Кіріспе

Кардиодон (көңіл тісі деген мағынаны білдіреді, пішініне байланысты) – сауропод динозаврларының шөппен қоректенетін туысы, Уилтширдегі (Англия) орта юралық орман мәрмәр формациясының соңғы Батон дәуіріне жататын тіске негізделген. Тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл туыс жақсы зерттелмеген және көбінесе Цетиозаврға жатқызылады, бірақ соңғы талдаулар оның жеке туыс екенін және мүмкін Туриазаврмен байланысты екенін көрсетеді. Кардиодон – сауроподтардың тұңғыш рет аталған туысы.

Тарих және таксономия

Ричард Оуэн бұл туысты қазір жоғалған тіске, табиғатты зерттеуші Джозеф Чанинг Пирс жинағының бір бөлігіне, Брэдфорд-он-Эйвонның жанынан табылған тіске байланысты атады, бірақ сол кезде оған нақты атау бермеді. Туыс атауы грек тілінен алынған καρδία, kardia, "жүрек", және ὀδών, odon, "тіс" сөздерінен құралған, оның жүрек пішіндес контурына сілтеме жасайды. Бірнеше жылдан кейін, 1844 жылы, ол латын тілінде "тегіс" деген мағынаны білдіретін rugulosus деген сөзді қосты. Кардиодон формалды түрде аталған алғашқы сауропод болды, бірақ Оуэн сол кезде табылған сауроподтың табиғатын мүлдем білмеді. Бірнеше онжылдықтар өткен соң, ол және басқалар Кардиодонды өзінің ең танымал сауропод туысы – Цетиозаврдың мүмкін синонимі ретінде қарастырды. Ричард Лайдеккер 1890 жылы бұл көзқарасты формальды түрде бекітті, Оксфордширден табылған, C. oxoniensis қаңқасымен байланысты тістер негізінде Cetiosaurus oxoniensis-ті Cardiodon туысына жатқызып берді. Сондай-ақ, ол Глостерширдегі Сиренсестер қаласына жақын орналасқан Ұлы Оолиттен табылған екінші тісті (BMNH R1527) қосты, оның басымдығына қарамастан. 2003 жылы Пол Апчерч пен Джон Мартин Cetiosaurus-ты қарап шығып, C. oxoniensis тістерін қаңқаға жатқызуға жеткілікті дәлелдер жоқ екенін анықтады, ал "C. oxoniensis" тістері Cardiodon тістерінен ерекшеленеді (Cardiodon тістері тілге қарай дөңес болып келеді); сондықтан олар Cardiodon туысын жеке туыс ретінде сақтап қалуды қолдады. Upchurch және авторлар (2004) осы бағалауды қайталап, тістерде белгілі аутапоморфиялар болмаса да, олардың эузауроподқа тән екенін анықтады. Жақында, Ройо Торрес және авторлар (2006) Тюриазаврды сипаттағанда, Кардиодонды олардың жаңа, алып сауроподымен туыс болуы мүмкін деп көрсетіп, оны Тюриазаврияға жатқызды. Бұрын Кардиодонды әдетте Cetiosauridae немесе жеке Cardiodontidae тұқымдасына жатқызған.

Сипаттама

Түпнұсқа тіс, сақталған суреттерге сүйенсек, сирек кездесетін, шпатель тәрізді пішінге ие және ішкі жағы дөңгелек болатын сирек комбинацияны көрсетеді, бірақ дөңгелектеуі шамалы. Оның тіс басы қысқа және кең, ішке қарай сәл иілген. Сыртқы жағы алдыңғы бөлігінен артқы бөлігіне қарай күшті дөңгелек пішінде иілген. Осы жағында артқы жиегіне параллель созылатын шалқақ ойық бар. Тіс басы ұшына қарай тартылады. Жиектерінде тікшелер жоқ. Эмаль, түрлік атауына сілтеме жасайтын, ұсақ қыртыстарды көрсетеді.

Палеобиология

Сауропод ретінде Кардиодон ірі, төрт аяқты шөп жейтін жануар болған, бірақ қазба қалдықтарының аздығынан одан көп айту қиын.