Кіріспе

Чех көркемдік және әдеби бірлестігі "Девециль" 1920 жылы Прагада құрылған чех авангардыстық суретшілер мен жазушылардың бірлестігі. 1923 жылдан бастап Брнода да белсенді топ жұмыс істеді. Қозғалыс 1930 жылы (Брнода 1927 жылы) қызметін тоқтатты.

Тарих

Ірі суретшілер одағы (Devětsil Көркемдік одағы) ретінде құрылған, оның атауы бірнеше рет өзгерді. 1925 жылдан бастап ол Қазіргі заманғы мәдениеттің Devětsil одағы (Svaz moderní kultury Devětsil) деп аталды. Оның мүшелерінің көркем шығармашылығы әртүрлі болды, бірақ көбінесе сиқырлы реализм, пролеткилт және 1923 жылдан бастап Витезслав Незвал мен Карел Тейге жасаған көркемдік бағдарлама – Поэтизм бағытталды. Бұл топ сол кездегі чех өнерін ұйымдастыруда өте белсенді болды. Мүшелері ReD (Revue Devětsilu), Disk және Pásmo сияқты бірнеше өнер журналдарын, сондай-ақ Devětsil және Život сияқты маңызды антологияларды жариялады және бірнеше көрме ұйымдастырды. Devětsil суретшілері көбінесе поэзия мен иллюстрация шығарды, бірақ олар мүсін, кино және тіпті каллиграфия сияқты көптеген басқа өнер түрлеріне де үлес қосты. Шамамен екі жыл бойы Devětsil ешқандай нақты теориялық негізсіз жұмыс істеді, бірақ мүшелері өзгерген сайын және қалғандары өз стилін дамытып, өзгерткен сайын, олар өздерінің қызметіне негізделген теорияларды құрастыруды бастауды шешті, әсіресе Карел Тейге ынталанды. Бұл теориялардың көпшілігі топ жариялаған манифесттер арқылы таратылды. Кез келген жақсы теоретик секілді, Тейге өз идеяларын өзгертуге әрдайым дайын болды және кейде бір эстетикадан қарама-қарсысына ауысты. Топ Поэтизм деп аталатын қозғалысты қалыптастырды. «Жаңадан жаса» деген ұзын созылған шақыру Поэтистердің ойлау жолының өзегі болды. Devětsil мүшелері ғылым, сәулет және өнеркәсіптегі жаңалықтармен қоршалған еді. Тіпті олардың елі де жаңа болды. Өнердің өмір сүруі үшін, немесе кем дегенде құнды болуы үшін, ол өмірдегі басқа өзгерістерден үнемі озып кетуі керек еді. Поэтистер қарама-қайшылық заңын жақтады. Бұл заң тарихи прогрестің үздіксіздікке байланысты екенін түсіндіреді. Даму үшін өнердің жаңа түрлері мен стильдері үнемі қажет, ал осы өзгерістер үшін қарама-қайшылық жағдайлары маңызды. Devětsil-дің алғашқы манифесті жаңа суретшілерді қарапайым заттардың тереңдігінен поэтикалық сапаны іздеуге шақырды. Көк үйлер, ұшақтар, мимдер және плакат әріптері – жаңа өнер салалары болды. Берлиндегі дадаистерден шабыт алған Сейферт «сурет өлді» деп мәлімдеді. Оған ілесіп, Тейге: «Бүгінгі ең әдемі суреттер – ешкім салған жоқ суреттер» деді. 1923 және 1925 жылдар аралығында сурет-өлең Devětsil суретшілері арасында танымал болды. Типография және оптикалық поэзия – жаңа лексикалық стандарт болды. Тейге тілдің көркем өнерге айналуын фотосурет, киноның пайда болуымен және кітап басудың жаңа жетістіктерімен байланыстырды. Devětsil мүшелерінің біразы үшін сурет-өлең сурет салуды алмастырды, ал ақырында суреттер мен өлеңдер парақтан киноға көшті. Тейге мен Сейферт киносценарийлер жаза бастады және заттардың басқа заттарға поэтикалық түрде түрленуі үшін еріту әдісін қолданды.