Польша тарихы: 1467-1479 жж. Warmia аймағындағы "Құдай қызметкерлерінің соғысы". Казимир IV патша мен епископ Николаус фон Тюнген арасындағы қақтығыс, Тевтон орденінің ықпалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни қызметкерлер соғысы (1467–1479, Pfaffenkrieg, wojna popia, wojna księża) – Польшаның Вармия провинциясында Польша королі Казимир IV пен Вармия тарапынан сайланған, бірақ корольдің келісімінсіз тағайындалған жаңа епископ Николай фон Тюнген арасындағы қақтығыс. Бұл тарапқа Тевтон ордені қолдау көрсетті, ол кезде Польшаның вассалы болып есептелді және жақында қол қойылған Екінші Торунь бейбіт шартын қайта қарауға тырысты.
The War of the Priests (1467–1479, Pfaffenkrieg, wojna popia, wojna księża) was a conflict in the Polish province of Warmia between the King of Poland Casimir IV and Nicolaus von Tüngen, the new bishop of Warmia chosen – without the king's approval – by the Warmian chapter. The latter was supported by the Teutonic Knights, by this point vassals of Poland, who were seeking a revision of the recently signed Second Peace of Toruń.
Саяси ахуал
Вармия епископтығы 14 ғасырда Тевтон орденінің монастырлық мемлекетінің құрамында болды, бірақ автономия құқығына ие болды және князь-епископтық ретінде басқарылды. Епископтар, көбінесе Тевтон орденінің мүшелері, тіпті 15 ғасырдың басында, Тевтон рыцарлары Польша-Литва-Тевтон соғысының салдарынан туған шығындарды өтеу үшін салықты көтерген кезде де орденге адал болды. Ақырында, орденнің саясаты мен салықтың өсуі Пруссия ішінде наразылық тудырды және 1440 жылы пруссиялық қалалар өз құқықтарын қорғау үшін Пруссия конфедерациясын құрды. Пруссия конфедерациясы кейін сыртқы көмек сұрап, Польша королі Казимир IV-пен одақтасып, Польша Корольдігіне қосылуын өтінді. Бұл он үш жылдық соғысқа (1454–1466) әкелді. Вармия епискобы Пауль фон Легендорф (1458–1467) соғыстың соңғы жылы (1466) Пруссия конфедерациясына қосылды. Екінші Торнь бейбіт шарты (1466) Корольдік Пруссияны Польша королінің бағыныштылығына өткізді. Шарттың бір бөлігі ретінде Польша королі Вармия епископын, Вармия капелласы таңдағаннан кейін бекіту құқығына ие болды.
The Bishopric of Warmia was, in the 14th century, part of the Monastic State of the Teutonic Knights, but enjoyed autonomy and was administrated as a prince bishopric. The bishops, often members of the Teutonic Order, were loyal to the order even in early 15th century, when the Teutonic Knights raised the taxes to pay for the resulting costs of Polish–Lithuanian–Teutonic War. Eventually, the order's policies and tax increases led to opposition within Prussia and to the foundation of the Prussian Confederation in 1440 by Prussian cities who wanted to defend their rights against the order. The Prussian Confederation eventually asked for external aid and allied with the Polish king Casimir IV, asking to be incorporated into the Kingdom of Poland. This led to the Thirteen Years' War (1454–1466). The bishop of Warmia, Paul von Legendorf (1458–1467), joined the Prussian Confederation in the last year of the conflict (1466). The Second Peace of Thorn (1466) put Royal Prussia under the suzerainty of the Polish king. As part of the treaty, the king of Poland had the right to approve the bishop of Warmia, as chosen by the Warmian chapter.
Сайлау туралы дау
1467 жылы діни басшылық Николай фон Тюнгенді епископ етіп таңдады, ал Польша королі осы лауазымға Винцент Кильбасаны (сол кезде Хельм епискобы) ұсынды. Папаның бекітуімен Тюнген шын мәнінде лауазымды иелене алмады, сондықтан Ригада тұрып қалды. Кильбасаға папаның келісімін алуға қаулы болмағандықтан, Казимир тактикасын өзгертті және өзінің канцлері Анджей Опоровскийді епископ етіп тағайындады (Тюнген Камень епископтығын алды). Бірақ Кильбасадан өзгеше, Опоровскийге Пруссия аймағы қолдау көрсетпеді, себебі ол бұл өңірден емес еді. Бұл дауға алып келді, онда Тюнгенді Тевтон ордені және Венгрия королі Маттиас Корвин қолдады. Орденнің көмегімен Тюнген 1472 жылы Вармияға келді. 1476 жылы Корвин Оңтүстік Польшаға шабуыл жасады, ал бір жылдан кейін орденнің үлкен магистрі Генрих Реффле фон Рихтенберг өзінің бастығы Казимирге әскери көмек көрсетуден бас тартты. Казимир Пруссияның қалалары мен өкілдерінің қолдауын табуға тырысты. Ол бірнеше қалаға Хелмно заңын берді, қолданыстағы жеңілдіктерді растады және Опоровскийдің кандидатурасын қайтарып алды. Соның нәтижесінде пруссиялықтар Польша короліне адалдықтарын жаңартты және орденді қолдаудан бас тартты. Сол сияқты, Польша Корольдік Пруссиясының ең ірі қаласы Гданьск орден мен Корвинге қолдау көрсетуден бас тартты.
In 1467, the chapter chose as bishop Nicolaus von Tüngen, while the Polish king promoted Wincenty Kiełbasa (at the time Bishop of Chełm) for the position. It was Tüngen who was approved by the pope, but he was unable to take the seat de facto and instead resided in Riga. Unable to get the pope's approval for Kiełbasa, Casimir changed tack and nominated Andrzej Oporowski, his chancellor, as bishop (Tüngen was to receive the Bishopric of Kamień). Oporowski however, unlike Kiełbasa, did not have the support of the Prussian estates as he was not from the region. This resulted in a dispute in which Tüngen was supported by the Teutonic Order and Matthias Corvinus, the king of Hungary. With help from the Order Tüngen was able to come to Warmia in 1472. In 1476 Corvinus invaded southern Poland and a year later Heinrich Reffle von Richtenberg, the grand master of the order, refused to provide military support to Casimir, his sovereign. Casimir responded by courting the support of the Prussian Estates and cities. He granted Chełmno Law to several cities, affirmed existing privileges and withdrew the candidature of Oporowski. As a result, the Prussians re swore their fealty to the king of Poland and refused to support the order. Likewise, Gdańsk, the largest city in Polish Royal Prussia declined to support to the Order and Corvinus.
Әскери іс-қимыл
1477 жылы орденнің жаңа ұлы шебері Мартин фон Ветцхаузен поляк патшасына адалдық серт беруден бас тартып, Вармияға шабуыл жасап, Чельм мен Старогард-Хелминскині басып алды. Жауап ретінде 1478 жылы Казимир IV патшаның поляк әскерлері әскери қимылдарға кірісіп, Браниевоны қоршады. Ян Биялы мен Пётр Дуниннің басшылығымен поляк әскерлері Вармия мен Помесаниядағы бірнеше қаланы басып алды. Пруссиялық мәртебелілердің қолдау көрсетпеуі тевтондық рыцарлардың әскери операцияларын қиындатты. Тюнген Кенигсбергке (Кролевец) қашуға мәжбүр болды. Сонымен қатар, 1479 жылдың сәуір айында поляк және венгр патшалары келісімге келді, ал Корвин поляктарға қарсы альянстан шықты. Осының салдарынан 1479 жылдың шілдесіне қарай Тюнген де, ұлы шебер де поляк патшасына бағынуға мәжбүр болды.
In 1477 Martin von Wetzhausen, the new grand master of the order refused to make his oath of fealty to the Polish king and invaded Warmia, taking Chełm and Starogard Chełminski. In response, in 1478, Polish forces of King Casimir IV intervened militarily, besieging Braniewo. Under the command of Jan Biały and Piotr Dunin, the Polish forces occupied several cities in Warmia and Pomesania. The Teutonic Knights' military operations were hampered by the refusal of the Prussian Estates to support them. Tüngen was forced to flee to Königsberg (Królewiec). At the same time, in April 1479, the Polish and Hungarian kings came to an agreement and Corvinus withdrew from the anti Polish alliance. As a consequence by July 1479, both Tüngen and the grand master were forced to pay homage to the Polish king.
Елді мекен
Бірінші Пиотрков шарты (Пиотрков Трибуналскиде) 1479 жылы дауды аяқтады. Польша королі 1467 жылы сайланған Николаус фон Тюнгенді епископ ретінде қабылдады және епископтыққа бірнеше артықшылықтар берді немесе растады. Епископ Вармия аймағындағы Польша королінің билігін мойындады, капитулға Польша короліне ұнайтын үміткерлерді ғана сайлауды міндеттеді, ал вармиялықтар оған адалдық серт беруге міндеттелді. Саяси тұрғыдан Вармия Польша тәжінің билігінде қалды.
The first Treaty of Piotrków (in Piotrków Trybunalski) ended the feud in 1479. The Polish king accepted Nicolaus von Tüngen, who had been elected in 1467, as bishop, and granted or confirmed several prerogatives of the bishopric. The bishop acknowledged the sovereignty of the Polish king over Warmia, obliged the chapter to elect only candidates "liked by the Polish king" and the Warmians had to pledge allegiance to him. Politically Warmia remained under lordship of the Polish crown.