Кіріспе

Ағаш түрі – Гаррия кондонни, шапаральдық жібекті мақпал немесе Конгдон жібекті мақпалы, Солтүстік Калифорния жағалау жоталарында өсетін, кең таралған мәңгі жасыл бұта. Бұл Гаррия тұқымдасына жататын, шамамен жиырма белгілі түрі бар шағын биологиялық отбасының бір өкілі, олардың көпшілігі – Гарриялар. Конгдон жібекті мақпалында аналық және еркек жыныс мүшелері әртүрлі өсімдіктерде орналасқан, бірақ еркек гүлшоғырлары (catkins) әлдеқайда әдемі. Бұл өсімдік өте тартымды және өсу ерекшелігімен ландшафтты безендіруге қолайлы. Ол коммерциялық өсімдіктер егу орындарында жиі кездеседі. Барлық Гаррия түрлері Солтүстік Американың жылы және қоңыржай аймақтарымен байланысты.

Сипаттама

Конгдон жібек таспасы көп тармақталған діңгелі құрылымымен ерекшеленеді, нәтижесінде шамамен шар тәрізді форма пайда болады. Биіктігі төрт метрге жете алады, бірақ жабайы табиғатта көбінесе екі-үш метрді құрайды. Конгдон жібек таспасы, Гаррия туысының барлық өкілдері сияқты, қарама-қарсы орналасқан жапырақтарына ие, олар берік, былғарыдай сезіледі, беткі жағы жылтыр жасыл, ал төменгі жағы ақшыл, сәл түкті және күңгірт. Екі жынысты гүлдері гүлшоғырларында шоғырланған, олар шамамен үш-бес сантиметрлік аменалар түрінде төмен қарай төгіледі. Конгдон жібек таспасы еркек және әйел өсімдіктері бөлек болғанымен, ілгіш еркек аменалары көбірек көзге түседі, ұзындығы 25 сантиметрге дейін жетеді; әйелдері қысқарақ және күміс сұр түсті. Гүлдері қаңтар мен ақпан айларының соңында гүлдесе де, құрғаған жапырақшалары жазда да ағашта ашық сұр түсті әшекей ретінде сақталады. Өсімдіктің қабығы тегіс, қара түсті, жас кезінде қою жасыл, бірақ жасы ұлғайған сайын қабығы қалыңдайды. Жаңа бұтақтары жасыл және орташа қалыңдыққа ие. Пішенді гүлдер үшін әрбір кішкентай жапырақшаның үстінде гүлшоғырда жалғыз гүл орналасқан. Бұл өсімдік ұсақ қара тұқымдарды өндіреді, олар жеңіл, құлпынайлы желмен таралатын мақтаға айналады. Диаметрі шамамен жеті миллиметр болатын піскен күлгіш-қара жемісінің құрғақ, қатты қабығы бар, бірақ ішкі жағы сәл етті. Тостаған гүлшоғырларында әрбір гүлде төрт тостаған болады; сонымен қатар, әрбір жапырақша жұбының үстінде үш гүлден тұратын топтама орналасқан. Конгдон жібек таспасының ерекше белгілері – бұл оның былғарыдай, дөңгелек жасыл (өте аз сары түсті) жапырақтары, толқынды жапырақ шеттері және жапырақ астындағы тығыз, жеке түктері, оларды қол линзасымен мүсіркеу қиын. Жапырақтарының ұзындығы алты-сегіз сантиметр, ал жапырақ сағақтарының ұзындығы алты-он екі миллиметрді құрайды. Сәйкестендіру мақсатында Конгдон жібек таспасының жапырақтарында қол линзасымен көрінетін түктері бар, ал жапырақтары мен жапырақ сағақтары Жағалау жібек таспасының жапырақтарынан шамамен екі үшін бір бөлігіне тең.

Тіршілік ету ортасы

Конгдон шелкесендері бірнеше өсімдіктер қауымдастықтарында кездеседі, негізінен Тынық мұхитынан 20 мильден аспайтын құрғақ ішкі Калифорния жағалауында; негізгі қауымдастықтар – жағалаулық шапарраль, аралас мәңгі жасыл орман (шапарраль аймағына жақын) және солтүстік жағалаулық шалфейлік бұталы өсімдіктер. Бұл өсімдік орташа ауыр сазды топырақ пен серпентин аймақтарын қабылдай алады, бірақ топырақтың pH деңгейі 6-дан 8-ге дейін болуын ұнатады. Серпентин топырақтың өсетін ортасының мысалы – Калифорния штатының Сонома округіндегі Седарлар. Бұл өсімдік еліктер мен қояндардың жаюына төзімді және шамамен 15 градус Фаренгейт суыққа төзімді. Конгдон шелкесені орташа қуаңшылыққа төзімді, бірақ жылына шамамен 22 дюйм жауын-шашын болғанда жақсы өседі.

Гаррияның басқа түрлерімен айырмашылықтары

Конгдон жібекті тассілдесі әдетте 200 метрден жоғары биіктікте кездеседі. Бұл түр көбінесе ішкі жағалау қатарларындағы тауларда табалады, мысалы, Гамильтон тауы Сонома округінің ішкі жағалау қатарына қарай солтүстікке дейін созылады, осы жерде суреттелген үлгі табылды. Жағалау жібекті тассілдесі (Garrya elliptica) – ең жақын туыс түр. Жағалау жібекті тассілдесінде де сол сияқты толқынды, иілісқан, бүтін жапырақ шеттері бар, бірақ жапырақтары сәл қараңғырақ, жылтыраған, ал жапырақ беті Конгдонға қарағанда көбірек балауызды және терідей емес. Жағалау жібекті тассілдесінің жапырағының астыңғы жағындағы ақшыл түктерін қол линзасымен көру қиын. Жағалау жібекті тассілдесі көбінесе тоғайларда емес, жеке өсімдіктер түрінде өседі және Монтара тау жотасында, Сан-Бруно тауында, сондай-ақ Марин округінің сыртқы жағалау жоталарында, мысалы, Тамалпайс тауында кездеседі. Фримонт жібекті тассілдесі (Garrya fremontii) мен Күлді жібекті тассілдесі (Garrya flavescens) ұқсас жеміс ерекшеліктеріне ие, бірақ жапырақ шеті жалпақ. Фримонт жібекті тассілдесінің жапырақтары мен жемістері сары-жасыл, ал түктері дерлік жоқ. Фримонт жібекті тассілдесі Гамильтон тауы мен Лома Приета аймағынан Марин округіне дейін (мысалы, Тамалпайс тауында) табалады. Күлді жібекті тассілдесінің (Garrya flavescens pallida) жапырақтары сұрғылт түсті және Аламеда округінің төбелерінде кездесетіні хабарланған. "Plants of the World Online" сайты Конгдон жібекті тассілдесін (Congdon silktassel) күлді жібекті тассілдесінің (Garrya flavescens) синонимі деп қарастырады.