Кіріспе
Инфантильді кортикальді гиперстоз (ICH) – сүйек өзгерістеріне, жұмсақ тіндердің ісінуіне және ынтасыздыққа себеп болатын, нәрестелердегі өзінен-өзі шектелетін қабыну ауруы. Бұл ауру туған кезде немесе одан кейін жақын уақытта пайда болуы мүмкін. Себебі белгісіз. Отбасылық және спорадикалық түрлері кездеседі. Оны Каффи ауруы деп те атайды.
Презентация
Ауру балаларда әдетте мынадай үш белгі мен симптом кездеседі: жұмсақ тіндердің ісінуі, сүйек зақымданулары және көңілсіздік. Ісіну кенеттен пайда болады, терең, тығыз және ауырсынулы болуы мүмкін. Зақымданулар көбінесе асимметриялық болып келеді және дененің бірнеше бөлігіне әсер етуі мүмкін. Зақымдалған сүйектердің ішінде төменгі жақ сүйегі, тібік сүйегі, шыбық сүйегі, кіндік сүйегі, иық сүйегі, қабырғалар, қол сүйегі, сан сүйегі, аяқ сүйегі, бас сүйегі, жамбас сүйегі және табан сүйектері бар. Егер төменгі жақ сүйегі зақымдалса, балалар тамақ ішуден бас тартуы мүмкін, бұл олардың қалыпты дамуына кедергі келтіреді.
Генетика
Ішемилік инсульт COL1A1 және, мүмкін, IFITM5 гендерінің аутосомалық-доминантты патогендік варианттарымен байланысты.
Патофизиология
Инфантильді кортикальді гиперстоздың бастапқы кезеңдерінде биопсия нәтижесінде периостеум және оған жақын жұмсақ тіндердің қабынуы анықталады. Бұл қабыну басылғаннан кейін периостеум қалың болып қалады, ал биопсияда субпериостеялық дамымаған ламельді сүйек көрінеді, сүйек кемігі кеңістіктері тамырлы талшықты тіндермен толады. Соңында қабыну мен субпериостеялық өзгерістер жоғалып, ламельді қабықшалы сүйектің гиперплазиясы байқалады. Рентген суретінде бастапқыда периостеумның жаңа сүйек түзілу қабаттары және қабықтың қалыңдауы көрінеді. Периостеумның жаңа сүйегі сүйек диафизін жауып, сүйектің диаметрін ұлғайтуы мүмкін. Уақыт өте келе, периостеумның жаңа сүйегінің тығыздығы артып, негізгі қабықшамен біртекті болады. Ақырында сүйек қайта құрылып, қалыпты пішінге келеді.
Диагностика
Көптеген нәрестелерде балалық кортикальды гиперстоз физикалық тексеру арқылы диагностикаланады. Рентген сүйек өзгерістерін және жұмсақ тіндердің ісігін анықтауға көмектеседі. Зақымдалған аймақтардың биопсиясы ерекше гистопатологиялық өзгерістердің болуын растайды. Арнайы қан тесттері жоқ, бірақ эритроциттердің шөгу жылдамдығы (ЭШЖ) және сілкілік фосфатаза деңгейі көтерілуі мүмкін. Толық қан анализі анемияны (қызыл қан клеткаларының төмен деңгейі) және лейкоцитозды (ақ қан клеткаларының жоғары деңгейі) көрсетуі мүмкін. Басқа диагноздарды жоққа шығару үшін қосымша зерттеулер тағайындалуы мүмкін. Ультрадыбыстық тексерулер туа бойындағы жағдайларды диагностикалауға көмектеседі.
Дифференциалдық диагностика
Остеомиелит (сүйек инфекциясы), нәрестелік кортикаль гиперстоздан әлдеқайда жиі кездесетін болғандықтан, шұғыл ем қажет ететін ауру екендігіне байланысты, оны жоққа шығару қажет. Бұл жағдайға ұқсас және жоққа шығарылуы тиіс басқа диагноздарға физикалық жарақат, балаға жасалған зорлық-зомбылық, А витаминінің артық мөлшерде қабылдануы, гиперфосфатемия, E1 және E2 простагландиндерін енгізу, қызыл ауру (скрувы), инфекциялар (сифилис қоса алғанда), Юинг саркомасы және метастаздық нейробластома жатады.
Болжам
Балалардың қабықшалық гипертозосы – өзін-өзі шектейтін жағдай, яғни емдеусіз, әдетте 6-9 айдың ішінде дерті өздігінен сауығып кетеді. Зақымдалған сүйектердің созылмалы деформациялары, оның ішінде сүйектердің бірігіп өсуі және аяқ-қолдардың ұзындығындағы айырмашылықтар болуы мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі.
Эпидемиология
АҚШ-та 6 айға дейінгі 1000 нәрестенің 3-іне бұл аурудың шалдыққандығы туралы хабарламалар келіп түскен. Жынысқа немесе нәсілге қатысты ерекше бейімділік анықталған жоқ. Дерлік барлық жағдайлар 5 айлық жасқа дейін пайда болады. Туыстық форма аутосомдық-доминантты жолмен мұраға беріледі, бірақ мұрагерлік деңгейі әртүрлі. Туыстық форма көбінесе ертерек басталады және жағдайлардың 24%-ында туған кезде кездеседі, ал орташа басталу жасы 6,8 апта. Спорадикалық форманың орташа басталу жасы 9–11 апта. Жаңа туған нәрестелерде простагландиндерді ұзақ қолданудың салдарынан кортикальді гиперстоз пайда болуы мүмкін.
Тарих
Доктор Джон Каффи (1895–1978) 1945 жылы алғаш рет нәрестелік қабықша гипертозисін сипаттады. Ол, жұмсақ тіндерде сезімтал ісіктер және қаңқаның қабықшасының қалыңдауы байқалатын, мұндай белгілер өмірінің алғашқы 3 айында басталатын нәрестелер тобын сипаттады. Доктор Каффи бүкіл әлемде педиатриялық радиологияның әкесі деп есептелді. Оның 1945 жылы алғаш жарық көрген «Педиатриялық рентгендік диагностика» атты классикалық оқулығы өз саласындағы мойындалған негізгі нұсқаулыққа айналды.