан кішкентай лайлы ойпаң болған. Ойпаңдағы жағдай ағаш және басқа да заттарды, оның ішінде сүйек, талшық, шайыр, шикі тері және ішектерден жасалған заттарды сақтап қалды. Ойпаңнан тас, қабық және керамикалық бұйымдар да табылды. Ойпаңнан табақтар, диірмен тастар және иінтіректер, найзалар, атлатлдар, жіптер, арқандар, торлар, тор иінтіректері, балық аулау ілгектері, оюлы дулығалар, ағаш тақталар мен тіреулер, ағаш құлақ орамдары, шынайы түрде ойылған жануарлардың бас жағы, оюлы және боялған маскалар, сондай-ақ оюлы ағаш мысық/адам бейнесі ("Кей Марко мысығы" деп аталады) табылған. Маскалардан басқа, көптеген ағаш заттар боялған. Бұл заттар ойпаңнан алғашқы рет шығарылғанда, түстері әлі де жарқын болған. Артефакттар ылғалды жағдайда жерге көмілгендіктен жақсы сақталған. Ойпаң қазылған кезде, ағаш және басқа да нәзік материалдарды ойпаңнан алып шығу үшін тиісті технологиялар әзірленбеген. Боялған заттардың түстері тез солды, ал көптеген бұйымдар тез бүлінді. Бірақ, қазба жұмысына қатысқан фотограф барлық заттарды ойпаңнан шығарылғаннан кейін дереу суретке түсіріп, олардың сыртқы түрін сақтап қалды. Уэллс М. Сойер боялған заттардың түсін көрсететін акварель суреттерін де дайындады. "Қазық үй тұрғындарының сотынан" табылған заттардың мерзімін анықтау қиындық тудырды. Сол кезде археологиялық ғылымның білімі шектеулі болғандықтан, заттардың қабаттасуы туралы ешқандай жазба сақталмаған. Оларды тізбектей орналастыру мүмкін емес. Табылған заттарда еуропалық тауарлардың саудасының немесе ықпалының белгілері жоқ. Қазба кезінде радиокөміртектік талдау қолданылмаған. Ұзақ уақыт бойы бастапқы ортасынан алыс сақталған және ұсталған заттардың радиокөміртектік талдауы сенімді болмауы мүмкін. 1960 жылдары кейбір заттарды радиокөміртектік талдауға тырысқанда, 1670 жылға сәйкес нәтиже алынған. 1975 жылы бес түрлі затты пайдаланып жасалған екінші талдау 55 жылдан 850 жылға дейінгі мерзімді көрсетті.
Ван Бек қазбасы
1965 жылы Ван Бек және Ван Бек "Қазаншұңқыр тұрғындарының алаңы" -ның солтүстік-шығысындағы биік үйіндінің бір бөлігін қазып шығарды. Екі сынама шұңқырынан ерекше қабаттарда көптеген қыш сынықтары табылды. Барлық сынықтар II және III Глэйдс кезеңдеріне жатады. Сынықтардың тығыздығы Кі Марко орнында II және III Глэйдс кезеңдерінің екеуінде де халық тығыздығының жоғары болғанын және, болжам бойынша, саяси құрылымының күрделі болғанын көрсетеді.
Видмер қазбасы
1995 жылы Коллиер округінің тарихи қоғамы Кі Марконың дамытылмаған бөлігінде археологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізуді тапсырды. Бұл жұмыстарды археологтар Рэндольф Ж. Видмер мен Ребекка Стори басқарды, олар еріктілер тобын даярлап, үйлестірді және басқа да ұйымдармен байланыс жасады. Олар Кушинг қазба жүргізген археологиялық ескерткіштің контекстін кеңейтуді үміттенеді. Үш платформалы үйіндінің сатылары және қазықтарға орнатылған үлкен үйлердің іздері табылды. Стратиграфиялық талдау 55 жеке қабатты көрсетті, олар қабық пен құм қоспасының өзгеруімен анықталды. Көптеген қазық тесіктерінің іздері табылды, бұл үйінді бетінен жоғары көтерілген үлкен құрылымның болуын көрсетеді. Сонымен қатар, олар Глэйдс мәдениетінің ерте кезеңіне қатысты қосымша мәліметтерді, көбінесе қыш ыдыстардың қалдықтарын тапты.
Этникалық қатынасы
Марко аралын Муспа халқы мекендеген, археологиялық зерттеулерде анықталған Глэйдс мәдениетінің Он мың арал аймағымен байланысты. Шамамен 1300 жылы Муспа аймағындағы керамика мен заттар стилі солтүстіктегі Калуса халқының стиліне ұқсас бола бастады, бұл олардың Калусамен тығыз одақ құрғанын немесе оларға сіңіп кеткенін көрсетеді.