Кіріспе

Уильям Блейктің мифологиялық жазбаларында Уртхонаның құлаған түрі – Лос, төрт Зоаның бірі және адамның шығармашылығы мен шабытының бейнесі. Уильям Блейктің мифологиялық жазбаларында Лос – Уртхонаның құлаған (жердегі немесе адам) нысаны. Ол «мәңгілік пайғамбар» деп аталады және Голгонуза көрікті қаласын жасайды. Лос көбінесе балғамен соққы беретін темірші ретінде суреттеледі, бұл метафоралық түрде адам жүрегінің соғуымен байланысты. Оның балғасының құбылысы – адамның өкпесі. Лостың эманациясы – Энитармон, рухани сұлулықты көрсетеді және аяныштылықты бейнелейді, бірақ сонымен бірге құлаған әлемнің кеңістіктік жағын жасайды, ерлерге денелер тоқып, пәк болуға талап ету арқылы жыныстық тартыс тудырады. «Уризен кітабында» (1794) Лос пен Энитармонның Орк атты баласы дүниеге келеді, ол революция рухын бейнелейді. Los есімі, көптеген сыншылардың пікірінше, «күн» деген мағынаны білдіретін латын сөзі Sol-дың анаграммасы. Сонымен қатар, Лос – ежелгі еврей құдайларының бірі Елдің көпше түрі. Мұндай жаңалықтар Блейктің көптеген пророқтық өлеңдерінде жиі кездеседі.

Өмірбаян

Блейк Лостың пайда болуын және көптеген болашақты болжайтын туындыларын Ламбеттегі үйіне қатысты деп түсіндірді: "Ламбет аңғарында дірілдеп тұрған менің алдымнан Лос түсті, бірақ ол мені сүйіп, денсаулық тіледі".

Кейіпкер

Лос – қиялдың құдайлық жағы. Ол өз іс-әрекеттерінде механикалық және реттелген болып қалыптасқаннан кейін құлайды және материалдық әлемнің бір бөлігіне айналады. Құлағаннан кейін, ол өмірдің және ағзалық жүйелердің жаратушысы болады. Ол сондай-ақ өзінің серігі Энитармонмен бірге жаратылғаннан кейін көп ұзамай ұрпақ пен жыныстарды жасайды. Ол эволюция арқылы сананы жаратады, бұл адамзаттың жаратылуына әкеледі. Лос адамдарға ерекше назар аударады және оларды өнерді дамыту үшін және олардың қиялын пайдалану үшін қолданады. Ақырында, әлемнің эволюциясы арқылы Орк қалыптасады. Орк пен Орк циклдары сияқты, Лос циклдердің бір бөлігі болып табылады, өйткені ол уақыт басында Голгоноозаны жасауға тырысады және бұл бейне өнерде үнемі пайда болады. Лостың қиялы да табиғат циклымен байланысты, ал жеке тұлғадағы өнер табиғат циклдары арқылы дамиды. Өнер табиғатты еліктейді, бірақ табиғаттағы тәртіптілік. Лос – өмірде саналы күйге қарай дамуды білдіреді.

Көріністер

Лос "Уризен кітабында" (1794) әлемді жаратқан Уризен рухани құлдыраудан зардап шеккеннен кейін оны байлап қоятын мәңгілік пайғамбар ретінде көрінеді. Ол "Los кітабы", "America a Prophecy" және "Europe a Prophecy" сияқты бір уақытта жарық көрген туындыларда пайда болады. Бұл еңбектерінде ол Африкада пайғамбар ретінде басталады, ол Уризеннің адамзат санасын шектеген заңдарды қалай бергенін сипаттайды. Бұл Лос пен Энитармонның балалары арқылы іске асырылды: "Осылайша Лос пен Энитармонның қорқынышты руы / Хардың ұлдарына / оларды одан да көп / және Жерге одан да көп байлайтын заңдар мен діндер берді: жауып, шектеп" (44–46 жолдар). Бір уақытта аяқталған "Los кітабы" "Уризен кітабының" оқиғасын жалғастырады және Лостың қалай құлап, адам түріне байланғанын сипаттайды. Сондай-ақ, ол Лостың қалай адам түрінде Уризенді байлағанын да көрсетеді. "Уризен кітабында" Лос әлемді бақылау үшін Уризенмен үнемі күреседі, ал екеуі де қарама-қарсылықты білдіреді. Алайда, Блейк кейінірек өзінің жұмыстарына тағы екі жаратылысты қосып, бұл жағдай өзгерді. Бірақ ерте туындыларында екілік жүйе Блейктің өзінің санасын қиял мен ақылға бөлгеніне және олардың арасындағы күреске ұқсас болуы мүмкін. Ол сондай-ақ Лостың Мәсіхпен тығыз байланысты екенін сезінді, сондықтан Лос мифінде басым рөлде болды. "Иерусалим" (1804–1820) еңбегінде Лос Адам, Нұх, Ыбырайым, Мұса және басқа да Киелі кітаптағы рухани көшбасшылардың түп атасы болды. Бұл жұмыста мәңгілікте біріккен, бірақ құлағаннан кейін алыпқа ұқсас күйде өмір сүретін төрт бөлік – Төрт Зоа туралы да айтылады. Бұл төрт бөлікке Лос пен Уризен, Тармас пен Лува кіреді. Төрт Зоа "Vala, or the Four Zoas" (1807) және "Milton: a Poem" еңбектерінің екінші басылымында да кездеседі. "Milton: a Poem" (1804–1810) шығармасында Лос жалындаған күн ретінде бейнеленеді. Лос пен күннің бұл бейнесі Блейктің Томас Баттсқа жазған хатында (1802 жылдың 22 қарашасы) қамтылған өлеңдегі сипаттамаға ұқсас. Блейк сол көрікте Лоспен біріге алғанына сенді. "Vala, or the Four Zoas" еңбегінде Лос Құдайдың қозысының құрбандыққа шалынуын көреді, бұл оның рухани жағын ашады, ал Уризен мен Шайтанның Синагогасы Мәсіхке қарсы жұмыс істейді және оны өлімге кеседі. Шайтанның Синагогасы деизмді жайылта бастағаннан кейін, Лос күн мен айды басып алады және аспанды жарып тастайды. Әлемнің жойылуы мәңгілікке алып келеді және екінші сот басталады. Өлең Уртонамен аяқталады, Лостың құламайтын күйі ғылымды көтеріп, қараңғы діндерді жояды. 1820 жылы аяқталған "Иерусалимнің" соңғы нұсқасы – адамзат ішіндегі Құдайдың болуы ретінде қиял туралы Ізгі хабар, ал жұмыстың мессиясы – Лос. Лостың мақсаты – өзінің жеке жүйесін құру арқылы кез келген басқа жүйеден азат болу, ал бұл жүйе ақылға емес, жаратылысқа негізделеді. Бұл туындының мақсаты – Лостың жеңісі мен Құдайдың қозысы Англияға билік жүргізуге келген жаңа апокалипсисті сипаттау.

Кейінгі әдебиетте

Рей Нельсонның "Блейктің ілгерілеуі" атты ғылыми-фантастикалық романында, ақын Уильям Блейк пен оның әйелі Кейт уақыт саяхатшылары болған деген тұжырымдамаға сүйене отырып, Лос шындығында Милтон ақын, оның да уақыт саяхатшысы болғаны айтылады.