Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорват қорғаныс күштері (немесе ХҚК) – 1991-1992 жылдар аралығында Югославия соғыстарының алғашқы кезеңдерінде Хорват құқықтар партиясының (ХҚП) жарымәскери қаруы болды. Хорватияның тәуелсіздік соғысы кезінде ХҚК бірнеше алғашқы роталарды ұйымдастырып, Хорватияның қорғанысына қатысты. Хорватиядағы соғыстың қақпайында ХҚК бірнеше батальоннан тұрды. Алғашқы ХҚК бөлімшелерін ХҚП мүшесі Анте Параджик басқарды, ол 1991 жылдың қыркүйегінде хорват полициясымен өлтірілді. 1991 жылдың қарашасында Хорватиядағы жалпы жұмылдырудан және 1992 жылдың қаңтарындағы атысты тоқтатудан кейін ХҚК Хорватия армиясына қосылды. Босния мен Герцеговинадағы ХҚК бөлімшелері хорваттардан, босниялықтардан және Блаж Кральевич басқаратын шетелдік еріктілерден құралды. 1992 жылдың 9 тамызында Кральевич пен оның сегіз қызметкері Младен Налетиличтің басшылығымен Хорват қорғаныс кеңесінің (ХҚК) сарбаздарымен өлтірілді. Содан кейін ХҚК таратылып, Хорват-Босния соғысының басында ХҚК және Босния және Герцеговина Республикасы армиясына қосылды. ХҚК бас штабы құрылғаннан кейін, Параджик оның басшысы болды. Бас штаб Загребтегі ХҚП штаб-пәтерінде, Starčević орталығында орналасқан. Бастапқыда ХҚК нашар қаруланған, сарбаздары өз қаруларын пайдаланды. Алайда, олар серб күштерімен қақтығыста жақсы өнер көрсетіп, хорват жұртшылығының назарын аударды. ХҚП хорват диаспорасынан, сондай-ақ Австралия мен Канададағы ХҚП бөлімшелерінен қаржылай көмек алды, бұл оларға қару-жарақ сатып алып, қатарын арттыруға мүмкіндік берді. ХҚП мүшелерінің барлығы әскери қанатты қолдамады, ал хатшысы Крешимир Павелич наразылық білдіріп партиядан шықты. Көптеген ХҚК жауынгерлері диаспорадан келді: Босния мен Герцеговинадан және шетелден. Сонымен қатар, ХҚК шетелде оқытылған сарбаздарды тартты. ХҚК римдік сәлемдемесін қолданды және қара киім киді; оның штабында усташ көшбасшыларының портреттері болды, ал бөлімшелері усташ генералдарының есімдерімен аталатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің фашистерімен сырттай байланысы Хорватия үкіметін алаңдатты, олар Хорватияның халықаралық беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп қорқады. 1992 жылдың басында олар таратылып, Хорватия армиясының қатарына қосылды.
The Croatian Defence Forces ( or HOS) were the paramilitary arm of the Croatian Party of Rights (HSP) from 1991 to 1992, during the first stages of the Yugoslav wars. During the Croatian War of Independence, the HOS organised several early companies and participated in Croatia's defence. At the peak of the war in Croatia, the HOS was several battalions in size. The first HOS units were headed by Ante Paradžik, a HSP member who was killed by Croatian police in September 1991. After the November 1991 general mobilisation in Croatia and the January 1992 cease fire, the HOS was absorbed by the Croatian Army. The HOS units in Bosnia and Herzegovina consisted of Croats, Bosniaks and foreign volunteers led by Blaž Kraljević. On 9 August 1992, Kraljević and eight staff members were assassinated by Croatian Defence Council (HVO) soldiers under the command of Mladen Naletilić. The HOS was disbanded shortly afterwards, and absorbed by the HVO and the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina at the beginning of the Croat Bosniak War. Soon after the establishment of the HOS general staff, Paradžik became its chief. The general staff was at Starčević Center, the HSP headquarters in Zagreb. At first, the HOS was poorly armed and its soldiers used their own weapons. However, they performed well in conflicts with Serb forces and attracted the attention of Croatian public. The HSP received donations from the Croatian diaspora and HSP branches in Australia and Canada, enabling them to buy weapons and increase their membership. Not every HSP member supported a military wing, and secretary Krešimir Pavelić left the party in protest. Many HOS recruits came from the diaspora: Bosnia and Herzegovina and overseas. In addition, HOS attracted trained soldiers from abroad. The HOS used the roman salute and wore black uniforms; its headquarters featured portraits of Ustaše leaders and its units were named after Ustaša generals. Their outward association with WWII era fascists prompted worries to the Croatian government who feared their image would damage Croatia's international reputation. By early 1992 they were disbanded and recruited into the regular Croatian Army.
Ұрыстар
Хорватияның Тәуелсіздік соғысының басында ХОС шамамен 6000 сарбаздан тұрды. Олар Хорватия Ұлттық гвардиясының (ZNG) мүшелері болғанымен, HOS офицерлерінің бұйрықтарын орындады. HOS мүшелерінің тек HSP мүшелері болуы керек деген жазбасыз ережеге байланысты, HOS партиялық жарымәскери ұйым деп есептелді. HOS және ZNG Хорватиядағы казарма шайқасына және басқа да ұсақ шайқастарға қатысты. HOS HSP ішінде танымал бола бастады, көп ұзамай HOS, HSP белсенді болған барлық қалаларда кездесті. 1991 жылдың 10 қыркүйегінде Парага мен Параджик Желачич алаңында 10 000 көрерменге HOS ротасының көрсетілімін ұйымдастырды. Көрсетілімнен кейін көп ұзамай, бұл рота Роберт Шилич басшылығымен Вуковар шайқасына қатысты. Осы кезде Далмацияда HOS бөлімшелері құрылды. 1991 жылдың мамырына дейін Далмациядағы HOS бөлімшелері рота деңгейінде болды. Парага мен Словения қорғаныс министрі Янез Янша арасындағы келісім бойынша, бөлімшелер оқу үшін Словенияға жіберілді. 1991 жылдың қазан айына қарай бөлім батальон деңгейіне жетті; ол 9-шы батальон (Рафаэль "Рыцарь" Бобан батальоны) деп аталды және оған Сплиттегі HSP филиалының төрағасы Джозо Раданович басшылық етті. Бұл бөлім Хорватияның ең танымал бөлімдерінің біріне айналды; 1991 жылдың желтоқсан айының басында Раданович HOS-те полковник шеніне көтерілді. Параджик 1991 жылдың 21 қыркүйегінде Загреб маңындағы полиция бекетінде атылып, билік бұл оқиғаны апатқа байланысты деп сипаттады. 23 қарашада Хорватия үкіметі жалпы жұмылдыруды жариялады, ал көптеген HOS жасақтары Хорватия армиясының бөлімшелеріне қосылды. 1992 жылдың қаңтарындағы атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін, HOS Хорватиядағы қызметін тоқтатты.
At the beginning of the Croatian War of Independence, the HOS consisted of about 6,000 soldiers. Although they were members of the Croatian National Guard (ZNG), they obeyed orders from HOS officers. Because of an unwritten rule that HOS members could only be members of the HSP, the HOS was considered a party paramilitary organisation. The HOS and the ZNG were involved in the Battle of the Barracks and other minor battles in Croatia. The HOS increased in popularity within the HSP, and soon the HOS were in nearly every town where the HSP was active. On 10 September 1991, Paraga and Paradžik organised a demonstration of an HOS company for 10,000 spectators in Jelačić Square. Shortly after the demonstration, the company was involved in the Battle of Vukovar under Robert Šilić. At this time, HOS units were founded in Dalmatia. Until May 1991, Dalmatian HOS units were company sized. In an agreement between Paraga and the Slovene Minister of Defence Janez Janša, the units were sent to Slovenia for training. By October 1991 the unit had grown to battalion size; it was called the 9th Battalion (the Rafael "Knight" Boban Battalion) and was commanded by Jozo Radanović, president of the HSP branch in Split. This unit became one of the most popular Croatian units; in early December 1991, Radanović was promoted to colonel in the HOS. Paradžik was shot at a police checkpoint near Zagreb on 21 September 1991, in what was described by the authorities as an accident. On 23 November the Croatian government began a general mobilisation, and most HOS militiamen joined Croatian Army units. Shortly after the cease fire in January 1992, the HOS ceased operations in Croatia.
Босния және Герцеговина
Босния және Герцеговинадағы Хорватия қорғаныс күштерінің штаб-пәтері Любускиде орналасқан және негізінен елдің оңтүстік аймағында әрекет етті. Олардың командирі Блаж Кральевич болды. Босния соғысының басында олар ХВО және АРБиХ-пен бірге серб күштеріне қарсы күресті. Босния және Герцеговинадағы HOS күштерінің саны 5000-ға дейін, жаяу әскер қаруымен жабдықталған күштерден тұрды деп есептелді. Олар қатарында көптеген босниялық мұсылмандар болды және Хорватия мен Босния және Герцеговина арасында конфедерация құруды жақтады, жиі "Хорватия Дринаға, Босния Адриатикаға" деген ұранды қолданды. HOS 1992 жылғы маусымда JNA VRS Мостарды қоршауын бұзуға қатысты, сол кезде ХВ және ХВО күштері серб күштерін Шығыс Герцеговинаға қарай ығыстырды. HVO мен HOS арасындағы қарым-қатынас ақырында нашарлады, бірақ HOS елдің барлық аймағында толыққанды жұмыс істемеді. Нови Травник аймағында олар ХВО-ға жақын болды, ал Мостар аймағында HOS пен ХВО арасындағы қарым-қатынас шиеленісті күшейді. 9 тамызда Кральевич Крушево ауылындағы полиция бекетінде, Младен Налетиличтің басқаруымен ХВО сарбаздарының қолынан, түсініксіз жағдайда қаза тапты. 1992 жылғы 23 тамызда Герцеговинадағы ХВО және HOS басшылары HOS-ті ХВО құрамына қосуға келісті. Қалған HOS күштері кейін Сараево үкіметі тарапынан АРБиХ құрамына енгізілді. 1993 жылғы сәуірде Орталық Босниядағы HOS күштері ХВО-мен бірікті. HOS мүшелері болған босниялықтардың көпшілігі Мұсылман қарулы күштеріне (МОС) қосылды.
The Croatian Defence Forces in Bosnia and Herzegovina had its headquarters in Ljubuški and mostly operated in the southern area of the country. Their commander was Blaž Kraljević. In the beginning of the Bosnian War they fought against the Serb forces together with the HVO and ARBiH. The strength of HOS forces in Bosnia and Herzegovina was estimated at up to 5000 members armed with infantry weapons. They included many Bosnian Muslims in their ranks and advocated a confederation between Croatia and Bosnia and Herzegovina, frequently using the slogan "Croatia to the Drina, Bosnia to the Adriatic". The HOS participated in breaking the JNA VRS siege of Mostar in June 1992, when the HV and HVO forces pushed the Serb forces towards eastern Herzegovina. Relations between the HVO and HOS eventually worsened, though HOS did not function integrally throughout the country. In the area of Novi Travnik it was closer to the HVO, while in the Mostar area there were increasingly tense relations between the HOS and the HVO. On 9 August Kraljević was killed in unclear circumstances at a police checkpoint in the village of Kruševo, by HVO soldiers under the command of Mladen Naletilić. On 23 August 1992 HVO and HOS leaders in Herzegovina agreed to incorporate the HOS into the HVO. The remaining HOS forces were later recognised by the Sarajevo government as part of the ARBiH. The HOS forces in central Bosnia merged with the HVO in April 1993. Most of the Bosniaks that were members of the HOS joined the Muslim Armed Forces (MOS).
Таңбалар
HOS-тің ортасында өзінің эмблемасы бар қара ту болды: төртбұрышты көк және ақ үш қатарлы өрнек үстінде, ақ түсті бірінші шаршысы бар тақташалы қалқанды қамтитын үш қатарлы ваттл шеңбері; жоғарыда "HOS" деген жазу, ал төменде "HSP, Za dom spremni" деген сөздер жазылған. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хорватия Тәуелсіз Мемлекетіндегі Усташелердің сәлемі болған. Соңғы жылдары HOS символдары қырқыс дау тудырды, себебі спорттық жарыстарда оңшыл жанкүйерлер арасында "Za Dom Spremni" ұраны бар тудың танымалдылығы артты, ал HOS ардагерлері әлі де қоғамдық шараларда HOS және Усташе таңбаларын қолдануда.
The HOS had a black flag with its emblem in the centre: a circle of triple wattle containing a chequered shield (with white first square) over a four sided blue and white triple wattle symbol; above, the inscription "HOS"; below, "HSP, Za dom spremni", which was the Ustaše salute during WW2, in the Independent State of Croatia. HOS symbols have become a contentious issue in recent years as the popularity of its flag with the Za Dom Spremni slogan has grown with right wing fans at sporting events and HOS veterans continue to use HOS and Ustasha insignia at public events.
Бірліктер
АтауыБасшылығыШтаб-пәтеріКомандирі1-ші батальон Иван Витез Брдар (1. бойна Иван Витез Брдар)Ливно, Босния және ГерцеговинаМате Шукан2-ші батальон Стоян Вуйнович "Серб" (2. бойна Стоян Вуйнович Сербин)Домалевач, Босния және ГерцеговинаСтоян Вуйнович4-ші HOS батальоны (4. бойна HOS a)6-шы батальон Маријан Баотић (6. бойна Маријан Баотић)Винковци, Хорватия9-шы батальон Рафаел Витез Бобан (9. бойна Рафаел витез Бобан)Сплит, ХорватияМарко Скейо1-ші рота Анте Параджик (1. сатния Анте Параджик)Ясеновац, ХорватияВуковар HOS ротасы (Вуковарска сатния HOS a)Вуковар, ХорватияРоберт Шилич13-ші батальон Юре Витез Франчетић (13. бойна Юре витез Франчетић)Томиславград, Босния және ГерцеговинаИван МамићВитяздар (Витезови)Витез, Босния және Герцеговина101-ші батальон До Дрина (101. бойна До Дрине)Сараево, Босния және Герцеговина19-шы батальон Витез Юре Франчетић (19. бойна Витез Юре Франчетић)Госпич, ХорватияВалентин РайковичҚара қасқалар (Црни вукови)Калесия, Босния және ГерцеговинаБелгіленгендер (Жигосани)Нови Травник, Босния және ГерцеговинаАңшы ротасы (Сатиня Ловци)Любушки, Босния және ГерцеговинаТәуелсіз қауіпсіздік ротасы (Самостална сатиня осигурање)Загреб, ХорватияМостар HOS батальоны (Мостарска бойна HOS a)Мостар, Босния және ГерцеговинаЛюбушки HOS ротасы (Любушка сатиня HOS a)Любушки, Босния және ГерцеговинаЗеница HOS ротасы (Зеничка сатиня HOS a)Зеница, Босния және ГерцеговинаТузла HOS ротасы (Тузланска сатиня HOS a)Тузла, Босния және ГерцеговинаЧаплина HOS ротасы (Чаплинска сатиня HOS a)Чаплина, Босния және Герцеговина
NameSymbolHeadquartersCommander1st Battalion Ivan Vitez Brdar(1. bojna Ivan Vitez Brdar)Livno, Bosnia and HerzegovinaMate Šukan2nd Battalion Stojan Vujnović "The Serb"(2. bojna Stojan Vujnović Srbin)Domaljevac, Bosnia and HerzegovinaStojan Vujnović4th HOS Battalion (4. bojna HOS a)6th Battalion Marijan Baotić(6. bojna Marijan Baotić)Vinkovci, Croatia9th Battalion Rafael Vitez Boban(9. bojna Rafael vitez Boban)Split, CroatiaMarko Skejo1st Company Ante Paradžik(1. satnija Ante Paradžik)Jasenovac, CroatiaVukovar HOS Company(Vukovarska satnija HOS a)Vukovar, CroatiaRobert Šilić13th Battalion Jure Vitez Francetić(13. bojna Jure vitez Francetić)Tomislavgrad, Bosnia and HerzegovinaIvan MamićThe Knights(Vitezovi)Vitez, Bosnia and Herzegovina101st Battalion To Drina(101. bojna Do Drine)Sarajevo, Bosnia and Herzegovina19th Battalion Vitez Jure Francetić(19. bojna Vitez Jure Francetić)Gospić, CroatiaValentin RajkovićBlack Wolves(Crni vukovi)Kalesija, Bosnia and HerzegovinaMarked Ones(Žigosani)Novi Travnik, Bosnia and HerzegovinaHunter Company(Satnija Lovci)Ljubuški, Bosnia and HerzegovinaIndependent Security Company(Samostalna satnija osiguranja)Zagreb, CroatiaMostar HOS Battalion(Mostarska bojna HOS a)Mostar, Bosnia and HerzegovinaLjubuški HOS Company(Ljubuška satnija HOS a)Ljubuški, Bosnia and HerzegovinaZenica HOS Company(Zenička satnija HOS a)Zenica, Bosnia and HerzegovinaTuzla HOS Company(Tuzlanska satnija HOS a)Tuzla, Bosnia and HerzegovinaČapljina HOS Company(Čapljinska satnija HOS a)Čapljina, Bosnia and Herzegovina