Гарри Айронсайд: Канадско-американский проповедник и богослов

Кіріспе

Канадалық-американдық Киелі кітап мұғалімі (1876-1951)

Генри Аллан "Гарри" Айронсайд (14 қазан 1876 – 15 қаңтар 1951) – канадалық-американдық Киелі кітап мұғалімі, уағыздаушы, теолог, пастор және автор, 1929 жылдан 1948 жылға дейін Чикагодағы Муди шіркеуін басқарған.

Өмірбаян

Айронсайд Торонтода, Онтарио штатында, Джон мен София (Стаффорд) Айронсайдтардың отбасында дүниеге келді. Гарри туған кезде қайтыс болған деп ойлағандықтан, медбикелердің барлық назары қауіпті жағдайдағы Софияға ауды. Ол екі жасқа келгенде, әкесі Джон 27 жасында обадан қайтыс болды. Айронсайд өте ерте жасынан евангелистік христиандыққа қызығушылық танытты және жасөспірім кезінде Құтқару армиясында белсенді болып, кейін Плимут бауырластарының «Грант» бөліміне қосылды. Содан кейін отбасы 1886 жылдың 12 желтоқсанында Лос-Анджелеске (Калифорния штаты) көшіп келді. Гарри балалық шағындағы достарымен бірге ескі қаптарды жинап, оларды тігіп, 100 адамға дейін сыятын қап шатырын жасады. Ересек мұғалім таба алмағандықтан, Айронсайд өзі оқыды, әдетте аптасына 60 бала мен бірнеше ересек адам қатысты. 1888 жылы белгілі евангелист Дуайт Л. Муди Лос-Анджелестегі науқан кезінде уағыз айтты, кездесулер Хазард павильонында (кейін «Құдай үйінің павильоны» деп аталды) өтті, ол 4000 адамға дейін сыяды. Бұл Айронсайдқа үлкен шабыт берді, өйткені ол бір күні осындай көпшілікке уағыздауға үміттенеді. 1889 жылы евангелист Дональд Манродан келген сапардан кейін Айронсайд өзінің «қайта туылмағанына» көз жеткізді, сондықтан жексенбілік мектепте уағыздауды тоқтатып, келесі алты айды осы рухани мәселемен күресе отырып өткізді. 1890 жылдың ақпанында 13 жасында Айронсайд кешкі дұғадан кейін Мәсіхті қабылдады. Ол кейінірек: «Мен Құдай Сөзіне сүйендім және Мәсіхті құтқарушым деп мойындадым», - деді. Содан кейін Айронсайд уағыздау ісіне қайта оралып, алғашқы жанына ие болды. Мектепте оны мазақтаса да, ол жандарды жеңіп алу миссиясынан мойын бұрмады. Сол жылы анасы Уильям Д. Уотсонға қайтадан үйленді. Айронсайд сегізінші сыныпты бітіріп, жарты күндік аяқ киімше жасаушы болып жұмыс істеді және жеткілікті білім алғанын шешті (кейін ол ешқашан мектепке бармады, бұл шешіміне кейінірек өкінді). Күндіз Айронсайд фотостудияда толық жұмыс істеді, ал түнде ол Құтқару армиясының жиналыстарында уағыз айтты, сондықтан оны «бала уағыздаушы» деп атады. 16 жасында ол фотографтық кәсібін тастап, Құтқару армиясының толық уақытты уағыздаушысы болды. Құтқару армиясының лейтенанты болып тағайындалған Айронсайд көп ұзамай Оңтүстік Калифорнияда жылына 500-ден астам уағыз айта бастады. 18 жасында ауыр жұмыс кестесі оның денсаулығына зиян келтірді, сондықтан Айронсайд қызметінен кетіп, Беула демалыс үйіне барып, сауығып кетті. 1896 жылы 20 жасында ол Сан-Францискоға көшіп барып, Плимут бауырластарымен қайтадан байланысқа түсті. Ол жерде ол британдық евангелист Генри Варлидің жиналыстарына көмектесе бастады және осында Калифорния штатының Оукленд қаласында пресвитериан пасторының қызы, пианист Хелен Скофилдпен танысты. Көп ұзамай екеуі үйленді. 1898 жылы Айронсайдтың анасы қайтыс болды, ал бір жылдан кейін Гарри мен Хеленнің тұңғыш ұлы Эдмунд Генри дүниеге келді. 1900 жылы отбасы Оуклендке көшіп келді және 1929 жылға дейін сонда тұрды. 1903 жылы Айронсайд Шығыс жағалауда уағыздауға шақыруды қабылдады, бірақ қайтып келгенде, отбасының ақшасы Солтүстік штаттың Солт-Лейк-Сити қаласына барып, он күн бойы көшеде уағыздауға жеткілікті болды. Олар қонақ үйге ақысын төлеп бітірген кезде, оларға 15 доллар тұратын анонимді конверт келіп түсті. 1905 жылы екінші ұлы Джон Скофилд Айронсайд дүниеге келді. Осы уақытта Айронсайд жазушы ретінде де еңбек жолын бастады, бірнеше Киелі кітапқа түсіндірмелерді жариялады. 1914 жылы ол дүкеннің бір бөлігін жалға алып, 1920-ші жылдардың аяғында дағдарысқа дейін табысты жұмыс істеген Батыс кітап және трактат компаниясын құрды. 1916 жылдан 1929 жылға дейін Айронсайд 1,25 миллионнан астам тыңдаушыға 7000-ге жуық уағыз айтты. 1918 жылы ол евангелист Джордж Макферсонмен байланысқа түсті, ал 1924 жылы Айронсайд Муди Киелі кітап институтының басшылығымен уағыздай бастады. 1926 жылы ол Далас теологиялық семинариясының толық уақытты факультетінің лауазымына шақырылды, ол 1925 жылдан 1943 жылға дейін жиі қонақ оқытушы болғанмен, бұл ұсынысты қабылдамады. Чикагодағы Мюди шіркеуінде бірнеше уағыз айтқаннан кейін, Айронсайдты 1929 жылы пастор ретінде сынақ жылы қызмет етуге шақырды. Келесі жылы ол пастор болып тағайындалды және 1948 жылға дейін қызмет етті. Ол Моуди шіркеуінде әр жексенбі сайын уағыздайтын, ал 4000 орындық зал толып тұратын. Ол АҚШ-тың басқа қалаларында да уағыздауды жалғастырды және 1932 жылы ол шетелге саяхаттай бастады. 1938 жылы Айронсайд Англия, Шотландия және Ирландияны аралап, 142 рет уағыз айтты, жиналған адамдардың саны 2000-ға жуық болды. 1942 жылы ол Африка Ішкі Миссиясы миссионерлік ұйымының президенті де болды. 1935 жылы Айронсайд Билли Сандейдің Моуди шіркеуіндегі жерлеу рәсімін өткізді. 1930 жылы Уитон колледжі Айронсайдқа құрметті әдебиет докторы дәрежесін берді, ал 1942 жылы Боб Джонс университеті оған құрметті дінтану докторы дәрежесін берді. 2011 жылы Боб Джонс университеті Бибб Грейвсты құрметтеген жатақхананы Айронсайд атымен қайта атады. Боб Джонс кіші жазғандай, Айронсайд танымал адам болғанымен, оны жақсы білгенде: «Оның керемет юморы болды. Доктор Айронсайд болғанда, біреудің үйінде дәмді тамақ ішуден артық ештеңе көңілді болмады. Ол тоққаннан кейін – ол көп жейтін және мен көрген ең жылдам жейтін адам еді, ал оның тарелкасы басқаларға тамақ берілмес бұрын бос болатын – оның арқасын орындықта тіреп алып, қызықты оқиғалар мен жеке тәжірибелерін айта бастады». Айронсайд өзі үшін ақша сұрамаған, бірақ басқа евангелистік мақсаттар үшін ақша жинауда шебер болды және оны Киелі кітап конференцияларында жинауға жиі шақыратын. Ол өзінің қабір тасына «Ал кедей де өлді» деп жазылатынын әзілдеп айтқан. Ол әйелі Хеленмен алтын тойларын тойлағаннан бірнеше ай өткен соң, Хелен 1948 жылдың 1 мамырында қайтыс болды. Айронсайд 1948 жылдың 30 мамырында Моуди шіркеуінің пасторы қызметінен кетіп, Индиана штатының Винона көліне зейнетке шықты. 1949 жылдың 9 қазанында ол Джорджия штатының Томастон қаласынан келген Энни Тернер Хайтауэрге үйленді. Ол көру қабілетінің нашарлауынан зардап шекті, көру қабілетін қалпына келтіру үшін жасалған операциядан кейін, 1950 жылдың 2 қарашасында Жаңа Зеландияға уағыз айтуға сапарға шықты, тағы да Бауырластар жиналыстарының арасында, бірақ ол 1951 жылдың 15 қаңтарында Кембриджде (Жаңа Зеландия) қайтыс болды және Оклендтегі Пурева зиратына жерленді.

Ironside was born in Toronto, Ontario, to John and Sophia (Stafford) Ironside, who were both active in the Plymouth Brethren. At birth, Harry was thought to be dead, so the attending nurses focused their attention on Sophia, who was dangerously ill. Only when a pulse was detected in Harry, 40 minutes later, was an attempt made to resuscitate the infant. When Harry was two years old, his father, John, died of typhoid at the age of 27. From a very early age, Ironside showed a strong interest in evangelical Christianity, and was active in the Salvation Army as a teenager before later joining the "Grant" section of the Plymouth Brethren. The family then moved to Los Angeles, California, on December 12, 1886, and as they found no Sunday school there to attend, young Harry started his own at age 11. Gathering old burlap bags, Harry and his childhood friends sewed them together, producing a burlap tent that could accommodate up to 100 people. Unable to find an adult teacher, Ironside himself did the teaching, with attendance averaging 60 children—and a few adults—each week. In 1888, well known evangelist Dwight L. Moody preached at a campaign in Los Angeles, with meetings held at Hazard's Pavilion (later known as "Temple Pavilion"), which could seat up to 4,000. This was an inspiration to Ironside, who hoped to also be able to preach to such crowds one day. In 1889, after a visit from evangelist Donald Munro, Ironside became convinced that he was not "born again", and so gave up preaching at his Sunday school, spending the next six months wrestling with this spiritual problem. After an evening of prayer, in February 1890, Ironside, at age 13, received Christ. As he is quoted as saying years later, "I rested on the Word of God and confessed Christ as my Savior." Ironside then returned to preaching, winning his first convert. Though he was taunted at school, he was undeterred from his mission to win souls. Later that year, his mother remarried, to William D. Watson. Ironside graduated from the eighth grade, began working as a part time cobbler, and decided he had enough education (he never attended school again, a decision he later regretted). During the daytime, young Ironside worked full time at a photography studio, and at night he preached at Salvation Army meetings, becoming known as the "boy preacher". At age 16, he left the photography business and became a preacher full time with the Salvation Army. Commissioned a Lieutenant in the Salvation Army, Ironside was soon preaching over 500 sermons a year around Southern California. At 18, the grueling schedule had taken its toll on his health, and Ironside resigned his commission, entering the Beulah Rest Home to recuperate. In 1896, at 20, he moved to San Francisco, becoming associated again with the Plymouth Brethren. While there, he began helping at British evangelist Henry Varley's meetings and there met pianist Helen Schofield, daughter of a Presbyterian pastor in Oakland, California. The two soon married. In 1898, Ironside's mother died, and less than a year later, Harry and Helen's first son, Edmund Henry, was born. In 1900, the family moved across the bay to Oakland, where Harry resumed a nightly preaching schedule. They resided there until 1929. In 1903, Ironside accepted his first East Coast preaching invitation, but on returning, the family had only enough funds to make it as far as Salt Lake City, Utah, where he spent the next ten days doing street preaching. Just as the last of their money for a hotel ran out, they received an anonymous envelope with $15, enough to return to Oakland. In 1905, a second son, John Schofield Ironside, was born. During this time, Ironside also began his career as a writer, publishing several Bible commentary pamphlets. In 1914, he rented a storefront and established the Western Book and Tract Company, which operated successfully until the Depression in the late 1920s. From 1916 to 1929, Ironside preached almost 7,000 sermons to over 1.25 million listeners. In 1918, he was associated with evangelist George McPherson; and in 1924, Ironside began preaching under the direction of the Moody Bible Institute. In 1926, he was invited to a full time faculty position at the Dallas Theological Seminary, an offer he turned down, although he was frequently a visiting lecturer there from 1925 to 1943. After preaching a series of sermons at the Moody Church in Chicago, Ironside was invited in 1929 to serve a trial year as pastor. The following year he became the official pastor, and he served there until 1948. He preached at Moody Church almost every Sunday, with the 4,000 seat auditorium filled to capacity. He continued to preach in other US cities as well; and in 1932, he began traveling abroad. In 1938, Ironside toured England, Scotland and Ireland, preaching 142 times, to crowds of upwards of 2,000. In 1942, he also became president of the missionary organization Africa Inland Mission. In 1935, Ironside preached the funeral of Billy Sunday at Moody Church. In 1930, Wheaton College presented Ironside with an honorary Doctorate of Letters degree, and in 1942 Bob Jones University awarded him an honorary Doctor of Divinity degree. In 2011, Bob Jones University renamed a residence hall that formerly honored Bibb Graves after Ironside. Bob Jones Jr. wrote that although Ironside was considered a dignified man, when one got to know him, "He had a terrific sense of humor. Nothing was more fun than to have a good meal in a home somewhere when Dr. Ironside was present. After he was full—he could eat a lot, and he ate faster than any man I ever saw, and his plate would be empty before everyone else got served—he would sit back, push his chair back from the table, and begin to tell funny stories and personal experiences." Never one to ask money for himself, Ironside was skilled at raising money for other evangelical causes and was often asked to take the offering at Bible conferences. He joked that his tombstone would read, "And the beggar died also." A few months after he and his wife Helen celebrated their golden wedding anniversary, Helen died on May 1, 1948. Ironside resigned as pastor of Moody Church on May 30 and retired to Winona Lake, Indiana. On October 9, 1949, he married Annie Turner Hightower, of Thomaston, Georgia. He suffered from failing vision, and after surgery to restore it, he set out on November 2, 1950, for a preaching tour of New Zealand, once more among Brethren assemblies, but he died in Cambridge, New Zealand, on January 15, 1951, and was buried in Purewa Cemetery, Auckland.

Теологиялық ықпал

Сайрус Скофилд сияқты басқалармен бірге ол Солтүстік Америкадағы протестанттар арасында диспенсационализмді танымал етуде маңызды рөл атқарды. Формальды білімі болмауына қарамастан, зейінінің өткірлігі, фотографтық жады және сенімдеріне деген ынтасы оны "фундаментализмнің архиепископы" деп атауға әкелді. Айронсайд 20-шы ғасырдың ең жемісті христиан жазушыларының бірі болды және 100-ден астам кітап, кітапша және үнқағаз жариялады, олардың көптегені бүгінге дейін басылып келеді. Бір редактор 2005 жылғы қайта басылым туралы: "Айронсайдтың түсіндірмелері – стандартты еңбектер және уақыттың сынағынан өтті" деп жазды. Айронсайд сонымен қатар "Овершайд" сияқты көптеген гимндердің авторы болды.