Кіріспе

1993 жылы Кэрен Армстронгтың көркем емес кітабы – Кэрен Армстронгтың 1993 жылы Knopf баспасында жарық көрген «Құдай тарихы» кітабы. Онда үш ірі монотеистік діннің – яғни, иудаизм, христиандық және исламның тарихы, сондай-ақ буддизм мен индуизм туралы бірқатар мәліметтер баяндалған. Құдай туралы түсінік эволюциясы оның Таяу Шығыстағы ежелгі бастауларынан бастап бүгінгі күнге дейін көрсетілген.

Иудаизм

Армстронг Ханаан құдайларының бірі Яхвеге (Яхве) табыну культінің пайда болуынан бастайды. Армстронгтың сөзіне қарағанда, Яхве культіне үш толқынмен Ханаанға көшіп келген түрлі этникалық топтар кірген. Бұл топтар Яхвеге адалдығымен біріктірілген. Яхве ежелгі Таяу Шығыста ерекше болды, себебі ол өзінің құдайларын құлшылық ететін адамдардың күнделікті өміріне тікелей араласты. Содан кейін ол Пентатеухтің көздерін төрт автор немесе авторлар тобы арқылы зерттейді, олар Документалды гипотеза бойынша J, E, P және D деп белгілі. Сонымен қатар, ол Пентатеухта осы авторлар немесе авторлар тобы арасындағы теологиялық шиеленістердің салдарынан туындаған мәтіндік шиеленістерді қарастырады. Армстронг үшін бұл шиеленіс, мысалы, теофаниялар туралы әртүрлі баяндамаларда көрінеді. Яхвист (J) Ибраһим мен Яхве арасындағы өте "ықпалдас" кездесулер туралы жазады, ал Элохист (E) "оқиғаны қашықтатқанды және көне аңыздарды антропоморфтық сипатта қалдырғанды жөн көреді". Одан кейін Израильдің маңызды пайғамбарлары, оның ішінде Ишая, Екінші Ишая, Осия және Езекиелдің, сондай-ақ олардың еврейлердің Құдай туралы түсінігіне қосқан үлесі зерттеледі.

Христиандық

Армстронг Исаның өміріне байланысты айтылатын әңгімелерге көшеді. Ол оның тамырларын Фарисейлер дәстүрінде, Ақсақал Хиллелде және оның яһудилердің Құдай туралы ұғымына тигізген әсерін анықтайды. Исаның өлімі және оған қоса байланысты символизм, сондай-ақ осы оқиғаларға қатысты басқалардың, ең әйгілісі Пауылдың, жасаған әртүрлі түсіндірулері зерттеледі. Кітап үштік құдай ілімінің қалыптасуын, Никеялық дінге алып келген жолын зерттейді және Шығыс және Батыс дәстүрлерінде Құдай және Үштік туралы христиандық түсініктердің қалай дамығанын көрсетеді. Армстронг қазіргі заманғы христиан дінилігінің, әсіресе Мартин Лютер мен Джон Кальвиннің протестантизмінің пайда болуын талқылайды.

Ислам діні

Ислам дінінің өркендеуі және Құдайдың мәнін түсінуі зерттеледі. Армстронг қазіргі шиит исламның Аллаға, Ислам пайғамбары Мұхаммедке және шиит имамдарына қызмет етудегі әлеуметтік іс-қимылға баса назар аударуының 1979 жылғы Иран революциясына ықпал еткен маңызды фактор болғанын талдайды. Келесі тарауларда Құдай туралы философиялық көзқарас және Құдаймен мистикалық байланыс қарастырылады.

Қорытынды

Соңғы тарауларда Құдайдың өлімі туралы ұғым және постмодерн әлемде Құдай идеясы зерттеледі.