Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш түрі – Гаррия кондонни, шапаральдық жібекті мақпал немесе Конгдон жібекті мақпалы, Солтүстік Калифорния жағалау жоталарында өсетін, кең таралған мәңгі жасыл бұта. Бұл Гаррия тұқымдасына жататын, шамамен жиырма белгілі түрі бар шағын биологиялық отбасының бір өкілі, олардың көпшілігі – Гарриялар. Конгдон жібекті мақпалында аналық және еркек жыныс мүшелері әртүрлі өсімдіктерде орналасқан, бірақ еркек гүлшоғырлары (catkins) әлдеқайда әдемі. Бұл өсімдік өте тартымды және өсу ерекшелігімен ландшафтты безендіруге қолайлы. Ол коммерциялық өсімдіктер егу орындарында жиі кездеседі. Барлық Гаррия түрлері Солтүстік Американың жылы және қоңыржай аймақтарымен байланысты.
Species of tree
Garrya congdonii, the chaparral silktassel or Congdon silktassel, a fairly common evergreen shrub native to the northern California Coast Ranges, is one of a small biological family of approximately twenty known species in the family Garryaceae, most of which are Garrya. While the female and male sexual organs of Congdon silktassel are on separate plants, the pendant male catkins are much more showy. This plant is reasonably attractive and neat enough in its growing habit to be appealing as a landscape species. It is stocked commonly at commercial plant nurseries. All Garrya are associated with warm temperate regions of North America.
Сипаттама
Конгдон жібек таспасы көп тармақталған діңгелі құрылымымен ерекшеленеді, нәтижесінде шамамен шар тәрізді форма пайда болады. Биіктігі төрт метрге жете алады, бірақ жабайы табиғатта көбінесе екі-үш метрді құрайды. Конгдон жібек таспасы, Гаррия туысының барлық өкілдері сияқты, қарама-қарсы орналасқан жапырақтарына ие, олар берік, былғарыдай сезіледі, беткі жағы жылтыр жасыл, ал төменгі жағы ақшыл, сәл түкті және күңгірт. Екі жынысты гүлдері гүлшоғырларында шоғырланған, олар шамамен үш-бес сантиметрлік аменалар түрінде төмен қарай төгіледі. Конгдон жібек таспасы еркек және әйел өсімдіктері бөлек болғанымен, ілгіш еркек аменалары көбірек көзге түседі, ұзындығы 25 сантиметрге дейін жетеді; әйелдері қысқарақ және күміс сұр түсті. Гүлдері қаңтар мен ақпан айларының соңында гүлдесе де, құрғаған жапырақшалары жазда да ағашта ашық сұр түсті әшекей ретінде сақталады. Өсімдіктің қабығы тегіс, қара түсті, жас кезінде қою жасыл, бірақ жасы ұлғайған сайын қабығы қалыңдайды. Жаңа бұтақтары жасыл және орташа қалыңдыққа ие. Пішенді гүлдер үшін әрбір кішкентай жапырақшаның үстінде гүлшоғырда жалғыз гүл орналасқан. Бұл өсімдік ұсақ қара тұқымдарды өндіреді, олар жеңіл, құлпынайлы желмен таралатын мақтаға айналады. Диаметрі шамамен жеті миллиметр болатын піскен күлгіш-қара жемісінің құрғақ, қатты қабығы бар, бірақ ішкі жағы сәл етті. Тостаған гүлшоғырларында әрбір гүлде төрт тостаған болады; сонымен қатар, әрбір жапырақша жұбының үстінде үш гүлден тұратын топтама орналасқан. Конгдон жібек таспасының ерекше белгілері – бұл оның былғарыдай, дөңгелек жасыл (өте аз сары түсті) жапырақтары, толқынды жапырақ шеттері және жапырақ астындағы тығыз, жеке түктері, оларды қол линзасымен мүсіркеу қиын. Жапырақтарының ұзындығы алты-сегіз сантиметр, ал жапырақ сағақтарының ұзындығы алты-он екі миллиметрді құрайды. Сәйкестендіру мақсатында Конгдон жібек таспасының жапырақтарында қол линзасымен көрінетін түктері бар, ал жапырақтары мен жапырақ сағақтары Жағалау жібек таспасының жапырақтарынан шамамен екі үшін бір бөлігіне тең.
Congdon silktassel has a multi furcate trunk branching structure yielding an almost spherical form. The height can attain four meters, but more commonly averages two to three meters in the wild. Congdon silktassel, as all the genus Garrya, have opposite leaves that have a tough leathery feel, glossy green on top, but paler, slightly furry and duller on the underside. The dioecious flowers are concentrated in inflorescences which cascade downward as aments of approximately three to five centimeters in length. While the Congdon silktassel manifests separate male and female plants, the pendant male catkins are much more evident, up to 25 centimeters long; those of the female are shorter and silver grey. Although the flowers bloom in late January and February, dried bracts remain on the tree well into summer as light gray decorations. The plant has smooth dark bark, dark greenish when young, but with age the bark roughens. New twigs are green and moderately stout. For pistillate flowers, above each small bract there is a solitary flower inside the inflorescence. This plant produces tiny dark seeds that can become airborne as small fluffy wind blown cotton. The ripened purple to black fruit of about seven millimeters in diameter has a hard desiccated shell, but is somewhat fleshy on the interior. In the case of stamenate inflorescences, there are a total of four stamens per flower; moreover, above each bract pair there is a triplet of flowers. The unique characteristics of Congdon silktassel are its leathery convex green (with a very slight yellowish tinge) leaves with wavy leaf margins, coupled with dense individual hairs on the leaf undersides that are scarcely distinguishable with a hand lens. Its leaf blades are six to eight centimeters in length, and has petioles which range in length from six to twelve millimeters. For identification purposes, Congdon silktassel has leaf hairs that are distinguishable with a hand lens, and both leaf blades and petioles are about two thirds the size of those on Coast silktassel.
Тіршілік ету ортасы
Конгдон шелкесендері бірнеше өсімдіктер қауымдастықтарында кездеседі, негізінен Тынық мұхитынан 20 мильден аспайтын құрғақ ішкі Калифорния жағалауында; негізгі қауымдастықтар – жағалаулық шапарраль, аралас мәңгі жасыл орман (шапарраль аймағына жақын) және солтүстік жағалаулық шалфейлік бұталы өсімдіктер. Бұл өсімдік орташа ауыр сазды топырақ пен серпентин аймақтарын қабылдай алады, бірақ топырақтың pH деңгейі 6-дан 8-ге дейін болуын ұнатады. Серпентин топырақтың өсетін ортасының мысалы – Калифорния штатының Сонома округіндегі Седарлар. Бұл өсімдік еліктер мен қояндардың жаюына төзімді және шамамен 15 градус Фаренгейт суыққа төзімді. Конгдон шелкесені орташа қуаңшылыққа төзімді, бірақ жылына шамамен 22 дюйм жауын-шашын болғанда жақсы өседі.
Congdon silktassel is found in several plant communities, principally in drier inner California Coast Ranges no more than 20 miles from the Pacific Ocean; the main associations are Coastal chaparral, mixed evergreen forest (near a chaparral area) and northern coastal sage scrub. This plant can tolerate moderately heavy clay soils and serpentine areas, but likes soils pH to lie in the range of six to eight. An example of serpentine soils habitat is in The Cedars of Sonoma County, California. This plant is rather resistant to being grazed by deer or rabbits, and is hardy to cold temperatures of about 15 degrees Fahrenheit. Congdon silktassel is moderately drought tolerant, but is more luxuriant with rainfall of about 22 inches per annum.
Гаррияның басқа түрлерімен айырмашылықтары
Конгдон жібекті тассілдесі әдетте 200 метрден жоғары биіктікте кездеседі. Бұл түр көбінесе ішкі жағалау қатарларындағы тауларда табалады, мысалы, Гамильтон тауы Сонома округінің ішкі жағалау қатарына қарай солтүстікке дейін созылады, осы жерде суреттелген үлгі табылды. Жағалау жібекті тассілдесі (Garrya elliptica) – ең жақын туыс түр. Жағалау жібекті тассілдесінде де сол сияқты толқынды, иілісқан, бүтін жапырақ шеттері бар, бірақ жапырақтары сәл қараңғырақ, жылтыраған, ал жапырақ беті Конгдонға қарағанда көбірек балауызды және терідей емес. Жағалау жібекті тассілдесінің жапырағының астыңғы жағындағы ақшыл түктерін қол линзасымен көру қиын. Жағалау жібекті тассілдесі көбінесе тоғайларда емес, жеке өсімдіктер түрінде өседі және Монтара тау жотасында, Сан-Бруно тауында, сондай-ақ Марин округінің сыртқы жағалау жоталарында, мысалы, Тамалпайс тауында кездеседі. Фримонт жібекті тассілдесі (Garrya fremontii) мен Күлді жібекті тассілдесі (Garrya flavescens) ұқсас жеміс ерекшеліктеріне ие, бірақ жапырақ шеті жалпақ. Фримонт жібекті тассілдесінің жапырақтары мен жемістері сары-жасыл, ал түктері дерлік жоқ. Фримонт жібекті тассілдесі Гамильтон тауы мен Лома Приета аймағынан Марин округіне дейін (мысалы, Тамалпайс тауында) табалады. Күлді жібекті тассілдесінің (Garrya flavescens pallida) жапырақтары сұрғылт түсті және Аламеда округінің төбелерінде кездесетіні хабарланған. "Plants of the World Online" сайты Конгдон жібекті тассілдесін (Congdon silktassel) күлді жібекті тассілдесінің (Garrya flavescens) синонимі деп қарастырады.
Congdon silktassel is usually found at elevations above 200 meters. This species is usually found within the mountains of the inner Coast Ranges, such as Mount Hamilton ranging north to the inner Coast Range in Sonoma County, which is where the specimen photographed herein was found. Coast silktassel (Garrya elliptica) is most closely related species. Coast silktassel has similar wavy undulated entire leaf margins with somewhat darker glossier leaves, and the leaf topsides are more waxy and not quite so leathery as Congdon. The whitish hairs on the leaf underside of Coast silktassel are not readily visible with a hand lens as for Congdon silktassel. Coast silktassel is most commonly seen growing as individual plants rather than in groves, and can be found in the Montara Mountain range, San Bruno Mountain, and outer Coast Ranges in Marin County such as Mount Tamalpais. Both Fremont silktassel (Garrya fremontii) and Ashy silktassel (Garrya flavescens) have similar fruit characteristics, but have a flat leaf margin. Fremont silktassel has yellow green leaves and fruits that are almost lacking in hairs. Fremont silktassel is found from the Mount Hamilton area and Loma Prieta area ranging north to Marin County (for example, on Mount Tamalpais. Ashy silktassel (Garrya flavescens pallida) has grayish leaves and is reported to occur in the Alameda County hills. Plants of the World Online treats Congdon silktassel as a synonym of ashy silktassel (Garrya flavescens).